2025 - Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Зээлийн гэрээний хүчин төгөлдөр бус байдал тогтоох болон зээлийн үүрэг гүйцэтгэх маргаан. Хадгаламж зээлийн хоршоо нь зээлдэгчтэй зээлийн гэрээ байгуулж, зээл олгосон боловч хариуцагч нь тухайн хоршооны гишүүн биш байсан тул гэрээг хүчин төгөлдөр бус байх хэлцэл гэж үзэн, төлсөн мөнгөө буцаан авах болон үлдэгдэл дүнг гаргуулж өгөхийг шаардсан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Зээлдэгч нь зээлийн эргэн төлөлтийн хуваарьт үүргээ биелүүлээгүй тул үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулж, үүрэг гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулах шаардлагатай гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Зээлдэгч нь хоршооны гишүүн биш байсан тул зээл олгосон үйлдэл нь хууль зөрчсөн, улмаар зээлийн гэрээ нь анхнаасаа хүчин төгөлдөр бус хэлцэл тул төлсөн мөнгөө буцаан авах ёстой гэж үзсэн.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх зээлийн гэрээ болон барьцааны гэрээг хүчин төгөлдөр бус байх хэлцэл гэж тогтоож, хариуцагч нь нэхэмжлэгчид ойролцоогоор 28 сая төгрөгийг буцаан олгох, харин нэхэмжлэгчийн үндсэн болон барьцааны хөрөнгөөр хангуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв.

• Хадгаламж зээлийн хоршоо нь ашгийн төлөө бус, гишүүдийн эдийн засгийн хэрэгцээг хангах зорилготой байгууллага тул зээл олгох үйл ажиллагаа нь зөвхөн гишүүдэд чиглэгдэх ёстой байсан тул хариуцагч нь гишүүн биш байсан нь хуулийн этгээд үйл ажиллагааныхаа үндсэн зорилгыг зөрчсөн гэж үзэв (Иргэний хууль 56.1.9).
• Зээлийн гэрээ нь хуулийн этгээдийн үндсэн зорилгыг зөрчсөн тул хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болно (Иргэний хууль 56.1.9).
• Хүчин төгөлдөр бус хэлцэл хийсэн тул талууд шилжүүлсэн бүх зүйлээ харилцан буцааж өгөх үүрэгтэй тул хариуцагч нь төлсөн хүүг шаардах эрхгүй, харин нэхэмжлэгч нь төлөгдсөн мөнгөн дүнг хасаад үлдэгдэл дүнг буцаан олгох ёстой (Иргэний хууль 56.5).
• Зээлийн гэрээ нь хүчин төгөлдөр бус байх хэлцэл тул түүний үндсэн дээр хийгдсэн барьцааны гэрээ нь хүчин төгөлдөр бус байна (Иргэний хууль 56.1.10).

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Хуулийн этгээд өөрийн үндсэн зорилгыг зөрчиж хийсэн хэлцэл нь хүчин төгөлдөр бус байх болно (Иргэний хууль 56.1.9).
• Хүчин төгөлдөр бус хэлцэл хийсэн талууд харилцан буцаан олгох үүрэгтэй (Иргэний хууль 56.5).
• Үндсэн хэлцэл хүчин төгөлдөр бус болсон тохиолдолд түүний үндсэн дээр хийгдсэн дагалдах хэлцэл (барьцаа гэх мэт) хүчин төгөлдөр бус болно (Иргэний хууль 56.1.10).