Дорнод аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирлын хэмжээ болон сэтгэцэд учирсан хор уршгийг арилгах нөхөн төлбөрийг тооцох эрх зүйн үндэслэл. Шүүгдэгч нь маргааны үеэр хохирогчийн нуруунд хутгаар хатгаж зүсэх үйлдлийг үйлдсэн тул хүний эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулсан гэж үзэв. Хохирогч эмнэлэгт хэвтсэн зардал, шатахуунгийн зардал болон сэтгэцэд учирсан хор уршгийг нөхөн төлүүлэх хүсэлт гаргасан байна.

Талуудын байр суурь

• Шүүгдэгч: Эмнэлгийн зардал болон шатахууны зардлыг гэмт хэргийн улмаас учирсан шууд хохирол гэж үзэхгүй байгаа тул эдгээр зардлыг хасах ёстой, мөн сэтгэцэд учирсан хор уршгийн зэрэглэлийг тодорхойлоогүй тул нөхөн төлбөрийг хүлээн зөвшөөрөхгүй байна.
• Прокурор: Шүүгдэгчийн үйлдлийг эрүүгийн хуулийн заалтын дагуу яллах дүгнэлт гаргаж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг дэмжиж байна.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх шүүгдэгчийг торгох ял шийтгэж, хохирогчид эрүүл мэндийн болон сэтгэцийн хохирлыг нөхөн төлүүлэхээр шийдвэрлэсэн. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шийдвэрийг зарим хэсгээр өөрчилсөн тул сэтгэцэд учирсан хор уршгийг арилгах нөхөн төлбөрийг иргэний журмаар нэхэмжлэх эрхийг нээлттэй үлдээв. Учир нь мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад хохирогчийн сэтгэцэд учирсан хор уршгийн зэрэглэлийг тогтоосон маягтыг шүүгдэгчид танилцуулж, хүлээн зөвшөөрүүлээгүй байсан тул сэтгэцийн хохирлыг эрүүгийн журмаар шийдвэрлэх нь хуульд нийцэхгүй байна. Мөн шатахууны зардал нь гэмт хэргийн улмаас учирсан шууд хохирол биш тул түүнийг хохирлын хэмжээнээс хасах боломжгүй гэж үзлээ.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Гэмт хэргийн улмаас хүний сэтгэцэд учирсан хор уршгийг арилгах нөхөн төлбөр нь сэтгэцийн эмгэгийг арилгах зорилготой тул хохирогч уг зэрэглэлийг хүлээн зөвшөөрсөн, шүүгдэгч мөн адил хүлээн зөвшөөрч байгаа тохиолдолд хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээг ашиглан тооцох ёстой (Иргэний хууль 505.1, 511.3).
• Мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад сэтгэцэд учирсан хор уршгийн зэрэглэлийг тогтоох ажиллагааг бүрэн явуулж, холбогдох талуудаар баталгаажуулаагүй бол тухайн хор уршгийг эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны хүрээнд нөхөн төлбөр болгон тогтоох нь хууль бус байна.
• Гэмт хэргийн улмаас хүний амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгө, бусад эрхэд шууд учирсан үр дагаврыг гэмт хэргийн хохиролд тооцно (Эрүүгийн хууль 2.5).