Тогтоол №14060

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Шүүгдэгч нь Газрын харилцаа, барилга хот байгуулалтын газарт ажиллаж байхдаа 2016 онд хүчингүй болсон газар эзэмших эрхийн гэрчилгээг мэдсээр байж, албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, тухайн газрыг бусдын нэр дээр шилжүүлэх Засаг даргын захирамжийн төсөлд нөхөн оруулж, бусдад давуу байдал бий болгосон гэх хэрэг. - **Нэхэмжлэгч**: Улсын прокурор - Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д зааснаар яллах. - **Хариуцагч**: Шүүгдэгч, түүний өмгөөлөгч - Гэм буруугүй, анхан шатны шийдвэр хууль зүйн үндэслэлгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-05-XX, **Дугаар**: 188 - **Шийдвэр**: Шүүгдэгчийг Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жилээр хасаж, 5,400,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулсан. - **Үндэслэл**: Хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудаар шүүгдэгчийн үйлдэл тогтоогдсон, зүйлчилсэн хуулийн зүйл, хэсэг зөв. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-06-20, **Дугаар**: 166/2022/0163/Э - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч, түүний өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Шүүх хуралдаанаар шинжлэн судлаагүй нотлох баримтыг шийдвэрийн үндэслэл болгосон, таамаглалд үндэслэн дүгнэлт хийсэн, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн 188 дугаар шийтгэх тогтоолыг бүхэлд нь хүчингүй болгож, шүүгдэгчид холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгож, цагаатгасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Иргэн Ц.-ийн газар эзэмших эрх хүчингүй болсныг шүүгдэгч мэдэх боломжгүй байсан нь үгүйсгэгдэж байна. Тухайн газрын хувийн хэрэгт хүчингүй болгосон захирамж хавсаргагдаагүй байжээ. - Амины орон сууцны асуудлыг газрын даамал хариуцдаг байсан, шүүгдэгч Кадастрын асуудал хариуцдаг мэргэжилтэн байсан тул уг асуудлыг шийдвэрлэх эрхгүй байжээ. - Шүүгдэгчийн албан тушаал, ажлын байрны тодорхойлолтоор амины орон сууцны газрын өргөдөл хүсэлтийг хүлээн авах, шийдвэрлэх эрхгүй. - Засаг даргын захирамжийн төслийг хянах, танилцуулах эрхийг Газрын харилцаа, барилга хот байгуулалтын газрын дарга эдлэхээс шүүгдэгч эдлэх эрхгүй байжээ. - Захирамжийн төсөл дээрх гарын үсэг шүүгдэгчийнх мөн эсэхийг бичгийн хэвийн шинжилгээгээр тогтоогоогүй. - Шүүх шүүхийн шийдвэрт нөлөөлж болох онцгой ач холбогдол бүхий нөхцөл байдлуудыг анхаарч үзэлгүйгээр хэт нэг талыг барьж шийдвэрлэсэн, харилцан зөрүүтэй нотлох баримтуудын аль нэгийг нь авахдаа бусдыг нь үгүйсгэсэн үндэслэлээ заагаагүй. - Шүүгдэгчийн гэм буруутай эсэхэд эргэлзээ гарсан, хэргийг прокурорт буцаах хууль зүйн боломжгүй тул Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.19.1.1, 34.19.3, 39.9.1.2, 39.9.2-т заасныг удирдлага болгон хэргийг хэрэгсэхгүй болгож, цагаатгасан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Дорнод аймгийн Хүнс, Хөдөө аж ахуйн газрын дарга ******* нь "Мах сүү, сүүний чиглэлийн үржлийн хээлтэгч, хээлтүүлэгч олгох" төслийн 16 толгой үхрийг төсөл сонгон шалгаруулалтгүйгээр аймгийн ИТХ-ын төлөөлөгчийн ах, дүү нарт олгож, бусдад давуу байдал бий болгосон. - **Нэхэмжлэгч**: Прокурор Ц.Лхамсүрэн, шүүгдэгч *******ыг Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-ээр яллах. - **Хариуцагч**: Шүүгдэгч *******, түүний өмгөөлөгч В.Давааням, гэмт хэргийн шинжгүй тул цагаатгах. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-03-15, **Дугаар**: 68 - **Шийдвэр**: Шүүгдэгч *******ыг Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жилээр хасаж, 5,400,000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэсэн. - **Үндэслэл**: ******* нь албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, бусдад давуу байдал бий болгосон. