Тогтоол №28844

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "...трейдинг" ХХК нь Г.С.-тэй түрээсийн гэрээ байгуулсан бөгөөд Г.С. төлбөрөө бүрэн төлөөгүй тул гэрээг цуцалж, нэхэмжлэгч түрээсийн үлдэгдэл төлбөр, алданги, ашиглалтын болон нотариатын зардлыг нэхэмжилсэн. Хариуцагч нь түрээсийн төлбөрт бараа хүлээлгэн өгсөн тул өргүй болсон, мөн гэрээ хүчин төгөлдөр бус гэж үзэн, барьцаа төлбөрөө буцаан нэхэмжилсэн. - **Нэхэмжлэгч**: "...трейдинг" ХХК нь Г.С.-ээс 2018 оны 1-6 дугаар сарын түрээсийн үлдэгдэл төлбөр 15,133,913 төгрөг, алданги 7,566,956 төгрөг, ашиглалтын зардал 121,307 төгрөг, нотариатын зардал 13,000 төгрөг, нийт 22,835,176 төгрөгийг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Г.С. нь нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй бөгөөд өөрийн барааг түрээсийн төлбөрт тооцуулсан тул өргүй болсон, түрээсийн гэрээ хүчин төгөлдөр бус тул барьцаа төлбөрт төлсөн 3,400,000 төгрөгийг буцаан гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-09-12, **Дугаар**: 102/ШШ2019/02378 - **Шийдвэр**: Г.С.-аас 16,081,696 төгрөг гаргуулж "...трейдинг" ХХК-д олгож, нэхэмжлэлээс үлдэх 6,753,480 төгрөгийг сөрөг нэхэмжлэлийн хамт хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 318.1, 232.4, 227.3. Нэхэмжлэгчийн 7м.кв талбайн төлбөр болон ашиглалтын зардлын шаардлага үндэслэлгүй. Хариуцагч 15,826,000 төгрөгийн эд хөрөнгийг түрээсийн төлбөрт тооцож өгсөн нь нотлогдохгүй байна. 2018 оны 1-6 дугаар сарын төлбөр 13,635,000 төгрөг, НӨАТ 1,363,500 төгрөгийн хамт нийт 14,998,500 төгрөгийг хариуцагч төлөх үүрэгтэй. Үүнээс барьцааны 3,400,000 төгрөг, төлсөн 886,036 төгрөгийг хасаж, үлдэх 10,712,464 төгрөгт алданги 5,356,232 төгрөг, нотариатын зардал 13,000 төгрөгийг тооцон гаргуулсан. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-11-20, **Дугаар**: 1961 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн төлөөлөгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 162.4. Хариуцагчийн барааг түрээсийн төлбөрт тооцсон гэх тайлбар үндэслэлгүй. Түрээсийн гэрээний тусгай нөхцөлийн 5-д НӨАТ нэмж тооцох тухай тохиролцсон. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-02-12, **Дугаар**: 210/МА2020/00146 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Хоёр шатны шүүх нэхэмжлэгчийн нэхэмжлээгүй НӨАТ-ыг гаргуулж, алданги тооцсон, мөн барааг төлбөрт тооцсоныг харгалзан үзээгүй нь буруу. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр, давж заалдах шатны шүүхийн магадлалын холбогдох заалтуудыг өөрчилж, нэхэмжлэл болон сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талууд Иргэний хуулийн 318.1-д нийцүүлэн хүчин төгөлдөр түрээсийн гэрээ байгуулсан. - Нэхэмжлэгч түрээсийн төлбөрийн үлдэгдэлд 15,133,913 төгрөг шаардсан, хариуцагч түрээсийн төлбөрт тооцон 15,826,000 төгрөгийн барааг түрээслүүлэгчид хүлээлгэн өгсөн баримт хэрэгт авагдсан бөгөөд үүнийг үгүйсгэх баримт байхгүй. - Иргэний хуулийн 236.1.2-т зааснаар үүрэг гүйцэтгүүлэгч нь гүйцэтгэвэл зохих үүргийн гүйцэтгэлийн оронд өөр үүргийн гүйцэтгэлийг хүлээн авсан бол үүрэг дуусгавар болно. Иймд хариуцагчийн төлбөр төлөх үүрэг дуусгавар болсон. - Нэхэмжлэгч гэрээний 25.4-т заасан