Дорнод аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Иргэний хэрэг/ийн Тогтоол

Үйл явдал

Байгаль экологид гэм хор учруулсан эд хөрөнгийн хохирлыг нөхөн төлүүлэх маргаан. Хариуцагч нь гал, шатамхай зүйлтэй болгоомжгүй харьцаж, хялбар шатах материал өвсөн дээр бууснаар хээрийн түймэр гаргасан бөгөөд энэ нь тодорхой хэмжээний газар талбайг шатааж, байгаль орчинд эдийн засгийн хохирол учруулсан байна.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Хариуцагчийн буруутай үйл ажиллагаанаас үүдэлтэй байгаль орчны хохирлыг бүрэн нөхөн төлүүлэх шаардлага гаргасан.
• Хариуцагч: Шинжээчийн дүгнэлтээр хөрсний үржил шим алдагдаагүй, байгаль өөрийгөө сэргээх чадвартай тул энэ нь түр хугацааны хохирол гэж үзэх, мөн хувийн эд хөрөнгийн байдал, амьжиргааны хүндрэлийг харгалзан үзэж хохирлоос чөлөөлөгдөх эсвэл багасгах шаардлагатай гэсэн байр суурьтай.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын 15 хувийг хариуцагчиар нөхөн төлүүлэхээр шийдвэрлэсэн. Хариуцагч нь гал, шатамхай зүйлтэй болгоомжгүй харьцаж, үнс хийсэж хээрийн түймэр гаргасан тул гэм хор учруулсан гэм буруутай гэж үзсэн. Гэвч шинжээчийн дүгнэлтээр тухайн нутаг нь хөрсний үржил шимээ алдаагүй, байгаль өөрийгөө бүрэн сэргээх чадвартай тул хохирлыг түр хугацааны хохирол гэж үзсэн тул нөхөн төлөх хэмжээг багасгах үндэслэлтэй гэж үзэв. Мөн хариуцагч нь малчин хүн, ам бүл нь олон, эд хөрөнгийн байдал нь хүндрэлтэй байгааг харгалзан үзэх ёстой тул Иргэний хууль 514.2-т заасны дагуу гэм хор учруулагчийн эд хөрөнгийн байдлыг харгалзан нөхөн төлөх хэмжээг багасгаж болно гэж дүгнэсэн. Иймд Иргэний хууль 229.2-т заасны дагуу гэм хор учирсан нөхцөл байдал болон гэм буруугийн хэмжээг харгалзан үзэж, тогтоогдсон хохирлын 15 хувийг нөхөн төлүүлэхээр шийдвэрлэв.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Гэм хор учирсан нөхцөл байдал болон байгаль орчны нөхөн сэргэх чадварыг харгалзан үзэх ёстой тул хохирлыг бүрэн биш, харин нөхөн сэргэх чадварт нийцсэн хэмжээгээр тооцох (Иргэний хууль 229.2).
• Санаатай гэмт хэргийн улмаас бус гэм хор учруулсан тохиолдолд гэм хор учруулагчийн эд хөрөнгийн байдлыг харгалзан үзэж, нөхөн төлөх хэмжээг шүүхээр багасгах боломжтой (Иргэний хууль 514.2).
• Байгаль орчны хохирлыг нөхөн төлөх үүрэг нь төр, нийтийн ашиг сонирхолд хамааралтай тул холбогдох сангийн дансанд оруулж нөхөн төлөх ёстой (Засгийн газрын тусгай сангийн тухай хууль).