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2019-04-23, **Дугаар**: 210/МА2019/00096 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч *******, түүний өмгөөлөгч В.Давааням - **Гомдлолын шалтгаан**: Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэргийн субьектив талын шинж болох "хувийн ашиг сонирхлоо гүйцэлдүүлэх зорилго" тогтоогдоогүй тул гэм буруугүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг бүхэлд нь хүчингүй болгож, шүүгдэгч *******ыг цагаатгасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1.1-д заасан гэмт хэргийн шинжийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - Авлигын эсрэг хуулийн 3.1.3-т "албан тушаалын эрх мэдлээ урвуулан ашиглах" гэдэгт "хувийн ашиг сонирхлоо гүйцэлдүүлэх зорилгод ашиглах" гэж тодорхойлсон. - Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэргийн субьектив талын шинжид "хувийн ашиг сонирхлоо гүйцэлдүүлэх зорилго" зайлшгүй байх ёстой. - Мөрдөн шалгах ажиллагаагаар *******д хувийн ашиг сонирхол байсан нь тогтоогдоогүй. - *******ын үйлдэл нь тухайн үеийн шүлхий өвчний хорио цээрийн дэглэм, бусад сумаас хүсэлт ирээгүй нөхцөл байдалтай холбоотой байсан. - "Албаны эрх ашгийн эсрэг" гэдэг ойлголтыг "хувийн ашиг сонирхол"-оос ангид бие даасан утгаар ойлгох боломжгүй, учир нь авлигын гэмт хэргийн үндсэн зорилго нь нийтийн албыг хувийн ашиг сонирхлоос ангид байлгах явдал юм. - *******ын үйлдлээр зөрчигдсөн дүрэм журам нь хуулиар тогтоогдоогүй, мөн бусдад бий болгосон давуу байдлыг олж авсан этгээдүүд үүнээсээ татгалзсанаар үйлдлийн хор уршиг арилсан зэрэг нэрлэсэн нөхцөлүүд нь гэмт хэргийн шинжийг үгүйсгэх нөхцөл байдалд хамаарна. - Иймд *******ын үйлдэлд гэмт хэргийн шинжгүй гэж үзэн, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.19.1.1-д зааснаар хэргийг хэрэгсэхгүй болгож, цагаатгасан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нийтийн албан тушаалтан албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, бусдад давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэгт холбогдсон шүүгдэгчийн давж заалдах гомдлыг хэлэлцэв. АНХАН ШАТ: Шүүгдэгчийг албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, бусдад давуу байдал бий болгосон гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг хасаж, хөнгөлөлттэй ял оногдуулсан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Шүүгдэгч болон өмгөөлөгч нь анхан шатны шүүхийн дүгнэлт, хэрэглэсэн хуулийг эс зөвшөөрч, гомдол гаргасан. Гэрчүүдийн мэдүүлэг болон аудитын дүгнэлт нь гэм бурууг нотлоход хангалтгүй, шүүгдэгчийн үйлдлийг гэмт хэргийн шинжгүй хэмээн үзсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх нь албан тушаалаа урвуулан ашиглах гэмт хэргийн шинжийг тогтоохдоо хууль бус давуу байдал бий болгох санаа зорилго байгаа эсэхэд голлон анхаарчээ. Хэргийн баримтаар шүүгдэгчийн үйлдлийг гэмт хэргийн бүрэлдэхүүнгүй, хүнлэг, энэрэнгүй хандлагаас үүдэлтэй хэмээн дүгнэлээ. Албан тушаалтан албан тушаалаа урвуулан ашиглах нь өөртөө болон бусдад хууль бус давуу байдал бий болгох зорилготой байх ёстой бөгөөд энэ хэргийг хэлбэрийн төдий хангасан ч агуулгаараа гэмт хэргийн шинжгүй хэмээн үзлээ. Иймд давж заалдах гомдлыг хангаж, анхан шатны шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгон хэргийг хэрэгсэхгүй болгож, шүүгдэгчийг цагаатгав.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Д.А нь Ховд аймгийн Жаргалант сумын Ховд хотын захирагчийн албанд мэргэжилтэн, үнэлгээний хорооны нарийн бичгийн даргаар ажиллахдаа албан тушаалын бүрэн эрхээ урвуулан ашиглаж, тендерийн мэдээллийг ашиглан Б.