Тогтоол №14996

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Албан тушаал, эрх мэдлээ урвуулан ашиглаж, хууль бусаар давуу байдал бий болгосон хэрэгт албаны хүмүүс холбогдсон. АНХАН ШАТ: Холбогдох хүмүүсийн үйлдсэн гэмт хэргийн шинжийг тогтоож, нэг шүүгдэгчийг гэм буруутайд тооцон ял оногдуулж, нөгөөгийн хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон. ҮНДЭСЛЭЛ: Албаны хүмүүс эрх мэдлээ урвуулан ашигласан эсэхийг хэрэгт цугларсан нотлох баримтууд, гэрчүүдийн мэдүүлгээр тогтоосон. Нэг шүүгдэгч нь холбогдох эрх зүйн акт, журмыг зөрчиж, хууль бусаар давуу байдал бий болгосон нь тогтоогдсон тул Эрүүгийн хуулиар хариуцлага хүлээлгэхээр шийдвэрлэсэн. Нөгөө шүүгдэгчийн үйлдлийг албаны эрх хэмжээний хүрээнд хийсэн, давуу байдал бий болгоогүй гэж үзсэн. Байгаль орчинд учирсан хохирлыг "Алтай хишиг говь" ХХК хариуцахаар болсон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Хууль тогтоомжоор албан тушаалтай нь холбогдуулан олгосон эрх хэмжээ, чиг үүрэгт үл хамаарах асуудлаар байгаль орчны нөхөн сэргээлтийн ажил гүйцэтгэх эрхгүй этгээдэд давуу байдал олгосон хэрэг. АНХАН ШАТ: Шүүгдэгчийг эрх мэдлээ урвуулан ашиглаж бусдад давуу байдал бий болгосон гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жилийн хугацаагаар хасаж, 1 жилийн хугацаагаар тэнсэх ял оногдуулж, байгаль орчинд учирсан хохирлыг гэм буруутай этгээдээр хариуцуулахаар шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Прокурор анхан шатны шүүхийн шийдвэр үндэслэлгүй, хуулийн шаардлагад нийцээгүй, нотлох баримтыг хангалтгүй дүгнэсэн гэж үзэн эсэргүүцэл гаргасан. Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль ёсны, үндэслэлтэй гэж үзсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүхийн шийдвэр хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй, Эрүүгийн хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн гэж дүгнэн, шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцааж, прокурорын эсэргүүцлийг хүлээн авсан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нийтийн албан тушаалтан албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, байгаль орчинд хохирол учруулсан хэрэг. АНХАН ШАТ: Албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, байгаль орчинд хохирол учруулсан гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 4 жилээр хасч, 15 сая төгрөгөөр торгох ял оногдуулсан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол нь хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй, торгох ялын хэмжээг багасгах ёстой гэсэн шүүгдэгчийн гомдлыг хэлэлцсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Нийтийн албан тушаалтан нь албан үүрэг, бүрэн эрхээ урвуулан ашиглаж, хуульд заагдаагүй байхад ашигт малтмал олборлуулах гэрээ байгуулж, байгаль орчинд хохирол учруулсан нь Эрүүгийн хуулийн холбогдох зүйлд заасан гэмт хэргийн шинжийг бүрэн хангасан. Шүүх нь гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, учруулсан хохирол, шүүгдэгчийн хувийн байдал, ял хөнгөвчлөх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг бүрэн харгалзан үзсэн. Гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч, учруулсан хохирлыг төлсөн ч оногдуулсан ялын хэмжээ нь гэмт хэргийн шинж чанар, нийгмийн аюулын түвшинд тохирсон тул давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Албан тушаалтнууд бүлэглэн эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, 10 нөхөрлөлд давуу байдал олгож, байгаль орчинд их хэмжээний хохирол учруулсан хэрэг. АНХАН ШАТ: Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасан "Албан тушаалтан албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж бусдад давуу байдал бий болгосон" гэмт хэрэгт Г.А, Д.Ж нарыг гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жилийн хугацаагаар хасаж, 5,400,000 төгрөгөөр торгож, 3 жилийн хугацаанд хэсэгчлэн төлүүлэхээр шийтгэв. Э.Г, П.Д нарт холбогдох хэргийг гэмт хэргийн шинжгүй гэх үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгож, цагаатгав. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүгдэгч Г.А, Д.Ж нар нь албан үүргээ гүйцэтгэхдээ эрүүл газарт бус, урьд өмнө нь ашиглагдсан талбайд бичил уурхай эрхлүүлэхээр тодорхойлолт өгч, улмаар бусдад давуу байдал бий болгон байгаль орчинд их хэмжээний хохирол учруулсан үйлдлийг нотлох баримтаар тогтоосон. Э.Г, П.