Дархан-Уул аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Иргэний хэрэг/ийн Шийдвэр

Үйл явдал

Худалдах-худалдан авах гэрээ — малын жин болон үнийн үндэслэлээр үлгэрлэн төлөх төлбөр. Нэхэмжлэгч нь хариуцагчид 16 ширхэг шүдлэн үхрийг тус бүрийг нь 800,000 төгрөгөөр тооцож зарсан боловч хариуцагч нь жин нь тохиролцсон хэмжээнд хүрээгүй гэж үзэн үлдэгдэл төлбөрөө төлөхгүй байгаа тул мөнгө нэхэмжлэв.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Малын жин болон үнийн үндэслэлээр тохиролцсон гэрээний дагуу үнийн үлдэгдэл төлбөрийг гаргуулах.
• Хариуцагч: Мал хүлээн авах үед жин нь тохиролцсон хэмжээнд хүрэхгүй байгааг мэдэж байсан тул нэмэлт төлбөр төлөхгүй байх.

Шийдвэр ба үндэслэл

Нэхэмжлэгийг хангаж, хариуцагчаас ойролцоогоор 2.2 сая төгрөгийн үлдэгдэл төлбөр гаргуулах. Талуудын хоорондох гэрээний харилцаа нь малын жингээр бус, харин тус бүрийг нь тогтсон үнээр тохиролцсон байсан тул малын жин хязгаарлагдмал байсан нь гэрээний үнийн үндэслэл болохгүй, учир нь хариуцагч малын жинг хүлээж авах үед доголдлыг мэдэх боломжтой байсан тул шаардлага гаргах эрхээ алдсан гэж үзнэ (Иргэний хууль 255.1.1). Хариуцагч нь малын жингийн доголдлыг мэдэх боломжтой атлаа малыг хүлээн авсан тул эд хөрөнгийг хүлээн авах үеийн доголдлыг зааж, солиулах эсвэл шаардах эрхээ зохицуулсны дагуу хэрэгжүүлсэн гэж үзнэ (Иргэний хууль 254.1). Хариуцагчийн зүгээс бусад этгээдтэй хийсэн гэрээ нь нэхэмжлэгчтэй хийсэн гэрээнээс хамааралгүй тусдаа хэлцэл байсан тул түүний зардлыг хариуцагч хариуцах үндэслэлгүй.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Малын жин болон үнийн үндэслэлээр биш, тус бүр нь тогтсон үнээр тохиролцсон гэрээ байсан тул малын жин хязгаарлагдмал байсан нь гэрээний үнийн үндэслэл болохгүй (Иргэний хууль 254.1).
• Эд хөрөнгийг хүлээн авах үед доголдлыг мэдэх боломжтой байсан тул шаардах эрхээ алдсан гэж үзнэ (Иргэний хууль 255.1.1).
• Талуудын хоорондын гэрээний харилцаа болон гуравдагч этгээдтэй хийсэн хэлцэл нь хамааралгүй тусдаа хэлцэл байсан тул нэг хэлцэлтэй холбоотой зардлыг нөгөө тал хариуцахгүй (Иргэний хууль 243.1).