саатуулан барих эрхээ хэрэгжүүлсэн гэдгийг нотлох баримт хэрэгт байхгүй тул шүүхийн дүгнэлт Иргэний хуулийн 41, 301.1, 318.5-д нийцээгүй. - Нэхэмжлэгч нь хариуцагч төлбөр төлөх хугацааг хойшлуулсныг татгалзаагүй, мөн гэрээ цуцалснаас хойшхи хугацаанд алданги гаргуулах хууль зүйн үндэслэлгүй. Иймд алданги болон хохиролд 13,000 төгрөг гаргуулах шаардлага Иргэний хуулийн 318.5, 289.1.2, 232.6, 227-д нийцэхгүй. - Нэхэмжлэгч түрээсийн төлбөрт НӨАТ-ыг оруулан тооцож шаардлага гаргасан байх тул шүүх нэхэмжлээгүй шаардлагыг шийдвэрлэсэн гэх хариуцагчийн гомдол үндэслэлгүй. - Дээрх үндэслэлээр нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэл болон хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "..." ХХК нь "..." ХХК-д автосамосвал түрээсэлсэн бөгөөд түрээсийн төлбөрийн үлдэгдэл болон алданги нэхэмжилжээ. Хариуцагч нь түрээсийн төлбөрийг зөвшөөрсөн ч, тэсэлгээний ажлыг буруу гүйцэтгэснээс үүссэн хохиролд 80,000,000 төгрөг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: "..." ХХК нь түрээсийн гэрээний үүрэгт 62,812,096 төгрөг, алданги 4,120,473.76 төгрөг, нийт 66,932,569.76 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: "..." ХХК нь түрээсийн төлбөрийн үлдэгдлийг хүлээн зөвшөөрсөн боловч, нэхэмжлэгчээс гэрээнээс учирсан хохиролд 80,000,000 төгрөг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-04-30, **Дугаар**: 102/ШШ2020/01377 - **Шийдвэр**: Хариуцагчаас түрээсийн төлбөрийн үлдэгдэл 62,812,096 төгрөг, алданги 4,120,476.76 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 232.4, 232.6, 318.1. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 73.1, 73.2. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-07-03, **Дугаар**: 1460 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг буруу үнэлж, үндсэн нэхэмжлэлтэй хамт шийдвэрлэх боломжгүй гэж үзсэн нь буруу. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн алданги гаргуулах заалтыг өөрчилж, 4,120,473.76 төгрөгийн алдангийг хэрэгсэхгүй болгож, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 318.1. Гэрээ цуцлагдсанаас хойш алданги шаардах эрхгүй байх Иргэний хуулийн 227.1, 232.6-г зөрчөөгүй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-10-09, **Дугаар**: 00777 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүх сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг үндсэн нэхэмжлэлтэй хамт шийдвэрлэх боломжгүй гэж үзсэн нь буруу. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн төлөөлөгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Шүүх зохигчийн хооронд байгуулагдсан "Механизмын түрээсийн гэрээ" нь Иргэний хуулийн 318.1-д заасан түрээсийн гэрээний шинжийг агуулсан, хүчин төгөлдөр болохыг хуульд нийцүүлэн дүгнэсэн. - Нэхэмжлэгч түрээсийн зүйлээ шилжүүлэн өгсөн, хариуцагч ажил үүрэг гүйцэтгэсэн, түрээсийн төлбөрийн үлдэгдэл байгаа талаар зохигчид маргаагүй. - Алданги гаргуулах шаардлагыг давж заалдах шатны шүүх хэрэгсэхгүй болгосон нь Иргэний хуулийн 227.1, 232.6-д нийцсэн. Учир нь гэрээ цуцлагдсанаас хойш алданги шаардах эрхгүй. - Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага нь үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагатай харилцан тооцогдохгүй, өөр гэрээнээс үүдэлтэй тул Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 73.1, 73.2-т заасны дагуу хамтатган шийдвэрлэх боломжгүй гэж үзсэн нь зөв.