2025 - Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Худалдах-худалдан авах гэрээ — орон сууц захиалан бариулах гэрээний дагуу өмчлөх эрх тогтоох болон гэрээний үлдэгдэл төлбөр, алдангийн маргаан. Нэхэмжлэгч нь хариуцагчтай орон сууц болон автомашины зогсоол худалдан авах гэрээ байгуулж, төлбөрийн ихэнх хэсгийг төлсөн боловч орон сууцны талбайн хэмжээ гэрээнд зааснаас бага гарсан, мөн хариуцагч талын дансны асуудлаас болж үлдэгдэл төлбөрийг төлөх боломжгүй болсон гэж үзэн өмчлөх эрхийг тогтоох болон баримт бичиг гаргаж өгөхийг шаардсан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Орон сууцны талбайн хэмжээ дутуу байсан тул үлдэгдэл төлбөрийг талбайн зөрүүг тооцон хасаж, өмчлөх эрхийг тогтоох баримт бичиг гаргаж өгөхийг шаардсан.
• Хариуцагч: Нэхэмжлэгч төлбөрийг хугацаанд нь төлөөгүй тул гэрээний дагуу алданги тооцож, үлдэгдэл төлбөрийг бүрэн гаргуулах шаардлагатай гэж үзсэн.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэгчийн өмчлөх эрхийг тогтоох шаардлагыг хүлээн зөвшөөрч, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийн алдангийн шаардлагыг хэсэгчилэн хэрэгсэхгүй болгосон.

• Орон сууц захиалан бариулах гэрээ байгуулж, төлбөрийн ихэнх хэсгийг төлсөн тул хариуцагч тал орон сууц болон автомашины зогсоолын өмчлөх эрхийг тогтоох баримт бичиг гаргаж өгөх үүрэгтэй, учир нь талуудын хооронд худалдах, худалдан авах гэрээний мөн чанар тогтоогдсон (Иргэний хууль 243.1).
• Хариуцагч тал гэрээний үлдэгдэл төлбөрийг 177 сая орчим төгрөг гэж тооцсон боловч бодит үлдэгдэл нь 83 сая орчим төгрөг байсан тул алдангийг зөвхөн энэхүү үлдэгдэл төлбөрт үндэслэн тооцох ёстой, учир нь алдангийн суурь дүн нь бодит үлдэгдэл төлбөр байх ёстой (Иргэний хууль 232.3, 232.6).
• Нэхэмжлэгч төлбөрийн үлдэгдэл төлөхөд хариуцагчийн тал дансны асуудал үүсгэж, төлбөр хийх боломжгүй болгосон баримт тогтоогдсон тул алдангийн тооцоог хариуцагчийн буруутай байдлыг харгалзан хэрэгсэхгүй болгосон.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Гэрээний дагуу төлбөрийн ихэнх хэсгийг төлж, эд хөрөнгийг ашиглаж эхэлсэн бол худалдах, худалдан авах гэрээний үндсэн үүргүүд биелж буцаж бус талуудын эрх тогтоох үүрэг үүснэ (Иргэний хууль 243.1).
• Алдангийн хэмжээг тооцохдоо гэрээний дагуу тохиролцсон алдангийн хувь болон бодит үлдэгдэл төлбөрийн дүнг үндэслэн тооцох ёстой (Иргэний хууль 232.3).
• Талуудын гэрээний үлдэгдэл төлбөрийн дүн болон алдангийн хэмжээг тооцохдоо бодит үйл явдал, гэрээний заалт болон төлөгдсөн дүнг үндэслэн тооцох ёстой.