Д нар нь албан тушаалтны эрх хэмжээний хүрээнд, удирдлагын чиглэлийн дагуу ажилласан нь тогтоогдож, тэдэнд гэмт хэргийн шинжгүй үндэслэлээр хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон. Шинжээчийн дүгнэлтэнд зарим эргэлзээтэй байдал байсан ч, учирсан хохирлыг нөхөн төлүүлэх, зөрчлийг арилгах зорилгоор шүүхийн шийдвэрийг гаргасан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Баян-Өлгий аймгийн Улаанхус сумын Байгаль орчны хяналтын улсын байцаагч Б.Е нь албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, түлээний мод бэлтгэх зориулалттай газраас иргэдэд хэрэглээний мод бэлтгэх эрхийн бичиг олгуулж, мод тэмдэглэн зааж өгөн байгаль орчинд хохирол учруулсан. Идэвхтэн байгаль хамгаалагч Б.С нь Б.Е-ийн хууль бус үйлдэлд дэмжлэг үзүүлэн, хэрэглээний мод бэлтгэх эрхийн бичиг бичиж өгсөн. - **Нэхэмжлэгч**: Улсын Ерөнхий прокурорын газар - **Хариуцагч**: Б.Е нь албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, бусдад давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэгт, Б.С нь уг гэмт хэрэгт хамжигчаар оролцсон гэмт хэрэгт холбогджээ. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-09-23, **Дугаар**: 182 - **Шийдвэр**: Шүүгдэгч Б.Е-ийг Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-ээр нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жилээр хасаж, 6,500,000 төгрөгөөр торгох ял, Б.С-ыг Эрүүгийн хуулийн 3.5.1, 22.1.1-ээр нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жилээр хасаж, 5,400,000 төгрөгөөр торгох ял тус тус шийтгэж, нийт 20,692,452 төгрөгийн хохирлыг хувь тэнцүүлэн гаргуулахаар шийдвэрлэсэн. - **Үндэслэл**: Шүүгдэгч нар гэм буруутай нь хэргийн нотлох баримтаар тогтоогдсон. Эрүүгийн хуулийн 5.7.3, 5.3.4, Иргэний хуулийн 497.1, 510.1, Байгаль орчныг хамгаалах тухай хуулийн 49.1, 49.4.1, Засгийн газрын тусгай сангийн тухай хуулийн 7.2.3. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-12-04, **Дугаар**: 38 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч Б.Е, Б.С болон тэдний өмгөөлөгчид - **Гомдлолын шалтгаан**: Шийтгэх тогтоолыг эс зөвшөөрч, Б.С-ыг нийтийн албан тушаалтан биш тул гэмт хэргийн субъект биш гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж, гомдлуудыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Б.С нь Ойн тухай хуулийн 28.4, 34.1-д зааснаар мод бэлтгэх эрхийн бичиг олгох эрхтэй тул нийтийн албан тушаалтан мөн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-02-16, **Дугаар**: 182 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч Б.С, түүний өмгөөлөгч А.Кадирбек, шүүгдэгч Б.Е, түүний өмгөөлөгч С.Алтай - **Гомдлолын шалтгаан**: Шүүгдэгч Б.С-ыг нийтийн албан тушаалтан биш тул Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-ийн субъект биш гэж үзсэн, мөн гэм буруугүй гэж үзсэн. Шүүгдэгч Б.Е нь хууль журмын дагуу ажилласан, гэм буруугүй гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээж, гомдлуудыг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Шүүгдэгч Б.Е, Б.С нарын гэм буруу нь анхан болон давж заалдах шатны шүүхээр хянан хэлэлцэгдсэн нотлох баримтуудаар тогтоогдсон. - Хяналтын шатны шүүх нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.5.1-д заасны дагуу анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрээр тогтоогдоогүй, эсхүл үгүйсгэгдсэн нөхцөл байдлыг тогтоох, нотлох баримтыг дахин үнэлэх эрхгүй. - Байгаль орчныг хамгаалах тухай хуулийн 15.1.14, Байгаль орчин, ногоон хөгжил, аялал жуулчлалын сайдын А-110 дугаар тушаалаар батлагдсан "Идэвхтэн байгаль хамгаалагч ажиллуулах, ажлын үр дүнгээр нь урамшуулах тухай журам"-д зааснаар идэвхтэн байгаль хамгаалагч нь гэрээнд заасан байгаль хамгаалах үүрэг гүйцэтгэх хугацаанд нийтийн албан тушаалтанд тооцогдоно. - Ойн тухай хуулийн 28.4, 34.1-д зааснаар ойн анги, байгаль хамгаалагчийн мод бэлтгэх эрхийн бичиг олгох эрх хэмжээг нэрлэн заасан. Б.С нь энэхүү хуулиар тодорхойлсон хязгаар дотор эрх, үүргээ хэрэгжүүлж, цалин хөлс авч, тайлагнадаг тул нийтийн албан тушаалтан мөн. - Шүүгдэгч Б.С нь Б.Е-ийн хууль бус даалгаврын дагуу түлээний мод бэлтгэхээр зөвшөөрөгдсөн газраас хэрэглээний мод бэлтгэх эрхийн бичиг олгох замаар гэмт хэрэг үйлдэхэд дэмжлэг үзүүлж, хамжигчаар оролцсон нь тогтоогдсон. - Хоёр шатны шүүх нь Эрүүгийн хуулийг зөв хэрэглэж, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг зөрчөөгүй. - Шүүхийн шийдвэр нь хэргийн бодит байдалд нийцсэн, шүүгдэгч нарын гэмт хэрэгт оролцсон бодит оролцоог харгалзан ялгамжтай ял оногдуулсан нь гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ, тус бүрийнх нь гэм буруутай тохирсон.