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Талууд түрээсийн гэрээгээр үйл ажиллагаа явуулсан. Нэхэмжлэгч түрээсийн төлбөр болон алданги гаргуулах шаардлага гаргасан. Хариуцагч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, зарим гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэн маргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас түрээсийн төлбөр болон алданги нийт 236,928,773 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгохоор шийдвэрлэв. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан, гэрээний зарим зүйл заалт, төлбөр тооцооны бурууг дурдаж гомдол гаргав. Давж заалдах шатны шүүх анхны шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлөн, түрээсийн төлбөрийн үлдэгдлийг 157,952,515 төгрөг болгож, алдангийг хэрэгсэхгүй болгов. ҮНДЭСЛЭЛ: Хариуцагч компанийн төлөөлөх эрхгүй этгээдтэй байгуулсан гэрээнүүдийн төлбөр, алдангийг хэрэгсэхгүй болгов. Талууд гэрээний хугацааг тодорхой бус хугацаагаар сунгасан, хариуцагч төлбөр төлж байсан тул хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн гэх гомдол үндэслэлгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Түрээсийн гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, цахилгааны зардал болон алданги төлөөгүй гэх үндэслэлээр компанийн нэхэмжлэлийг хариуцагч тал хүлээн зөвшөөрөөгүй. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх нотлох баримтыг дутуу үнэлсэн, хуулийг буруу тайлбарласан гэж нэхэмжлэгч гомдол гаргасан. Давж заалдах шатны шүүх түрээсийн гэрээний төлбөр, цахилгааны зардал, алдангийг гаргуулах нэхэмжлэлийг хангаж, шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хооронд байгуулагдсан түрээсийн гэрээний дагуу төлбөр, цахилгааны зардал, алданги шаардах эрхтэй бөгөөд гэрээний дагуу тохиролцсон алданги хууль зөрчөөгүй. Хариуцагч тал түрээсийн гэрээний төлбөрийг хугацаанд нь төлөөгүй, цахилгааны зардлыг гэрээгээр хариуцах үүрэгтэй байсан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч компани нь хариуцагч компанитай түрээсийн гэрээ байгуулсан. Гэрээ ёсоор хариуцагч нь түрээсийн төлбөр болон буцаан өгөөгүй, гэмтээсэн түрээсийн хэрэгслийн төлбөрийг төлөх үүрэгтэй байсан. Хариуцагч нь түрээсийн төлбөр, алданги тооцоолол, гэрээний хугацаа зэрэгт маргасан. АНХАН ШАТ: Шүүх анхан шатны шийдвэрээр түрээсийн төлбөр, гэмтээсэн болон буцаан өгөөгүй хэрэгслийн төлбөр, алданги зэрэг нийт мөнгөн дүнг хариуцагчаас гаргуулахаар шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч алдангийг хэрэгсэхгүй болгох, гэрээний хугацааг өөрчлөн тооцох, нотлох баримтыг үнэлэхэд алдаатай гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. Учир нь гэрээ нь Иргэний хуулийн 318.1-д нийцсэн хүчин төгөлдөр түрээсийн гэрээ байсан. Талууд гэрээнд алдангийн хэмжээг тохиролцсон нь Иргэний хуулийн 232.6-д нийцсэн бөгөөд гүйцэтгээгүй үүргийн хэмжээнээс хэтрээгүй байна. Гэрээний заалтыг хэрхэн ойлгож, хэрэглэх нь талуудын эрх зүйн харилцааг зохицуулах бөгөөд шүүх гэрээг бодитой баримтад үндэслэн дүгнэсэн.