2025 - Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Банкны зээлийн маргаан — зээлийг хугацаанаас нь өмнө цуцлах, зээлийн үүрэг гүйцэтгэх. Зээлдэгч нар зээлийн үндсэн төлбөр болон хүүгийн төлбөрийг хуваарийн дагуу төлж чадаагүй, нэмэлт хугацаа олгосон боловч үүргээ биелүүлээгүй тул зээлдэгч тал зээлийг нэг талын санаачилгаар цуцлах, үлдэгдэл өр, хүүг гаргуулах нэхэмжлэл гаргасан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Зээлдэгч нар гэрээний үүргээ зөрчиж, төлбөрөө барагдууласан тул зээлийг хугацаанаас нь өмнө цуцлаж, үндсэн төлбөр, хүү болон нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулах шаардлагатай гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Цар тахлын нөхцөл байдлаас үүдэн төлбөрөө хойшлуулсан, төлсөн төлбөрүүд нь хүүнд суутгагдсан тул хэлцлийг хүчин төгөлдөр бус болгох, төлсөн шимтгэлийг буцаан авах шаардлагатай гэж үзсэн.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэгчийн үндсэн шаардлагыг хангаж, зээлийг цуцлан, зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулахаар шийдвэрлэв. Зээлдэгч нар нэмэлт хугацаа олгосны дараа ч төлбөрөө биелүүлээгүй тул зээлийн гэрээг нэг талын санаачилгаар цуцлах үндэслэлтэй болсон байна. Хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон тул учир нь шимтгэл авах эрхтэй гэсэн заалт нь хэлцэлд заасан нөхцөлийн дагуу хэрэгжиж байгаа бөгөөд хариуцагч шимтгэл буцаан авах үндэслэл бүрдүүлж чадаагүй байна. Мөн хариуцагч шинжээчийн зардал төлсөн болохыг баталж чадаагүй тул уг зардлыг хариуцагчийн үүргийн гүйцэтгэлд тооцохгүй.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Зээлдэгч гэрээнд заасан төлбөрийн үүргээ хугацаанд нь биелүүлээгүй, нэмэлт хугацаа олгосны дараа ч зөрчлөө арилгаагүй байсан тул зээлдэгч тал зээлийг нэг талын санаачилгаар хугацаанаас нь өмнө цуцлах эрхтэй (Иргэний хууль 225, 226; Банкны хууль 21.2, 26.1).
• Зээлдэгч зээлийн үүргээ биелүүлээгүй үед зээлдэгч, хамтран зээлдэгч нарын дансан дахь мөнгөн хөрөнгөөс үл маргах журмаар төлүүлж болох (Банкны хууль 26.2).
• Шүүхийн шийдвэрийг сайн дураар биелүүлээгүй тохиолдолд барьцаа хөрөнгийг албадан дуудлага худалдаагаар борлуулж үүргээ гүйцэтгүүлэх боломжтой (Иргэний хууль 175.1).