Сэлэнгэ аймгийн Эрүү, Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Магадлал

Үйл явдал

Гэмт хэргийн улмаас сэтгэцэд учирсан хохирлын хэмжээг тогтоох, нөхөн төлбөр олгох эрх зүйн үндэслэл. Шүүгдэгч нь зам тээврийн ослын улмаас үүссэн маргааны үеэр хохирогчийн нүүрэн тус газарт цохиж, эрүүл мэндэд нь хөнгөн хохирол санаатай учруулсан гэх хэрэгт холбогджээ.

Талуудын байр суурь

• Шүүгдэгч: Сэтгэцэд учирсан хохирлыг шинжээчийн дүгнэлтгүйгээр шүүхээр тогтоосон нь хууль буруу тайлбарласан, мөн хохирогчийн буруутай байдлыг харгалзан үзээгүй тул шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгох шаардлагатай гэв.
• Прокурор: Сэтгэцэд учирсан хохирлын зэрэглэлийг тогтоохдоо Улсын дээд шүүхийн тогтоол, тайлбарыг зөв хэрэглэсэн эсэх талаар давж заалдах шатны шүүх зохих дүгнэлт хийх ёстой гэв.

Шатуудын шийдвэр

Анхан шатны шүүх шүүгдэгчийг торгох ял оногдуулж, сэтгэцэд учирсан хохирлыг мөнгөн хэлбэрээр гаргуулж олгох шийдвэр гаргасан. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шийдвэрийн сэтгэцэд учирсан хохирлыг гаргуулсан хэсгийг өөрчилсөн тул, сэтгэцийн хор уршгийн зэрэглэлийг шинжилгээний эрх бүхий байгууллагаар тогтоох ажиллагаа хийгдээгүй байсан тул хохирлыг мөнгөн хэлбэрээр шууд гаргуулсан нь хууль зүйн үндэслэлгүй гэж дүгнэв.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Сэтгэцийн хор уршгийн зэрэглэлийг тогтоох ажиллагааг зөвхөн шинжилгээний эрх бүхий байгууллага хийх ёстой тул шинжээчийн дүгнэлт, хүснэгтээр зэрэглэл тогтоогдоогүй байхад шүүх сэтгэцийн хор уршгийг мөнгөн хэлбэрээр арилгуулахаар шийдвэрлэсэн нь хууль ёсны гэж үзэх боломжгүй (Иргэний хууль 497.1, 508.5, 511.3-511.6).
• Хохирогчийн сэтгэцэд учирсан хор уршгийг шинжээчийн дүгнэлтээр тогтоосны эцэст нөхөн төлбөрийг гаргуулж шийдвэрлэх нь хууль зүйн үндэслэлтэй (Иргэний хууль 497.1).
• Гэмт хэргийн улмаас сэтгэцэд учирсан хохирлын нөхөн төлбөрийн жишиг аргачлалыг батлах Улсын дээд шүүхийн тогтоол нь сэтгэцийн шинжилгээний дүгнэлттэй адилтган үзэх ёстой тул шинжээчийн дүгнэлтгүйгээр хохирлын хэмжээг тогтоох нь буруу (УБШ 2023 оны 07 сарын 03-ны 25 дугаартай тогтоол).