2025 - Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүх ийн Шийдвэр

Үйл явдал

Худалдах-худалдан авах гэрээ — худалдан авсан эд хөрөнгийг хүлээн авч буй үед үүссэн хохирол гаргуулах. Нэхэмжлэгч нь хариуцагчид 5 тугалтай үнээ худалдан авах гэрээ байгуулж, төлбөрийг нь бүрэн шилжүүлсэн боловч мал хөрөнгөө авч чадаагүй байна. Хариуцагч нь мал нь зуданд үхсэн гэж тайлбарласан тул нэхэмжлэгч малын үнээр тооцсон хохирлыг гаргуулахыг шаарджээ.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Хариуцагч гэрээний үүргээ биелүүлж, худалдан авсан мал хөрөнгөө хүлээн өгөөгүй тул махны дундаж ханшаар тооцсон ойролцоогоор 18 сая төгрөгийн хохирлыг гаргуулах шаардлагатай гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Мал хөрөнгийг зүсэлж өгсөн боловч байгалийн гамшиг буюу зуданд мал нь үхэж устсан тул өөрийн буруутай үйлдэл байхгүй, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж маргасан.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангах үндэслэлтэй гэж үзлээ. Талууд мал худалдах гэрээг амаар байгуулсан бөгөөд нэхэмжлэгч төлбөрийг нь бүрэн шилжүүлсэн баримт тогтоогдсон тул Иргэний хууль 243.1-ийн дагуу худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулсан гэж үзнэ. Нэхэмжлэгч мал хөрөнгөө байрлуулах газар бэлдсэний дараа авах хэрэгцээ шаардлагатай байсан тул гэрээгээр эд хөрөнгийг хүлээн авах нөхцөл, хугацааг тодорхойлжгүй байсан нь Иргэний хууль 248.1-д нийцэж байгаа юм. Хариуцагч мал хөрөнгийг нэхэмжлэгчид шилжүүлж өгөөгүй, мал нь зуданд үхсэн гэж тайлбарлаж байгаа нь худалдан авсан эд хөрөнгийг худалдан авагчид шилжүүлснээр тухайн эд хөрөнгийн устаж, гэмтсэний эрсдэл худалдан авагчид шилждэг гэсэн заалттай зөрчилдсөн тул эд хөрөнгийг шилжүүлж аваагүй байхад түүний устаж гэмтсэний эрсдэлийг худалдагч хариуцна (Иргэний хууль 247.1). Иймд хариуцагч гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул нэхэмжлэгчид учирсан хохирлыг нөхөх үүрэгтэй (Иргэний хууль 219.1).

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Үүрэг гүйцэтгэх хугацаа тодорхойлоогүй гэрээний хувьд үүрэг гүйцэтгүүлэгч нэн даруй гүйцэтгэхийг шаардах эрхтэй, үүрэг гүйцэтгэгч нэн даруй гүйцэтгэх үүрэгтэй (Иргэний хууль 208.2).
• Худалдан авсан эд хөрөнгийг худалдан авагчид шилжүүлж аваагүй бол түүний устаж, гэмтсэний эрсдэлийг худалдагч хариуцна (Иргэний хууль 247.1).
• Худалдан авах гэрээний дагуу худалдагч нь биет байдлын доголдолгүй, эрхийн зөрчилгүй хөрөнгийг худалдан авагчийн өмчлөлд шилжүүлэх үүрэгтэй (Иргэний хууль 243.1).