Тогтоол №10513

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "..." ХХК нь "..." ХХК-д автосамосвал түрээсэлсэн бөгөөд түрээсийн төлбөрийн үлдэгдэл болон алданги нэхэмжилжээ. Хариуцагч нь түрээсийн төлбөрийг зөвшөөрсөн ч, тэсэлгээний ажлыг буруу гүйцэтгэснээс үүссэн хохиролд 80,000,000 төгрөг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: "..." ХХК нь түрээсийн гэрээний үүрэгт 62,812,096 төгрөг, алданги 4,120,473.76 төгрөг, нийт 66,932,569.76 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: "..." ХХК нь түрээсийн төлбөрийн үлдэгдлийг хүлээн зөвшөөрсөн боловч, нэхэмжлэгчээс гэрээнээс учирсан хохиролд 80,000,000 төгрөг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-04-30, **Дугаар**: 102/ШШ2020/01377 - **Шийдвэр**: Хариуцагчаас түрээсийн төлбөрийн үлдэгдэл 62,812,096 төгрөг, алданги 4,120,476.76 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 232.4, 232.6, 318.1. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 73.1, 73.2. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-07-03, **Дугаар**: 1460 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг буруу үнэлж, үндсэн нэхэмжлэлтэй хамт шийдвэрлэх боломжгүй гэж үзсэн нь буруу. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн алданги гаргуулах заалтыг өөрчилж, 4,120,473.76 төгрөгийн алдангийг хэрэгсэхгүй болгож, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 318.1. Гэрээ цуцлагдсанаас хойш алданги шаардах эрхгүй байх Иргэний хуулийн 227.1, 232.6-г зөрчөөгүй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-10-09, **Дугаар**: 00777 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүх сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг үндсэн нэхэмжлэлтэй хамт шийдвэрлэх боломжгүй гэж үзсэн нь буруу. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн төлөөлөгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Шүүх зохигчийн хооронд байгуулагдсан "Механизмын түрээсийн гэрээ" нь Иргэний хуулийн 318.1-д заасан түрээсийн гэрээний шинжийг агуулсан, хүчин төгөлдөр болохыг хуульд нийцүүлэн дүгнэсэн. - Нэхэмжлэгч түрээсийн зүйлээ шилжүүлэн өгсөн, хариуцагч ажил үүрэг гүйцэтгэсэн, түрээсийн төлбөрийн үлдэгдэл байгаа талаар зохигчид маргаагүй. - Алданги гаргуулах шаардлагыг давж заалдах шатны шүүх хэрэгсэхгүй болгосон нь Иргэний хуулийн 227.1, 232.6-д нийцсэн. Учир нь гэрээ цуцлагдсанаас хойш алданги шаардах эрхгүй. - Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага нь үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагатай харилцан тооцогдохгүй, өөр гэрээнээс үүдэлтэй тул Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 73.1, 73.2-т заасны дагуу хамтатган шийдвэрлэх боломжгүй гэж үзсэн нь зөв.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Талууд түрээсийн гэрээгээр үйл ажиллагаа явуулсан. Нэхэмжлэгч түрээсийн төлбөр болон алданги гаргуулах шаардлага гаргасан. Хариуцагч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, зарим гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэн маргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас түрээсийн төлбөр болон алданги нийт 236,928,773 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгохоор шийдвэрлэв. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан, гэрээний зарим зүйл заалт, төлбөр тооцооны бурууг дурдаж гомдол гаргав. Давж заалдах шатны шүүх анхны шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлөн, түрээсийн төлбөрийн үлдэгдлийг 157,952,515 төгрөг болгож, алдангийг хэрэгсэхгүй болгов. ҮНДЭСЛЭЛ: Хариуцагч компанийн төлөөлөх эрхгүй этгээдтэй байгуулсан гэрээнүүдийн төлбөр, алдангийг хэрэгсэхгүй болгов. Талууд гэрээний хугацааг тодорхой бус хугацаагаар сунгасан, хариуцагч төлбөр төлж байсан тул хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн гэх гомдол үндэслэлгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагч нарыг түрээсийн гэрээний үүрэгт болон алданги төлөхийг шаардсан. Хариуцагч нар гэрээ байгуулаагүй, эрх бүхий этгээдийн гарын үсэг байхгүй, төлбөрийг аль хэдийн төлсөн зэрэг үндэслэлээр нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрөв. АНХАН ШАТ: Хариуцагч нараас түрээсийн гэрээний үүрэг болон алданги гаргуулж, нэхэмжлэгч компанид олгох, зарим шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгох шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нар анхан шатны шийдвэртэй холбоотой гомдол гаргав. Давж заалдах шатны шүүх хэргийг бүхэлд нь хянан үзэж, анхан шатны шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Талууд хүсэл зоригоо илэрхийлсэн, гарын үсэг, тамга дарсан бичиг баримт үйлдэгдсэн тул хуулийн этгээдүүдийн хооронд түрээсийн гэрээний харилцаа үүссэн гэж үзэх үндэслэлтэй. Хариуцагч нь гэрээний дагуу ашигласан хугацааны төлбөрийг төлөх үүрэгтэй. Төлбөрийн хэмжээ, алдангийн тооцоонд залруулга хийж, хариуцагч нараас тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулж, нэхэмжлэгч компанид олгох, хариуцагч БНХАУ-ын иргэнийг холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч компани түрээсийн төлбөр болон ашиглалтын зардлыг шаардаж, түрээсийн гэрээг цуцлуулах нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч нь түрээслүүлэгчээс гэрээний үүргээ зөрчсөн, эд хөрөнгөө бүрэн хүлээлгэн өгөөгүй, үйл ажиллагаа явуулах боломжийг хязгаарласан гэж тайлбарласан. АНХАН ШАТ: Гэрээг цуцлан, хариуцагчаас түрээсийн төлбөр болон ашиглалтын зардлыг гаргуулж, зарим нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн өмгөөлөгчийн шүүх хуралдаан хойшлуулах хүсэлтийг хангалгүй шийдвэрлэсэн нь эрхийг зөрчсөн, мөн түрээсийн төлбөрийг тооцохдоо гэрээний нөхцөл болон нэхэмжлэгчийн буруутай үйлдлийг харгалзаагүй гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Гэрээний харилцааг зөв тодорхойлсон, гэрээг цуцлах нь үндэслэлтэй байсан. Гэвч түрээсийн төлбөрийг тооцохдоо хуулийн холбогдох зүйл заалтыг хэрэглэхэд алдаа гарсан тул зарим хэсгийг өөрчилж, бусад хэсгийг хэвээр үлдээсэн. Шүүх хуралдааныг хойшлуулах хүсэлтийг хангалгүй шийдвэрлэсэн нь үндэслэлтэй байсан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Ө.Н нь "И с д" ХХК-тай барилгын тулаас төмөр түрээслүүлэх гэрээ байгуулсан бөгөөд хариуцагч гэрээний үүргээ зөрчиж, түрээсийн зүйлийг хугацаа хэтрүүлэн ашигласан тул түрээсийн төлбөр болон торгууль нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Ө.Н нь хариуцагчаас түрээсийн гэрээний үүрэгт 14,760,000 төгрөг (үндсэн төлбөрийн үлдэгдэл 6,840,000 төгрөг, торгууль 7,920,000 төгрөг) гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: "И с д" ХХК нь нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, "Приус-20" маркийн тээврийн хэрэгсэл болон 1,000,000 төгрөг төлснөөр гэрээний үүрэг дуусгавар болсон гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-08-28, **Дугаар**: 181/ШШ2020/02156 - **Шийдвэр**: "И с д" ХХК-аас 10,260,000 төгрөгийг гаргуулж Ө.Н-д олгож, үлдэх 4,500,000 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 287.1, 232.4-т зааснаар эд хөрөнгө ашигласны хөлс, мөн гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 50 хувьтай тэнцэх торгууль төлөх үүрэгтэй гэж үзсэн. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-10-30, **Дугаар**: 2197 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль хэрэглээний алдаатай, торгууль тооцсон нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, "И с д" ХХК-аас 6,840,000 төгрөгийг гаргуулж, үлдэх 7,920,000 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 318.1-д зааснаар эд хөрөнгө хөлслөх гэрээний харилцаагаар тодорхойлж, талуудын торгуулийн тохиролцоо Иргэний хуулийн 232.5, 232.6-д нийцээгүй тул хүчин төгөлдөр бус байна гэж үзсэн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-12-07, **Дугаар**: 2197 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг эс зөвшөөрч, гэрээний үүрэг дуусгавар болсон гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын гэрээнд заасан торгуулийн тохиролцоо нь Иргэний хуулийн 232.5, 232.6-д заасан торгууль, алданги гэсэн анзын төрлүүдийн алинд нь ч нийцэхгүй байна. - Энэхүү тодорхойгүй байдлыг талууд анзын талаар тохиролцоогүй гэж үзэхээс бус, хууль зөрчиж хийсэн хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзэхгүй. - Нэгэнт талууд анзын талаар тохиролцоогүй тул нэхэмжлэгч торгууль шаардах эрхгүй. - Хариуцагчийн тээврийн хэрэгсэл болон мөнгөн шилжүүлгээр гэрээний үүрэг дуусгавар болсныг нотлох баримт хэрэгт авагдаагүй тул хариуцагчийн гомдол үндэслэлгүй.