Тогтоол №13853

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц захиалгын гэрээтэй холбоотойгоор үүссэн нэхэмжлэлийн шаардлага. Нэхэмжлэгч нь захиалгын гэрээг зөрчсөнөөс үүссэн хохирлыг (засварын зардал, ашиглалтын зардал, алдагдсан орлого, торгууль) шаардсан. Хариуцагч нь гэрээг зөрчөөгүй, нэхэмжлэгчийн нэхэмжилсэн зардлууд үндэслэлгүй гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас нэхэмжлэгчид 4 908 946 төгрөгийг гаргуулж, үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг бүхэлд нь эс зөвшөөрч, алдагдсан орлого, торгуулийн хэсгийг нэмж хангуулахаар гомдол гаргасан. Хариуцагч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, зардлын нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хооронд байгуулагдсан орон сууц захиалгын гэрээний дагуу төлбөр төлөх нөхцөл хангагдаагүй тул гэрээ цуцлагдсан. Хуульд зааснаар гэрээ цуцлагдсан тохиолдолд талууд гэрээгээр авсан зүйлсээ харилцан буцааж өгөх, учирсан хохирлоо шаардах эрхтэй. Анхан шатны шүүхээс баримтласан дүгнэлт, хуулийн хэрэглээ нь зөв байсан. Гэрээ цуцлагдсан тул нэхэмжлэгч нь алдагдсан орлого, торгууль шаардах эрхгүй. Хариуцагч нь орон сууцны засварын зардал, ашиглалтын зардлыг төлөх үүрэгтэй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь хариуцагч нартай орон сууц захиалах, хөрөнгө оруулалтын гэрээ байгуулж, урьдчилгаа төлбөр төлсөн боловч ипотекийн зээлд хамрагдаж чадаагүйгээс гэрээ цуцлагдаж, төлсөн төлбөрөөс 20 хувийг суутгасанд маргажээ. - **Нэхэмжлэгч**: Орон сууц захиалах, хөрөнгө оруулалтын гэрээ болон нэмэлт гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцож, 7 600 000 төгрөгийг хариуцагч О.Болормаагаас гаргуулах. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй. Нэхэмжлэгч гэрээний үүргээ биелүүлээгүйгээс гэрээ цуцлагдсан тул гэрээнээс татгалзсанаас учирсан хохиролд 35 744 936 төгрөгийг нэхэмжлэгчээс гаргуулах. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-06-19, **Дугаар**: 102/ШШ2019/01842 - **Шийдвэр**: Хариуцагч О.Болормаагаас 3 000 000 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгосон. Үндсэн нэхэмжлэлийн бусад шаардлагыг болон сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1.2, 56.1.3, 56.5, 227.1, 227.3. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-09-20, **Дугаар**: 1715 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлүүлэх. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт найруулгын болон мөнгөн дүнтэй холбоотой өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэгчээс 550 000 төгрөгийг гаргуулан хариуцагч О.Болормаад олгож, шийдвэрийн бусад хэсгийг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 227.1, 295.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-03-25, **Дугаар**: 001/ХТ2021/00283 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч О.Болормаа - **Гомдлолын шалтгаан**: Сөрөг нэхэмжлэлийн орон сууцны үнийн зөрүү 3 558 000 төгрөгийг гаргуулах шаардлагыг хангуулах. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагч О.Болормаагийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч, хариуцагч нар орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулж, нэхэмжлэгч урьдчилгаа төлбөрөө төлөн орон сууцыг эзэмшсэн боловч зээлд хамрагдаж чадаагүйгээс гэрээ цуцлагдсан. - Хариуцагч урьдчилгаа мөнгөө буцааж өгөхдөө түрээсийн төлбөр, ашиглалтын зардал, алдангид тооцож 7 600 000 төгрөгийг суутгасан нь Иргэний хуулийн 232.1, 232.5 дахь хэсгийг зөрчсөн. - Гэрээнээс татгалзсанаар гэрээ дуусгавар болох тул хариуцагчаас 3 000 000 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгосон нь Иргэний хуулийн 205.1, 240.1.5-д нийцсэн. - Нэхэмжлэгч орон сууцыг эзэмшиж ашигласан тул гэрээний 4-т зааснаар хөлс төлөх үүрэгтэй бөгөөд 4 000 000 төгрөгийг буцаан шаардах эрхгүй. (Иргэний хуулийн 287.1) - Хөлслөгч эд хөрөнгийн ердийн элэгдлийг тооцон хөлсөлсөн эд хөрөнгийг буцаан өгөх үүрэгтэй бөгөөд ердийн элэгдлээс гадуур засварын зардалд гаргасан 550 000 төгрөгийг гаргуулах хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийн энэ хэсгийг хангасан нь хууль зөрчөөгүй. (Иргэний хуулийн 295.1) - Гэрээнээс татгалзсан явдалд хоёр талын хэн аль нь буруугүй байх тул бие биенийхээ өмнө хариуцлага хүлээхгүй, улмаар хохирол 3 558 000 төгрөгийг гаргуулахыг хүссэн хариуцагчийн гомдол үндэслэлгүй. (Иргэний хуулийн 227.1)

