Тогтоол №13010

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь өөрийн өмчлөлийн орон сууцыг хариуцагч нар хууль бусаар эзэмшиж байна гэж үзэн чөлөөлүүлэхээр нэхэмжилжээ. Хариуцагч нар орон сууц нь тэдний дундын өмч бөгөөд өмчлөл шилжсэнийг мэдээгүй гэж тайлбарласан. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн 106 дугаар зүйлийг баримтлан, хариуцагч нарыг орон сууц чөлөөлж, улсын тэмдэгтийн хураамж төлөхийг үүрэг болгожээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүх нь орон сууцны өмчлөх эрхийг тогтоохдоо эрүүгийн хэргийн шийдвэрийг үндэслэсэн боловч тухайн эрүүгийн хэрэг эцэслэн шийдвэрлэгдээгүй, эсрэг баримт бий гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь нотлох баримтыг бүрэн үнэлж шалгаагүй, эрүүгийн хэргийн улмаас өмчлөх эрх шилжүүлэн авсан үндэслэл нь эцсийн байдлаар тогтоогдоогүй байхад шийдвэр гаргасан нь хууль ёсны болон үндэслэлтэй байх шаардлагыг хангаагүй тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаажээ.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Д.С нь “Бизнес инвест девелопмент ББСБ” ХХК-тай үл хөдлөх хөрөнгө худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулж, 132.3 м.кв орон сууцыг худалдан авч, улсын бүртгэлд бүртгүүлэн өмчлөгч болсон. Хариуцагч У.Б нь уг орон сууцад амьдарч байсан бөгөөд орон сууц чөлөөлж, төлбөр барагдуулах хэлцлийн дагуу төлбөрөө барагдуулаагүй тул маргаан үүссэн. - **Нэхэмжлэгч**: Д.С нь У.Б-г орон сууцнаас албадан чөлөөлүүлэхийг шаардсан. - **Хариуцагч**: У.Б нь нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, Д.С-ын нэр дээрх үл хөдлөх хөрөнгийн гэрчилгээг хууль бус гэж үзэж, уг хэлцлийг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргах хүсэлтэй байгаагаа илэрхийлсэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-06-03, **Дугаар**: 181/ШШ2022/01328 - **Шийдвэр**: Хариуцагч У.Б-г маргаан бүхий орон сууцнаас албадан чөлөөлж, улсын тэмдэгтийн хураамжийг хариуцагчаас гаргуулж нэхэмжлэгчид олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1, 110.1-д заасныг баримтлан, нэхэмжлэгч Д.С нь орон сууцны өмчлөгч болсон тул хариуцагчийг хууль бусаар оршин сууж байгаа гэж үзсэн. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2022-09-14, **Дугаар**: 210/МА2022/01718 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Сөрөг нэхэмжлэл гаргах эрхийг хязгаарласан, хүндэтгэн үзэх шалтгаантай байхад шүүх хуралдаанд оролцуулаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтыг өөрчлөн найруулж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1-д заасныг баримтлан У.Б-ын хууль бус эзэмшлээс орон сууцыг албадан чөлөөлөхөөр өөрчилсөн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2023-01-20, **Дугаар**: 210/МА2022/01718 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчсөн, хариуцагч болон түүний өмгөөлөгчийг шүүх хуралдаанд оролцуулаагүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн өмгөөлөгчийн хяналтын журмаар гаргасан гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч Д.С нь "Бизнес инвест девелопмент ББСБ" ХХК-тай 2021-07-29-ний өдөр үл хөдлөх хөрөнгө худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулж, маргаан бүхий орон сууцыг худалдан авч, улсын бүртгэлд бүртгүүлж, хуулийн дагуу өмчлөгч болсон. - Д.С нь хариуцагч У.Б-тай 2021-07-30-ны өдөр "Орон сууц чөлөөлж, төлбөр барагдуулах хэлцэл" байгуулсан боловч хариуцагч төлбөрөө төлөх үүргээ биелүүлээгүй нь тогтоогдсон. - Давж заалдах шатны шүүх нь хариуцагч У.Б нь маргаан бүхий орон сууцны эзэмшлийг хууль ёсны болохыг баримтаар нотлоогүй тохиолдолд эзэмшлийг хууль бус гэж үзсэн нь үндэслэлтэй. - Орон сууцны өмчлөгч Д.С нь Иргэний хуулийн 106.1-д заасны дагуу бусдын хууль бус эзэмшлээс өмчлөлийн зүйлээ шаардах эрхтэй. - Анхан шатны шүүх хэргийг шийдвэрлэхдээ хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчөөгүй бөгөөд хариуцагчийн өмгөөлөгчийн “хүндэтгэн үзэх шалтгаантай байхад шүүх хуралдаанд оролцуулахгүйгээр хэргийг шийдвэрлэж хууль зөрчсөн” гэх гомдлыг хангах үндэслэлгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь өмчлөх эрхээ баталгаажуулсан орон сууцыг хариуцагч хууль бусаар эзэмшиж байна гэж үзэн, албадан чөлөөлүүлэх нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч нь гэрээний дагуу төлбөр төлж, шударга эзэмшигч болсон гэж тайлбарлаж, нэхэмжлэлийг эс хүлээнэ. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, хариуцагчийг орон сууцнаас албадан чөлөөлж, улсын тэмдэгтийн хураамж төлүүлэхээр шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн өмгөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, талуулын харилцааг буруу тодорхойлсон, хуулийг буруу хэрэглэсэн хэмээн гомдол гаргав. Нэхэмжлэгчийн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий гэж үзжээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Нэхэмжлэгч нь хөрөнгө оруулалтын гэрээ, улмаар шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаагаар орон сууцны өмчлөгчөөр тогтоогдсон. Хариуцагч нь өмчлөх эрх шилжүүлэх хэлцэл хийхдээ өмчлөгч биш этгээдтэй хийсэн тул уг хэлцэл нь хүчин төгөлдөр бус болохыг анхан шатны шүүх зөв тогтоосон. Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрх нь улсын бүртгэлд бүртгүүлснээр үүсдэг бөгөөд хариуцагч нь маргаан бүхий байрны өмчлөгчөөр бүртгүүлээгүй. Хариуцагчийн өмнөх нэхэмжлэлүүд нь улсын бүртгэлийн гэрчилгээг хүчингүй болгуулах асуудлаар хэрэгсэхгүй болгогдсон нь тогтоогдсон үйл баримт юм. Иймд давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхиж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээв.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь өөрийн өмчлөлийн орон сууцыг хариуцагч нар хууль бусаар эзэмшиж байгаа тул чөлөөлүүлэхийг шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: Хууль бус эзэмшлээс орон сууц чөлөөлүүлэх. - **Хариуцагч**: Тус орон сууц нь гэр бүлийн дундын өмч бөгөөд орон сууцыг шилжүүлснийг мэдээгүй тул хүлээн зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-12-25, **Дугаар**: 183/ШШ2019/00044 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг хангаж, орон сууцыг хариуцагч нарын хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэх. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-07-31, **Дугаар**: 1426 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 167.1.5, 168.1.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-11-04, **Дугаар**: 00044/216 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх нотлох баримтыг буруу үнэлж, хэргийг буцаасан нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх хэрэгт авагдсан Хан-Уул дүүргийн 1 дүгээр хорооны Засаг даргын хоёр өөр агуулгатай тодорхойлолтыг анхаарч шалгаагүй, мөн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолын эцэслэгдсэн эсэх нь тодорхойгүй байхад шийдвэрийн үндэслэл болгосон нь буруу гэж үзсэн. - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлд заасан хариуцагчид маргаан бүхий орон сууцанд амьдарч байгаа эсэхийг тодруулах ажиллагаа хийгээгүй, нотлох баримтыг хэрхэн үнэлсэн тухайгаа шийдвэрт заагаагүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 28, 116.2-т нийцээгүй. - Нэхэмжлэл нь маргаж буй орон сууцанд амьдарч байгаа хариуцагч нарт холбоотой эсэх нь тодорхойгүй байсан. - Давж заалдах шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчигдсөн гэж үзэн, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 168.1.1-д заалтыг зөрчөөгүй. - Хяналтын шатны шүүх хэрэгт цугларсан баримтын хүрээнд дүгнэлт хийж, хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх буюу өөрчлөлт оруулах боломжгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь өөрийн өмчлөлийн орон сууц, газрыг бусдын хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэх, түрээсийн орлого гаргуулах шаардлага гаргасан. Хариуцагч нь орон сууц, газрыг өөрийн өмчлөл болгож, гэрчилгээ шилжүүлэх, илүү төлсөн хөрөнгөө буцаан гаргуулах тухай сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг хангаж, орон сууцыг чөлөөлүүлэх, түрээсийн орлого гаргуулах болон хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хувьцаа шилжүүлэлт, орон сууцны үнэ, нотлох баримтын үнэлгээ, хуулийн хэрэглээ, талуудын эрх хангагдаагүй зэрэг үндэслэлээр эс зөвшөөрч, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаах гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээхийг хүссэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх нь хэргийг бүхэлд нь хянан үзэж, нотлох баримтын хүрээнд маргааныг нэг мөр шийдвэрлэх боломжгүй, зарим баримтуудын үнэн зөв, ач холбогдлыг тогтоох шаардлагатай, мөн холбогдох этгээдүүдээс тодруулга авах шаардлагатай гэж үзэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаахаар шийдвэрлэсэн.