Я-г тендерт оролцуулж, түүний нэрээр баримт бичиг боловсруулан, үнэлгээний хорооны хурлаар хэлэлцүүлсэн мэтээр тэмдэглэл хөтөлж, шийдвэрийг баталгаажуулсан. Үүний үр дүнд ажлын санхүүжилтийн урьдчилгаанаас 6,000,000 төгрөгийг хувьдаа авч, өөртөө давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэгт холбогдсон. - **Нэхэмжлэгч**: Байхгүй. - **Хариуцагч**: Д.А нь өөрийгөө нийтийн албан тушаалтан биш, тендер хуулийн дагуу явагдсан, мөнгө авсан гэх нотлох баримт эргэлзээтэй, прокурорын тогтоол хууль зөрчиж хэрэгт нэмэгдсэн тул цагаатгахыг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-04-27, **Дугаар**: 100 - **Шийдвэр**: Д.А-г эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, өөртөө давуу байдал бий болгосон гэм буруутайд тооцож, нийтийн албан тушаалд томилогдох эрхийг 2 жилийн хугацаагаар хасаж, 5,400,000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэсэн. - **Үндэслэл**: Эрүүгийн хуулийн 22.1.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2022-08-08, **Дугаар**: 28 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч Д.А, түүний өмгөөлөгч Ж.Энхжаргал, Д.Эрдэнэчимэг - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий болоогүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж, гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Хэрэгт авагдсан нотлох баримтууд нь Д.А-г гэм буруутайд тооцсон шүүхийн шийдвэрийг няцаах нөхцөл байдал тогтоогдоогүй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2022-10-19, **Дугаар**: дугааргүй - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч Д.А, түүний өмгөөлөгч Ж.Энхжаргал, Д.Эрдэнэчимэг - **Гомдлолын шалтгаан**: Шийтгэх тогтоол, магадлал нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий бус, Эрүүгийн хуулийг зөрүүтэй хэрэглэсэн, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн, Улсын дээд шүүхийн тайлбарыг өөрөөр тайлбарлаж хэрэглэсэн тул цагаатгахыг хүссэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрүүдийг хэвээр үлдээж, шүүгдэгч, түүний өмгөөлөгч нарын гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Д.А нь Ховд аймгийн Жаргалант сумын Ховд хотын захирагчийн албанд зам тээвэр, инженерийн дэд бүтэц, төсөл, хөтөлбөр хариуцсан мэргэжилтэн буюу гүйцэтгэх албан тушаалд ажиллаж байсан нь Төрийн албаны тухай хуулийн 12.1.9, Авлигын эсрэг хуулийн 4.1.1-д заасан "нийтийн албан тушаалтан"-д хамаарна. - Монгол Улсын Их Хурлын Хууль зүйн байнгын хорооны тогтоол нь хувийн ашиг сонирхлын мэдүүлэг болон хөрөнгө, орлогын мэдүүлгийн маягт, түүнийг бүртгэх, хянах, хадгалах үйл ажиллагааг зохицуулснаас бус нийтийн албан тушаалтанд хэн хамаарахыг тодорхойлсон журам биш. - Д.А нь үнэлгээний хорооны нарийн бичгийн даргын хувьд өөрт ил байсан мэдээллийг ашиглан Б.Я-д тендерт оролцох саналыг тавьж, түүний нэрээр баримт бичиг, үнийн тооцоолол зэргийг боловсруулж, бэлтгэж өгсөн. - Үнэлгээний хорооны хурлаар хэлэлцүүлсэн мэтээр тэмдэглэл хөтөлж, шийдвэрийг баталгаажуулснаар Б.Я-гийн төслийг шалгаруулахад албаны эрх мэдлээ албаны эрх ашгийн эсрэг ашигласан. - 17,000,000 төгрөгийн санхүүжилттэй ажлыг гүйцэтгэх урьдчилгаанд олгогдсон 11,760,000 төгрөгийн 6,000,000 төгрөгийг 2018-11-27-ны өдөр бэлнээр Б.Я-гаас авч хувийн ашиг сонирхлоо гүйцэлдүүлсэн нь Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэргийн шинжийг бүрэн хангасан. - Ховд аймгийн эрүү, иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Ерөнхий шүүгчийн захирамжид шүүх хуралдаан даргалагч, шүүх бүрэлдэхүүнд оролцох шүүгч нарын нэрийг зөрүүлэн тусгасан нь бичвэрийн буюу техникийн шинжтэй алдаа бөгөөд шүүх бүрэлдэхүүнийг хууль бус гэж үзэх үндэслэл болохгүй. - Хэргийн бүрдэл, нотлогдсон байдал, зүйлчлэл, шүүгдэгчийн гэм буруу, түүнд оногдуулах үндсэн болон нэмэгдэл ялын төрөл, хэмжээ, түүний олсон хууль бус орлогыг хураах талаар хоёр шатны шүүхээс хийсэн дүгнэлт, гаргасан шийдэл нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй байна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: С.