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч орон сууц худалдан авах гэрээний дагуу төлбөр төлж, орон сууцанд засвар хийгээд эзэмшиж байсан боловч худалдагч гэрээний үүргээ биелүүлээгүйгээс гэрээ цуцлагдаж, улмаар засвар, зээлийн хүү, бусад зардлын нөхөн төлбөр шаарджээ. Хариуцагч нь анхан шатны шүүхээс шийдвэрлэсэн асуудал, нэхэмжлэгчийн үйлдсэн засвар нь шаардлагагүй байсан, төлбөрийн нотолгоо хангалтгүй гэж маргажээ. АНХАН ШАТ: Гэрээнээс учирсан хохиролд 16,433,660 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. Энэ нь Иргэний хуулийн 205.1, 227.1, 262.1-д заасныг баримтлав. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч тал анхан шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, санхүүгийн баримт сэлтэд бүрэн дүгнэлт хийгээгүй гэж гомдол гаргав. Нэхэмжлэгч тал баримтууд хуульд нийцсэн, гомдлын үндэслэл байхгүй гэж тайлбарлажээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх талуудын хооронд байгуулагдсан гэрээ, гэрээ цуцлагдсантай холбоотой үйл баримтыг Иргэний хуулийн 205.1, 227.1 дэх хэсэгт заасны дагуу үнэлж, анхан шатны шүүхийн шийдвэртэй санал нэгдэн, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхиж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээв.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц захиалгаар бариулах гэрээ болон орон сууц хөлслөх гэрээг үндэслэн төлбөр, алданги шаардсан хэрэг. Гэрээ цуцлагдсан, хариуцагч төлбөр хийгээгүй, нэхэмжлэгч орон сууцыг анх байсан байдалдаа оруулах засварын зардал болон бэлэглэсэн эд зүйлийн үнийг шаардсан. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг баримтлан хариуцагчаас тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулах, зарим шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгох, мөн эд мөрийн баримтыг нэхэмжлэгчид олгох шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн өмгөөлөгч анхны шийдвэр нь үндэслэлгүй, шүүх хэргийн бодит байдлыг бүрэн тогтоогоогүй, нотлох баримтыг бүрэн үнэлээгүй гэж үзэн шийдвэрийг хүчингүй болгох, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгуулах гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгчийн төлөөлөгч анхны шүүхийн шийдвэрийн зарим хэсгийг өөрчлөн, нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангах ёстой гэж үзэн давж заалдсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх хэргийг хянан үзээд, анхан шатны шүүх хууль буруу хэрэглээгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг ноцтой зөрчөөгүй гэж дүгнэн, давж заалдах гомдлуудыг хангахгүй орхиж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. Талууд хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд нотлох баримт гаргаж өгөх үүргээ биелүүлээгүй нь давж заалдах гомдлыг хүлээж авахад саад болсон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч орон сууцыг худалдан авах гэрээ байгуулан, урьдчилгаанд төлбөр хийж, засвар хийгээд нүүж орсон боловч дараа нь шүүхийн шийдвэрээр орон сууцыг буцаан шилжүүлэх болсон. Иймд орон сууцыг сайжруулахад гаргасан зардлаа буцаан шаардсан. Хариуцагч нь нэхэмжлэгч үлдэгдэл төлбөрийг төлөөгүй, орон сууцыг үндэслэлгүй эзэмшсэний орлого буюу түрээсийн төлбөрийг шаардсан. АНХАН ШАТ: Гэрээний дагуу орон сууцанд хийсэн засварын зардалаас тодорхой хэсгийг хариуцагчаас гаргуулах, бусад шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгох шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгчийн орон сууцанд хийсэн засварт гаргасан зардлыг буцаан шаардах нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгох, нэхэмжлэгчээс тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулж хариуцагчид олгох шийдвэр гаргасан. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхүүд холбогдох хуулийн зүйл заалтыг буруу хэрэглэсэн, алдаатай шийдвэр гаргасан гэж үзэж, гомдлыг хангасан. ҮНДЭСЛЭЛ: - Худалдах-худалдан авах гэрээний дагуу орон сууцыг сайжруулахад гарсан зардлыг буцаан шаардах эрх үүсэхгүй, учир нь өмчлөх эрх шилжээгүй байна. - Гэрээ цуцлагдсанаас хойш орон сууцыг үндэслэлгүй эзэмшсэн гэх үндэслэлээр түрээсийн төлбөр шаардах нь хуульд нийцэхгүй. - Гэрээнээс татгалзсан шалтгаан, гэм буруу нь нэхэмжлэгчийн зардлыг буцаан шаардах эрхэд нөлөөлөхгүй. - Хоёр талын гэрээнд үүрэг гүйцэтгэх хугацаа, нөхцөл зөрчигдсөн. - Нэхэмжлэгч болон хариуцагч нар шүүхийн шийдвэрийг биелүүлээгүй. - Хяналтын шатны шүүх анхны нэхэмжлэл болон сөрөг нэхэмжлэлийг хоёуланг нь хэрэгсэхгүй болгосон.