Тогтоол №13025

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь хариуцагч нарт орон сууц худалдсан боловч төлбөрийг бүрэн аваагүй тул гэрээнээс татгалзаж, орон сууцыг буцаан гаргуулах, мөн зээлийн гэрээний үүргийн гүйцэтгэлд 10,000,000 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: Орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээний төлбөр 30,000,000 төгрөгийг бүрэн аваагүй, зээлийн гэрээний 10,000,000 төгрөгийг аваагүй тул гэрээнээс татгалзаж, орон сууцыг буцаан гаргуулж, зээлийн төлбөрийг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Орон сууцны төлбөр 30,000,000 төгрөгийг бүрэн төлсөн. 10,000,000 төгрөгийн зээлийн гэрээ нь орон сууцны үлдэгдэл төлбөр дээр хийгдсэн халхавчилсан гэрээ тул хүчингүй. Нэхэмжлэгчийн шаардлагыг зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-04-05, **Дугаар**: 104/ШШ2019/00106 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 234.1, 281.1, 282.4. Нэхэмжлэгч, хариуцагч хоёр аль аль нь төлбөр төлсөн, аваагүй гэдгээ нотолж чадаагүй. Зээлийн гэрээгээр мөнгө хүлээлцээгүй. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-06-17, **Дугаар**: 1132 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1, 2 дахь заалтыг өөрчлөн, нэхэмжлэлийн шаардлагуудыг бүхэлд нь хангасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 243.1, 225.1, 205.1, 281.1. Хариуцагч нь төлбөр төлснөө нотлоогүй. Зээлийн гэрээний дагуу мөнгө хүлээлцсэн тул үүрэг үүссэн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-09-02, **Дугаар**: 00106 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч нар - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх нотлох баримтыг буруу үнэлж, хуулийг буруу хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалд хэрэг шийдвэрлэхэд оролцсон шүүгчдийн нэг нь гарын үсэг зураагүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 166.1, 167.4, 168, 169.1, 68.1.5-д заасан журмыг зөрчсөн. - Давж заалдах шатны шүүхийн шүүх хуралдааны тэмдэглэлд хуралдаан даргалагч гарын үсэг зураагүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 51.1, 51.4, 96.1, 96.2-т заасан шаардлагыг хангаагүй. - Эдгээр зөрчлүүд нь давж заалдах шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг хуульд заасан журмын дагуу явуулсан гэж үзэх үндэслэлгүй болгосон. - Иймд магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр давж заалдах шатны шүүхэд буцаах үндэслэлтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу төлбөр хийгээгүйгээс үүссэн маргааныг шийдвэрлэх тухай. АНХАН ШАТ: Орон сууцыг албадан чөлөөлүүлж, нэхэмжлэгч талд төлбөр гаргуулах, хариуцагч талд төлсөн мөнгийг буцаан гаргуулах шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэртэй холбоотойгоор орон сууц албадан чөлөөлүүлэх, нэмэгдүүлсэн төлбөр гаргуулах шаардлагаа бүрэн хангагдаагүй гэж үзэн давж заалдах гомдол гаргасан. Хариуцагч нь гэрээ цуцлагдсантай холбогдуулан төлсөн мөнгөө буцаан шаардсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Зээлээр худалдах, худалдан авах гэрээний харилцаа үүссэн нь хууль зүйн үндэслэлтэй. Хариуцагч гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул гэрээнээс татгалзсан нэхэмжлэгчийн шаардлага үндэслэлтэй. Нэхэмжлэгчийн олох байсан орлогын нэхэмжлэлийг тодорхой хэсгийг нь хангаж, бусад зардлын нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. Хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийн дагуу төлсөн мөнгө буцаан гаргуулах шаардлагыг үндэслэлтэй гэж үзсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас зээл болон орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээний дагуу төлсөн мөнгөө буцаан шаардсан. Хариуцагч нь төлбөрүүдээ хийсэн, зарим мөнгийг нэхэмжлэгчийн өмнөөс төлсөн гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас 31,380,000 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгох, нэхэмжлэлийн үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгох шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, өөрөө нийт 83,058,475 төгрөг төлсөн тул нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгох, эсхүл дахин хэлэлцүүлэхээр буцаах гомдол гаргасан. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх нь талуудын хооронд зээлийн болон орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээний харилцаа үүссэнийг тогтоож, Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтуудыг зөв хэрэглэсэн. Хариуцагч нь орон сууцны урьдчилгаа төлбөрийг буцаан төлснөө нотлох баримт гаргаж өгөөгүй бөгөөд гэрээ нь биелэгдээгүй, цуцлагдсан гэж үзсэн нь хуульд нийцсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу төлбөрийг хийгээгүй, мөн орон сууцыг өөр этгээдэд зарсан гэх үндэслэлээр гэрээнээс татгалзаж, төлсөн мөнгөө буцаан шаардах тухай нэхэмжлэлтэй холбоотой маргаан. АНХАН ШАТ: Гэрээний үүргээ биелүүлээгүйгээс учирсан хохирлыг гаргуулах нэхэмжлэлийг хангаж, хариуцагчаас нэхэмжлэгчид мөнгө гаргуулж, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэргийн бодит байдалтай холбоогүй, хуулийг буруу хэрэглэсэн гэж үзэж, шийдвэрт өөрчлөлт оруулан нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгох, сөрөг нэхэмжлэлийг хангах гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хооронд орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулагдсан нь тогтоогдсон. Хариуцагч нь нэхэмжлэгчээс орон сууцны төлбөрийг хүлээн аваагүй, харин нэхэмжлэгч нь автомашиныг гуравдагч этгээдэд шилжүүлсэн нь тогтоогдсон. Гэрээний дагуу орон сууцны өмчлөх эрхийг шилжүүлэх боломжгүй болсон тул нэхэмжлэгч нь гэрээнээс татгалзаж, төлбөрийг буцаан шаардах эрхтэй. Анхан шатны шүүхийн хууль хэрэглээг өөрчилж, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон нь зөв гэж дүгнэсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь газрын болон үл хөдлөх хөрөнгийн худалдах, худалдан авах гэрээнүүдийг цуцлах, түрээсийн зардал гаргуулах, зээлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус байх хэлцэл болохыг тогтоолгох шаардлага гаргав. Хариуцагч нь төлбөрөө төлсөн, гэрээний үүргийг биелүүлсэн, нэхэмжлэгчийн шаардлага үндэслэлгүй гэж маргав. АНХАН ШАТ: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагуудыг бүхэлд нь хангаж, үл хөдлөх хөрөнгийг нэхэмжлэгч рүү шилжүүлэх, мөнгө гаргуулах, нэхэмжлэлийн шаардлагад дурдагдсан гэрээнүүдийг хүчингүй болгох шийдвэр гаргав. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн өмгөөлөгч нар анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагаас хальж, хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, зохигч талуудын тайлбарыг хэтрүүлсэн гэж гомдол гаргав. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийг өөрчилж, зарим нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, нэхэмжлэгчээс тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулж хариуцагчид олгож, үл хөдлөх хөрөнгийг буцаан шилжүүлэхээр шийдвэрлэв. ХЯНАЛТЫН ШАТ: (Энэ хэргийн баримтад хяналтын шатны шүүхийн дүгнэлт тусгагдаагүй байна.) ҮНДЭСЛЭЛ: Гэрээнд заасан төлбөрийг тогтоосон хугацаанд төлөөгүй нь гэрээнээс татгалзах үндэслэл болсон. Зээлийн гэрээ нь дүр үзүүлсэн хэлцэл болох нь тогтоогдсон. Түрээсийн төлбөрийн шаардлага нь үндэслэлтэй байв. Гэвч шүүхээс хэрэглэвэл зохих хуулийг оновчтой бус хэрэглэсэн, зарим дүгнэлтүүд нь ойлгомжгүй байсны улмаас давж заалдах шатны шүүх шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан.