Сонгинохайрхан дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Зээлийн гэрээний үүрэг — мөнгө төлөх үүрэг гүйцэтгэхгүй, хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан. Нэхэмжлэгч нь хариуцагч нартай 2014 онд барилга буулгалтын ажил олж өгөхөөр тохиролцсон гэрээ байгуулж, нийт 35 сая төгрөгийн зээл олгосон байна. Хариуцагч нар мөнгийг хүлээж авсан боловч төлөөлж буурсан баримт байхгүй, мөн мөнгийг залилан мэхсэн гэх үндэслэлээр цагдаагийн байгууллагаар шалгуулсан ч гэм буруутай хүн тогтоогдоогүй тул нэхэмжлэгч мөнгийг буцаан авах шаардлага гаргажээ.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Хариуцагч нар мөнгийг залилан мэхсэн тул гэрээ хүчин төгөлдөр бус гэж үзэн, үндсэн мөнгийг болон алдангийг нэхэмжилж байна.
• Хариуцагч: Зээлийн гэрээний үүрэг биш, мөнгийг гуравдагч этгээд дамжуулсан тул хариуцах үүрэггүй, мөн хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан гэж тайлбарласан.

Шийдвэр ба үндэслэл

Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгох.

• Нэхэмжлэлийн шаардлага нь 2014 оны 9 дүгээр сарын 14-ний өдрөөс эхлэн үүрэг үүсгэсэн тул 2017 оны 9 дүгээр сарын 14-ний өдөр хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан, учир нь Иргэний хууль 75.2.1, 82.1 заасанд үндэслэн гэрээний үүрэгтэй холбоотой шаардлага гаргах хугацаа гурван жил байдаг.
• Нэхэмжлэгч нь хариуцагч нар мөнгийг хүлээж авсан болон залилан мэхсэн гэх баримтыг нотолсон байхгүй тул үндэслэлгүй, учир нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 25.2.2, 38.1 заалтын дагуу нотлох баримтаа өөрөө гаргаж өгөх үүрэгтэй.
• Үндсэн үүргийн хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан тул нэмэгдэл үүрэг буюу алдангийг нэхэмжлэх эрхгүй, учир нь Иргэний хууль 77.1 заалтаар үндсэн үүргийн хугацаа дууссанаар нэмэгдэл үүрэг нэгэн зэрэг дуусахаар заасан.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Гэрээний талууд мөнгө хүлээж авсан гэх баримт нотлогдоогүй, мөн залилан мэхсэн гэх үндэслэл нь эрүүгийн хэрэгт нотлогдоогүй тул иргэний маргаан гэж үзэхгүй (Иргэний хууль 189.1).
• Гэрээний үүрэг үүсгэсэн үеэс эхлэн хөөн хэлэлцэх хугацаа гурван жил байдаг тул энэ хугацаа өнгөрсөн бол үүрэг гүйцэтгэхээс татгалзах эрхтэй (Иргэний хууль 75.2.1, 82.1).
• Үндсэн үүргийн хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан тохиолдолд нэмэгдэл үүрэг буюу алданги нэхэмжлэх боломжгүй (Иргэний хууль 77.1).