Үйл явдал
Банкны зээлийн маргаан — итгэмжлэлээр эрх олгосон хүнд нэхэмжлэгчийн зөвшөөрөлгүйгээр хамтран зээлдэгчээр оруулсан нь хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болох тухай. Нэхэмжлэгч нь итгэмжлэлээр зээлийн гэрээнд төлөөлж, гарын үсэг зурах эрх олгосон боловч, банк нь түүнийг хамтран зээлдэгчээр оруулсан тул нэхэмжлэгчийн цалингаас зээлийн төлбөрийг суутгаж авсан байна.
Талуудын байр суурь
- Нэхэмжлэгч: Банк нь итгэмжлэлийн хүрээнд мөнгөний хэмжээ, хугацааг тодорхойлгүй, мөн нэхэмжлэгчийн хүсэл зоригоос гадуур хамтран зээлдэгчээр оруулсан тул зээлийн гэрээ хүчин төгөлдөр бус бөгөөд суутгасан мөнгийг буцаан олгох ёстой гэж үзсэн.
- Хариуцагч: Итгэмжлэл нотариатаар гэрчилсэн тул хүчин төгөлдөр бөгөөд нэхэмжлэгч нь итгэмжлэлийн үндэслэлээр хамтран үүрэг гүйцэтгэгчээр оролцох эрхтэй тул зээлийн төлбөрийг цалингаас суутгасан нь хууль ёсны дагуу болсон гэж үзсэн.
Шийдвэр ба үндэслэл
Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэж, банк нь нэхэмжлэгчийн цалингаас суутгаж авсан мөнгийг буцаан олгохыг шийдвэрлэв. Банк нь итгэмжлэлийн хүрээнд нэхэмжлэгчийг түүний хүсэл зоригоос гадуур хамтран зээлдэгчээр оруулсан тул энэ нь зохих этгээдийн зөвшөөрөлгүй хийсэн хэлцэл буюу хүчин төгөлдөр бус хэлцэл юм (Иргэний хууль 56.1.8). Итгэмжлэлийн дагуу хэлцэл хийх эрх олгосон ч хамтран зээлдэгчээр оролцох нь нэхэмжлэгчийн хүсэл зоригийн илэрхийлэл биш тул энэ хэлцэл нь хүчин төгөлдөр бус байдаг (Иргэний хууль 61.1). Хүчин төгөлдөр бус хэлцэл нь хийсэн үеэсээ хүчин төгөлдөр бус байдаг тул талууд хэлцлээр шилжүүлсэн бүх зүйлийг харилцан буцаан өгөх үүрэгтэй (Иргэний хууль 56.5).
Хууль зүйн гол дүгнэлт
- Итгэмжлэлээр эрх олгосон хүн нэхэмжлэгчийн хүсэл зоригоос гадуур хамтран үүрэг гүйцэтгэгчээр оролцуулах нь зохих этгээдийн зөвшөөрөлгүй хийсэн хэлцэл гэж үзнэ (Иргэний хууль 56.1.8).
- Хүчин төгөлдөр бус хэлцэл нь хийсэн үеэсээ хүчин төгөлдөр бус байдаг тул хэлцлээр шилжүүлсэн бүх зүйлийг харилцан буцаан өгөх үүрэгтэй (Иргэний хууль 56.5).
- Хэлцэл нь хуульд заасан хэлбэрээр хийгдсэн байх ёстой бөгөөд зохих этгээдийн зөвшөөрөлгүй хийсэн хэлцэл нь хүчин төгөлдөр бус байдаг (Иргэний хууль 42.1, 56.1.8).