Тогтоол №13200

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь зам тээврийн осол, түүний улмаас үүссэн эд хөрөнгийн хохирлыг нэхэмжилжээ. Хариуцагч нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг эс зөвшөөрч, хэргийн нөхцөл байдал, учирсан хохирлын хэмжээ болон хэргийг шийдвэрлэхэд ашигласан баримтын талаар маргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас нэхэмжлэгчийн автомашинд учирсан хохирол, шинжээчийн дүгнэлт, өмгөөлөгчийн хөлс зэргийг гаргуулахаар шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Гомдол гаргагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль ёсны болон үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй, шинжээчийн дүгнэлт болон хохирлын хэмжээг тогтоохдоо нотлох баримтыг бүрэн шалгаагүй гэж үзэн, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаав. ҮНДЭСЛЭЛ: Автомашинд учирсан хохирлын хэмжээг бодитоор тогтоосон нотлох баримт хэрэгт авагдаагүй байхад, шүүх хохирлын үнэлгээний тайланд үндэслэж шийдвэр гаргасан нь үндэслэл муутай болжээ. Зам тээврийн осол, учирсан эвдрэл гэмтлийн хэмжээ, түүнийг сэргээн засварлахад гарсан бодит зардлыг тодруулах шаардлагатай.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Зам тээврийн ослын улмаас тээврийн хэрэгсэлд учирсан хохирол гаргуулах тухай үндсэн болон сөрөг нэхэмжлэлтэй хэрэг. - **Нэхэмжлэгч**: Б.Э- нь Д.Н-гийн буруугаас болж түүний машинд 4,608,000 төгрөгийн хохирол учирсан тул уг мөнгийг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Д.Н- нь Б.Э-г замын хөдөлгөөний дүрэм зөрчиж, хурд хэтрүүлснээс осол гарсан тул өөрийн машинд учирсан 3,985,000 төгрөгийн хохирлыг гаргуулахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-01-23, **Дугаар**: 147/ШШ2019/00056 - **Шийдвэр**: Д.Н-гоос 3,686,400 төгрөгийг гаргуулж Б.Э-д олгож, нэхэмжлэлийн үлдсэн хэсэг болон сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Д.Н- хурд тохируулаагүйгээс осол гарсан боловч нэхэмжлэгчийн үйлдлээс хохирлын хэмжээ нэмэгдсэн тул 20%-р бууруулсан. Хариуцагч сөрөг нэхэмжлэл гаргах эрхгүй. (Иргэний хуулийн 497.1, 499.3, 510.1, 514.1) ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-03-29, **Дугаар**: 122/М/2019/0004 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэгч замын хөдөлгөөний дүрэм зөрчөөгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, хариуцагчаас 4,608,000 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Нэхэмжлэгч замын хөдөлгөөний дүрэм зөрчөөгүй. (Иргэний хуулийн 497.1, 499.3, 510.1) ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-06-21, **Дугаар**: 210/МА2019/00732 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Магадлал нь ИХШХШТХ-ийн 172.1, 172.2-т заасныг зөрчсөн, итгэмжлэлийн хугацаа дууссан гомдлыг хүлээн авсан, бодит хохирлыг тогтоох боломжгүй байсныг анхаараагүй, сөрөг нэхэмжлэл гаргах эрхгүй гэж үзсэн нь буруу. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Шүүх хариуцагчийн гэрч асуулгах, машины эвдэрсэн эд ангийн үнэлгээг дахин хийлгэх хүсэлтийг хангаагүй нь ИХШХШТХ-ийн 38.6-д нийцээгүй, давж заалдах шатны шүүх мөн хуулийн 168.1.7-г зөрчсөн. - Нэхэмжлэгчийн мэдүүлэгт дурдагдсан эвдрэлээс "Автомашины техникийн үнэлгээний тайлан"-д заасан эд ангийг засварлах шаардлагатай болсон нь болон үнэлгээний хэмжээнд нэхэмжлэлийг хангасан үндэслэл тодорхойгүй байна. - Осол болсон газар үзлэг хийсэн тэмдэглэлд "зураг авсан" гэсэн боловч хэрэгт буй фото зураг мөн эсэх нь тодорхойгүй, техникийн шинжээчийн дүгнэлтийг хариуцагчид танилцуулсан баримтгүй байна. - Шүүх сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага тодорхой бус байхад энэ талаар тайлбар авалгүй хэрэгсэхгүй болгосон нь ИХШХШТХ-ийн 73, 65, 115.2-д нийцээгүй. - Хариуцагч нь автомашинд учирсан хохирлыг бусдад төлж барагдуулаад уг мөнгөө нэхэмжлэгчээс шаардсан эсхүл уг машины өмчлөгчийг төлөөлж сөрөг нэхэмжлэл гаргасан эсэх нь тодорхойгүй байна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: М.Б нь тээврийн хэрэгсэл жолоодож явахдаа Б.А-ийн машиныг мөргөж, зам тээврийн осол гаргасны улмаас Б.А-д хохирол учирсан. - **Нэхэмжлэгч**: Б.А, зөрчлийн улмаас учирсан хохирол 5,175,000 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: М.Б, нэхэмжлэгчийн машины эд ангийн үнэлгээг зах зээлийн ханшнаас хэт өндөр гэж үзэж, дахин шинжээч томилуулах хүсэлттэй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-08-16, **Дугаар**: 130/ШШ2018/00573 - **Шийдвэр**: Хариуцагч М.Б-аас 4,075,000 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэгч Б.А-т олгосон. Нэхэмжлэлийн 1,100,000 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 497.1, 499.1-т заасныг баримтлан, М.