Д нь "Эрдэнэт үйлдвэр" ТӨҮГ-ын дэргэдэх Технологийн сургуулийн захирлаар ажиллаж байхдаа албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, тендер зарлалгүйгээр гурван компаниас нийт 105.096.000 төгрөгийн бараа, тавилга, тоног төхөөрөмж шууд худалдан авч, бусдад давуу байдал олгосон гэх хэрэгт холбогджээ. - **Нэхэмжлэгч**: Орхон аймгийн прокурорын газар нь С.Д-г Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-т заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэж яллах дүгнэлт үйлджээ. - **Хариуцагч**: С.Д-ийн өмгөөлөгч нь С.Д нь худалдан авах ажиллагааг зохион байгуулах эрхгүй байсан, компанийн санхүү эрхэлсэн дэд захирал Ж.Э-ийн чиглэлийн дагуу ажил үүрэг гүйцэтгэсэн, хувийн ашиг сонирхол байгаагүй, хохирол учраагүй тул гэм буруугүй гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-09-07, **Дугаар**: 303 - **Шийдвэр**: С.Д-г Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-т зааснаар гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд ажиллах эрхийг 2 жилээр хасч, 5.400.000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэсэн. - **Үндэслэл**: Нийтийн албан тушаалтан албан эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж бусдад давуу байдал бий болгосон гэмт хэрэг үйлдсэн. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-11-11, **Дугаар**: 91 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч М.Дэлгэрнасан - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн тогтоол нь хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй, гэм буруу нотлогдоогүй, Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-т заасан гэмт хэрэг нь хэлбэрийн бүрэлдэхүүнтэй тул хохирол хор уршиг учирсан эсэхээс үл хамааран гэм буруутай. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-02-16, **Дугаар**: 1825004060489 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгчийн өмгөөлөгч М.Дэлгэрнасан, С.Ганзул - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүх хэргийн бодит байдлыг зөв тогтоогоогүй, Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэсэн, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг прокурорт буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Мөрдөн байцаалтын шатанд Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2-т заасан нотолбол зохих байдлыг дутуу шалгасан. - Хэрэгт цугларсан нотлох баримтын хүрээнд гэмт хэрэг үйлдэгдсэн нөхцөл байдлыг бүрэн бодитой сэргээн тогтоох боломжгүй. - Шүүгдэгчийн гэм буруутай эсэхийг хөдөлбөргүй тогтоох боломжгүй байхад шүүх хэргийг эцэслэн шийдвэрлэсэн нь буруу. - Худалдан авах ажиллагааг хариуцан зохион байгуулах чиг үүрэг бүхий албан тушаалтнуудын үйлдэл, эс үйлдэхүй гэмт хэргийн шинжийг агуулсан байж болзошгүй баримтат мэдээллийг шалгаагүй орхигдуулсан. - Гэмт хэрэгт сэрдэгдэх үндэслэл бүхий зарим албан тушаалтны харилцан зөрүүтэй гэрчийн мэдүүлгийг нотлох баримтаар бэхжүүлж, тэдгээрийн зөрүүг гаргаагүй. - Шүүх нотлох баримтуудыг үндэслэлтэйгээр няцаан үгүйсгэсэн дүгнэлт хийгээгүй нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.7.2.3-т заасан шаардлагад нийцээгүй. - Технологийн сургуульд тавилга, тоног төхөөрөмж худалдан авах ажиллагааг зохих журмын дагуу зохион явуулах, хяналт тавих чиг үүргээ биелүүлээгүй, хууль зөрчсөн үйл ажиллагаагаа нуун далдлах зорилгоор төлбөрийг хэсэгчлэн шилжүүлсэн албан тушаалтнуудын үйлдэл, эс үйлдэхүй гэмт хэргийн шинжийг агуулсан эсэхийг нарийвчлан шалгах шаардлагатай.