Тогтоол №10159

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь түрээсийн гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, гэрээний нэмэлт өөрчлөлтөд заасан төлбөр төлөөгүй, гүйцэтгээгүй үүрэг, алданги, ажил зогссонтой холбоотой хохирол гаргуулна гэж шаардсан. Хариуцагч нь түрээсийн төлбөрийг цаг тухайд нь төлж байсан, нэхэмжлэгч нь хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр тоног төхөөрөмжөө татсан тул торгууль гаргуулна гэж сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж, бусдыг нь хэрэгсэхгүй болгон шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч анхан шатны шүүх хуулийг буруу хэрэглэсэн, гэрээний төрлийг нарийвчлан шалгаагүй гэж гомдол гаргасан. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, гомдлыг хангахгүй орхисон. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх талуудын хооронд байгуулагдсан түрээсийн гэрээг хүчин төгөлдөр гэж үзэн, гэрээний дагуу түрээслэгч төлбөрөө төлөх үүрэгтэй, үүргээ биелүүлээгүй нь нэхэмжлэгчийн шаардлага гаргах үндэслэл болно. Хариуцагч төлбөр төлснөө нотлоогүй тул шүүх нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангасан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуульд нийцсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас түрээсийн төлбөр болон техникийг буцааж аваагүйгээс үүссэн зардлыг гаргуулахаар нэхэмжилсэн. Хариуцагч нь техник эвдрэлтэй, ашиглах боломжгүй байсан тул түрээсийн төлбөр төлөхгүй, урьдчилгаа төлбөрөө буцаан авах, учирсан хохирлыг барагдуулахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг баримтлан хариуцагч нараас нэхэмжлэлийн шаардлагын ихэнх хэсгийг хангаж, харин хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн өмгөөлөгч нь гэрээний хугацаа сунгагдаагүй байтал төлбөр тооцсон, техник эвдрэлтэй байсан, гэрээ цуцлагдсан зэрэг үндэслэлээр гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээхийг хүссэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх гэрээний хугацаа сунгагдсан эсэх, техник ашиглагдсан хугацаа, эвдрэл гэмтлийн улмаас ашиглах боломжгүй болсон нөхцөл байдлыг тодруулан, талуудын хооронд байгуулсан гэрээний зохицуулалт, Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтуудыг хэрэглэн, анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэлийн шаардлагын хэмжээг өөрчилсөн. Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага нь үндэслэлгүй гэж үзсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй гэх үндэслэлээр хариуцагчаас түрээсийн төлбөр шаардсан. Хариуцагч нь нэхэмжлэгчээс техник хэрэгслийн гэмтэл, чанар хангаагүй байдлаас болж учирсан хохирлыг шаарджээ. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж, хариуцагчаас мөнгө гаргуулах, мөн хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж, нэхэмжлэгчээс мөнгө гаргуулахаар шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь сөрөг нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангасан нь үндэслэлгүй гэж, хариуцагч нь үндсэн нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж, сөрөг нэхэмжлэлийн ихэнх хэсгийг хангаагүй нь үндэслэлгүй гэж гомдол гаргажээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хууль хэрэглээний холбогдох хэсэгт залруулга хийжээ. Талууд тооцооны нэг цагийн төлбөрийг өөр өөрөөр тооцсон нь зөрүү үүсгэсэн. Нэхэмжлэгч нь техникийн гэмтэл, ажиллагааны доголдолд хариуцлага хүлээхээс зайлсхийж, хариуцагч нь гэрээ цуцлах журмыг зөрчсөн нь нотлогдоогүй. Хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлд дурдсан хохирлын хэмжээ нь нотлох баримтаар бүрэн тогтоогдоогүй байсан ч, техникийн гэмтэл нь гэрээний үүргээ зөрчсөнтэй холбоотой байж болох тул нэхэмжлэгч хариуцлага хүлээх ёстой.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч тоног төхөөрөмж түрээслэх гэрээний үндсэн төлбөр, алданги гаргуулах нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч гэрээний агуулга нь ажил гүйцэтгэх гэрээ байсан, үйл ажиллагааг саатсан нь нэхэмжлэгчийн буруутай үйлдлээс болсон гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн 318.1, 232.6-д зааснаар хариуцагчаас тодорхой төлбөр гаргуулж, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч гэрээний ангиллыг буруу тогтоосон, үйл ажиллагааг саатсан шалтгааныг буруу дүгнэсэн, төлбөрийн тооцоонд алдаа гарсан хэмээн гомдол гаргасан. Давж заалдах шатны шүүх гэрээг түрээсийн гэрээ гэж зөв дүгнэсэн боловч алдангийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож, төлбөр тооцооны зарим дүнг өөрчилж шийдвэрлэсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Гэрээг түрээсийн гэрээ гэж зөв дүгнэлт хийсэн. Хариуцагч нь гэрээнд заасан хугацаанд түрээсийн төлбөрийг төлөх үүргээ биелүүлээгүй нь тогтоогдсон. Хариуцагчийн сул зогсолтын талаарх тайлбарыг нотлох үүргээ биелүүлээгүй. Нэхэмжлэгч гэрээнээс хугацаанаас өмнө татгалзсан тохиолдолд алдангийн нэмэлт үүрэг дуусгавар болох тул зарим алдангийг хэрэгсэхгүй болгох нь зүйтэй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Б нь хариуцагч Х, А, Д нарт экскаватор түрээслүүлсэн боловч түрээсийн төлбөр болон эвдэрсэн техникийн засварын зардлыг төлөөгүй тул нийт 27,144,000 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: Б нь 2015 оны 7 сарын 11-ний өдрөөс 2015 оны 8 сарын 26-ны өдрийг хүртэл экскаваторыг ашигласны түрээсийн төлбөр 22,000,000 төгрөг, техникийг тээвэрлэх, засварлах, сэлбэг хэрэгслийн зардал зэрэг нийт 27,144,000 төгрөгийг хариуцагч нараас гаргуулахыг хүссэн. - **Хариуцагч**: А, Д, Х нар нь "Автомашин түрээслэх тухай гэрээ" нь хүчин төгөлдөр бус, гэрээнд түрээсэлсэн зүйл тодорхойгүй, өмчлөгч биш хүн гэрээ байгуулсан, техник хүлээлцсэн акт байхгүй тул нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2017-03-24, **Дугаар**: 412 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 318.1, 288.2.2-т заасан түрээсийн гэрээний харилцаа үүссэн боловч гэрээ нь хуулийн шаардлагыг хангаагүй. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2017-05-31, **Дугаар**: 83 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч Б - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэргийн бодит байдалд хууль зүйн үндэслэлтэй дүгнэлт хийгээгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, хариуцагч Х, А, Д нараас тус бүр 8,104,667 төгрөг, нийт 24,314,000 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, үлдэх 2,830,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 287.1, 288.2.2, 242.11, 198.2-т зааснаар талуудын хооронд эд хөрөнгө хөлслөх гэрээ байгуулагдсан бөгөөд хариуцагчид хамтран үүрэг гүйцэтгэгчид юм. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2017-09-15, **Дугаар**: 00515 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч А, Д, Х нарын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нар - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх Иргэний хуулийг буруу хэрэглэсэн, хэрэглэх ёсгүй хуулийг хэрэглэж, хууль бус гэрээг үндэслэсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх зохигчдын хооронд Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлд заасан түрээсийн гэрээний харилцаа үүссэн боловч гэрээ нь хуулийн шаардлагыг хангаагүй гэсэн дүгнэлт нь үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй. - Талуудын хооронд “Автомашин түрээслэх тухай гэрээ” нэртэй гэрээ хийгдсэн боловч үйл баримтаас үзвэл Иргэний хуулийн 287.1-д заасан эд хөрөнгө хөлслөх гэрээ байгуулагдсан гэж үзэх үндэслэлтэй. - Давж заалдах шатны шүүх Иргэний хуулийн 198.2-т заасныг зөв тайлбарлан хэрэглэж, гэрээний утгыг бусад нөхцөл болон ерөнхий агуулгатай харьцуулан тодорхойлсон нь зөв. - Хариуцагч Х, А, Д нар Иргэний хуулийн 242 дугаар зүйлд заасан хамтран үүрэг гүйцэтгэгчид мөн бөгөөд адил тэнцүү үүрэг хүлээх нь Иргэний хуулийн 242.11-д нийцнэ. - Нэхэмжлэгч Б нь Иргэний хуулийн 288.2.3-т зааснаар хохирлоо нөхөн төлүүлэхийг шаардах эрхтэй бөгөөд хөлслүүлсэн эд хөрөнгө нь хүлээлгэн өгөхөд хэвийн ажиллаж байсан, буцаан авахад эвдрэлтэй байсан нь гэрчийн мэдүүлэг, зарлагын баримтаар нотлогдсон. - Хариуцагч нар Иргэний хуулийн 289.1.2-т зааснаар эд хөрөнгө ашигласны хөлсийг төлөх үүрэгтэй гэсэн давж заалдах шатны шүүхийн дүгнэлт нь бусдын эзэмшил, ашиглалтад хөрөнгө шилжүүлэх гэрээний үүргийн зохицуулалтад нийцсэн.