Б-ын буруугаас осол гарч, нэхэмжлэгчид 4,075,000 төгрөгийн хохирол учирсан нь шинжээчийн дүгнэлтээр тогтоогдсон. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2018-09-25, **Дугаар**: 130/ШШ2018/00573 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэг талыг баримтлан шийдвэр гаргасан, мөргөсөн машины эд ангид дахин шинжилгээ хийлгэх хүсэлтийг хангаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хэрэгт цугларсан нотлох баримтууд болон зохигчийн тайлбараар М.Б нь замын хөдөлгөөний зөрчил гаргаж, Б.А-ийн тээврийн хэрэгслийг мөргөсөн үйл баримт тогтоогдсон. - Зөрчлийн улмаас нэхэмжлэгчид учирсан тээврийн хэрэгслийн эвдрэл, солих болон засварлах ажлын хөлс нийт 4,075,000 төгрөгийн хохирол нь шинжээчийн дүгнэлтээр тогтоогдсон. - Анхан шатны шүүх Иргэний хуулийн 497.1, 499.1-т заасан зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглэж, хохирлыг хариуцагчаас гаргуулахаар шийдвэрлэсэн нь үндэслэлтэй. - Иргэний хуулийн 497.2-т зааснаар гэм хор учруулсан этгээд гэм хор учруулсан нь түүний буруугаас болоогүй гэдгийг нотлох үүрэгтэй боловч хариуцагч энэ үүргээ гүйцэтгээгүй. - Хариуцагчийн шинжээч томилуулах хүсэлтийг шүүх хуралдааны үед гаргасан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.6, 105.1, 105.2, 170.1-т нийцсэн бөгөөд хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг мэтгэлцэх үндсэн дээр хэрэгжүүлэх зарчмыг зөрчөөгүй. - Хариуцагчид нотлох баримт бүрдүүлэх, шинжээч томилуулах хүсэлтээ урьд нь гаргах боломж байсан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчийг замын хөдөлгөөний осолд буруутай гэж үзэн автомашинд учирсан хохирол, нэмэгдсэн зардлыг гаргуулах шаардлага гаргасан. Хариуцагч нь буруугаа хүлээхгүй, осол нь өөрийн буруугаас болоогүй, даатгалаас хохирлыг барагдуулах ёстой гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчийг гэм буруутайд тооцож, автомашины хохирол болон бусад зардлыг нэхэмжлэгч талд гаргуулах шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны болон үндэслэлтэй байх шаардлагыг хангаагүй, өөрийн харьцуулах баримтуудыг шүүх үнэлээгүй гэж гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгч нь хариуцагчийн гомдлыг үгүйсгэсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх хэргийг бүхэлд нь хянан үзээд, осол нь хариуцагчийн буруутай үйлдлээс болсон, учирсан хохирол нь ослоос шалтгаалсан болохыг тогтоосон. Мөн анхан шатны шүүхийн шийдвэрт хариуцагчийн төлсөн зарим зардлыг дахин гаргуулахаар шийдвэрлэсэн алдааг олж, шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: 2018-02-05-ны өдөр хариуцагч байгууллагын жолооч Б.Туяа тусгай зориулалтын автомашин жолоодож явахдаа замын хөдөлгөөний дүрэм зөрчиж, улаан гэрлээр уулзвар нэвтэрсний улмаас нэхэмжлэгчийн автомашиныг мөргөж зам тээврийн осол гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Г.Ч, автомашинд учирсан гэм хорын хохиролд 13,245,700 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: “АЭ” ХХК, хохирлын үнэлгээг зөвшөөрөхгүй, өмнө нь төлсөн 6,300,000 төгрөгийг хасаж, үлдэх 2,700,000 төгрөгийг төлөхийг зөвшөөрсөн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-04-25, **Дугаар**: 102/ШШ2019/01183 - **Шийдвэр**: Хариуцагчаас 6,678,364 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас үлдэх 6,567,336 төгрөгт холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 497.1, 499.1. Шинжээчийн тогтоосон 12,978,364 төгрөгийн хохирлоос хариуцагчийн төлсөн 6,300,000 төгрөгийг хасаж тооцсон. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2019-06-12, **Дугаар**: 1076 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Хохирлын үнэлгээ бодит бус, автомашины зах зээлийн үнэ гаалийн мэдүүлгээс зөрүүтэй, дахин шинжээч томилуулах хүсэлтийг шийдвэрлээгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хариуцагч байгууллагын жолооч улаан гэрлээр уулзвар нэвтэрч осол гаргасан буруутай болох нь эрүүгийн хэргийн шүүхийн шийтгэвэр, магадлалаар тогтоогдсон. - Автомашины эзэмшигч Г.Ч нь Иргэний хуулийн 497.1, 499.1-д зааснаар учирсан гэм хорыг арилгахыг шаардах эрхтэй. - Шүүхээс томилогдсон "Гэрэгэ Эстимейт" ХХК-ийн гаргасан 12,978,364 төгрөгийн үнэлгээ нь бодит судалгаанд үндэслэгдсэн, үндэслэл бүхий дүгнэлт гэж үзэв. - Автомашиныг гаалиар нэвтрүүлэх үеийн суурь үнэлгээг зах зээлийн бодит үнэ гэж үзэх үндэслэлгүй. - Нэхэмжлэгч автомашинаа засварласан эсэх, эсвэл бусдад худалдсан эсэх нь гэм буруутай этгээдийг хохирол төлөх үүргээс чөлөөлөх үндэслэл болохгүй. - Анхан шатны шүүх хариуцагчийн дахин шинжээч томилуулах хүсэлтийг хангахаас татгалзсан нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчөөгүй.