Говь-Алтай аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Иргэний хэрэг/ийн Шийдвэр

Үйл явдал

Худалдах-худалдан авах гэрээ — малын төлбөр төлөх үүрэг зөрчсөн. Нэхэмжлэгч нь хариуцагч нартай аман хэлцэл хийж нийт 68 толгой мал худалдан авсан боловч тохиролцсон үнийн хэсгийг нь төлөөгүй тул үлдэгдэл төлбөр болон эрэн сурвалжлах зардал гаргуулах нэхэмжлэл гаргажээ.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Малын тоо болон нэг малын үнийн тооцоог нэхэмжлэлийн үндэслэлд заасан хэмжээгээр (нийт ойролцоогоор 7.9 сая төгрөг) бүрэн төлүүлэх шаардлагатай гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Мал нь чанар муутай, жин багатай байсан тул тохиролцсон үнэ өөр байсан, мөн зарим малын мөнгийг бэлнээр авсан гэж үзэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгохыг шаардсан.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж, зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв.

• Хариуцагч нар мал худалдан авсан талаар маргаагүй, мөн нэхэмжлэгч тал харилцах дансаар нийт 3 сая төгрөгийн төлбөр хийсэн нь батлагдсан тул төлөгдсөн дүнг хасаж үлдэгдэл төлбөрийг гаргуулах үндэслэлтэй болсон.
• Гэрч $[-]-ийн мэдүүлгээр зарим малын мөнгийг бэлнээр авсан нь тогтоогдсон тул тухайн мөнгийг дахин гаргуулах үндэслэлгүй гэж үзсэн.
• Хариуцагч нарыг эрэн сурвалжлах зорилгоор төлсөн тэмдэгтийн хураамж нь шүүхийн онцгой ажиллагааны журмаар хянан шийдвэрлэдэг тул энэ нь гэрээний үүрэг зөрчсөнөөс үүдэлтэй шууд гэм хор биш, улсын орлогод ордог тул нөхөн төлөх боломжгүй гэж дүгнэв.
• Аман хэлцэл хийсэн байсан тул худалдах-худалдан авах гэрээний үүргээ биелүүлэх үүрэгтэй (Иргэний хууль 243.1).

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Худалдах-худалдан авах гэрээ аман хэлцэлээр байгуулагдсан байсан ч худалдагч нь хөрөнгийг өмчлөлийн эрхтэй болгох, худалдан авагч нь тохиролцсон үнийг төлөх үүрэгтэй (Иргэний хууль 243.1).
• Шүүхийн онцгой ажиллагааны журмаар хянан шийдвэрлэх үед урьдчилсан төлсөн тэмдэгтийн хураамж нь гэрээний үүрэг зөрчсөнөөс үүдэлтэй шууд гэм хор учруулахаас өмнөх байдлыг сэргээх хохирол гэж үзэх боломжгүй (Иргэний хууль 228.1).