Тогтоол №13489

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Х.Х нь Баян-Өлгий аймгийн Засаг даргаар ажиллаж байхдаа албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, эхнэрийнхээ эзэмшлийн компанийн дансанд 2,000,000 төгрөгийг шилжүүлэн авч давуу байдал бий болгосон. - **Нэхэмжлэгч**: Прокурор нь Х.Х-ыг Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэрэгт буруутгасан. - **Хариуцагч**: Х.Х нь гэмт хэрэг үйлдээгүй, хоёр шатны шүүх хуулийг буруу хэрэглэж, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн гэж гомдол гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-05-28, **Дугаар**: 132 - **Шийдвэр**: Х.Х-ыг гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жилээр хасаж, 1 жил хорих ял оногдуулсан. 400,000 төгрөгийг гаргуулж, тээврийн хэрэгслийг битүүмжилсэн хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Эрүүгийн хуулийн 22.1.1, Иргэний хуулийн 497.1, 510.1, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.8.1.8. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-07-17, **Дугаар**: 25 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч, түүний өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: 400,000 төгрөгийн өмгөөллийн хөлсийг өөрөө төлөх ёстой байсныг орон нутгийн хөгжлийн сангаас гаргуулсан гэх үйлдлийг гэмт хэргийн шинжгүй гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: 400,000 төгрөгтэй холбоотой үйлдлийг хэрэгсэхгүй болгож, шийтгэх тогтоолын зарим заалтыг өөрчилж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. Ж.Б-д 400,000 төгрөгийг буцаан олгохоор шийдвэрлэсэн. - **Үндэслэл**: Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.19.1.1, Иргэний хуулийн 497.1, 510.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-09-28, **Дугаар**: 210/МА2025/00515 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч Х.Х, түүний өмгөөлөгч А.Серикжан - **Гомдлолын шалтгаан**: Хоёр шатны шүүх хуулийг буруу хэрэглэсэн, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн, нотлох баримтыг буруу үнэлсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Х.Х нь албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, эхнэрийнхээ компанийн дансанд 2,000,000 төгрөг шилжүүлэн авч давуу байдал бий болгосон нь нотлох баримтуудаар тогтоогдсон. - Анхан шатны шүүх Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэргийг зөв зүйлчилж, ял оногдуулсан. - Давж заалдах шатны шүүх 400,000 төгрөгтэй холбоотой үйлдлийг "гэмт хэргийн шинжгүй" гэж үзсэн нь хууль зүйн үндэслэлтэй. - Шүүгдэгч болон өмгөөлөгч нарын гомдлууд нь гэм буруугийн талаар үл маргах зарчимтай зөрчилдөж, хорих ялыг тэнсэх нөхцөл хангагдаагүй. - Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн ноцтой зөрчил тогтоогдоогүй. - Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад оролцогчийн хуулиар хамгаалагдсан эрхийг зөрчсөн нөхцөл байдал тогтоогдоогүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Г.М нь сургуулийн захирлын албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, ажлын хувцас захиалах нэрээр 3,000,000 төгрөгийг өөрийн охин болон няравын дансаар дамжуулан авч, өөртөө давуу байдал үүсгэсэн гэмт хэрэгт холбогдсон. - **Нэхэмжлэгч**: Дундговь аймгийн Прокурорын газар, Г.Мийн үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д зааснаар зүйлчилсэн. - **Хариуцагч**: Г.М, гэмт хэрэг үйлдээгүй, аудитын шалгалтаар тогтоогдсон зөрчилд хариуцлага хүлээсэн тул давхар хариуцлага хүлээлгэх үндэслэлгүй гэж үзсэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2023-02-13, **Дугаар**: 2023/ШЦТ/... - **Шийдвэр**: Г.М-г Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жилээр хасаж, 6,000,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулсан. - **Үндэслэл**: Г.М нь Авлигын эсрэг хуулийн 7.1.6, Төсвийн тухай хуулийн 41.2.2, Засгийн газрын 43 дугаар тогтоолыг тус тус зөрчиж, албан тушаалаа урвуулан ашигласан нь тогтоогдсон. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-04-05, **Дугаар**: 210/МА2025/00XXX - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч Г.М - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нотлох баримтыг бүрэн шинжлэн судлаагүй, гэмт хэргийн шинжгүй, зөрчлийн шинжтэй үйлдэл бөгөөд давхар хариуцлага хүлээлгэж байна гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн 2023 оны 02 дугаар сарын 13-ны өдрийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж, шүүгдэгчийн давж заалдах гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Шүүгдэгч Г.М нь ажлын хувцас захиалах нэрээр бусдад мөнгө шилжүүлж, Төсвийн тухай хууль болон төсвийн хөрөнгийг үр ашигтай зарцуулахыг даалгасан хуулийн зохицуулалтуудыг зөрчсөн. - Хувцас захиалгын гэрээ цуцалсан нэрийдлээр мөнгөнөөс өөрийн охин болон няравын дансаар дамжуулан авч, албан мөнгийг хувийн зорилгоор ашигласан нь Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэргийн шинжийг хангасан. - Нягтлан бодох бүртгэлийн хуулийг зөрчиж, байгууллагын орлого зарлагыг нягтлан бодох бүртгэлээр баталгаажуулах зарчмыг зөрчсөн. - Г.Мийн "дэлгүүр ажиллуулдаг, хувийн мөнгө байсан" гэсэн тайлбар нь нотлогдоогүй. - Төрийн албан тушаалтан нь хуулиар хориглосон үйл ажиллагааг зөрчих нь авлига, албан тушаалын гэмт хэрэгт тооцогдох үндэслэлтэйг хууль тогтоомж, олон улсын гэрээ, үндэсний хөтөлбөрт тодорхой зохицуулсан. - Мөрдөн шалгах ажиллагаанд Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн шаардлагыг зөрчөөгүй, нотлох баримтууд хангалттай цуглуулж, үнэлэгдсэн. - Анхан шатны шүүх хэргийн бодит байдлыг талуудын мэтгэлцээний үндсэн дээр тогтоож, Г.М-г гэм буруутайд тооцсон нь хэргийн бодит байдалтай нийцсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Шүүгдэгч Х.Д- нь Ногооннуур сумын ИТХ-ын нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байхдаа албан үүрэг, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, ИТХ-ын тогтоолын хавсралтуудад өөрчлөлт оруулж, хуурамчаар баримт бичиг үйлдэж, улмаар сумын хөрөнгийг захиран зарцуулах боломжгүй нөхцөл байдалд хүргэсэн. - **Нэхэмжлэгч**: Прокурор, Х.Д-г Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэж ялласан. - **Хариуцагч**: Х.Д-, гэм буруугүй гэж үзэн, хэргийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-10-03, **Дугаар**: 2022/ШЦТ/146 - **Шийдвэр**: Х.Д-г Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жилээр хасаж, 5,800,000 төгрөгөөр торгох ял шийтгэсэн. - **Үндэслэл**: Х.Д- нь нийтийн албан тушаалтан албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, өөртөө болон бусдад давуу байдал бий болгосон нь цугларсан нотлох баримтуудаар тогтоогдсон. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-11-14, **Дугаар**: 210/МА2025/00XXX - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч Х.Д- - **Гомдлолын шалтгаан**: Нотолбол зохих байдлыг бүрэн нотлоогүй, хуурамчаар үйлдсэн гэх тогтоолд шинжээчийн дүгнэлт гаргуулаагүй, нотлох баримт шалгуулах эрхийг зөрчсөн, гэм буруутай эсэхийг ялгаж салгаагүй, хэргийг хэрэгсэхгүй болгох. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж, шүүгдэгчийн давж заалдах гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх хэргийн бүх ажиллагаа, шийдвэрийг бүхэлд нь хянахад анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй байх шаардлагыг хангасан байна. - Шүүгдэгч Х.Д- нь нийтийн албан тушаалтан болох ИТХ-ын нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байхдаа хүүдээ эмчилгээний зардал гаргуулах, өөртөө давуу байдал бий болгох зорилгоор ИТХ-ын тогтоолын хавсралтад өөрчлөлт оруулж, улмаар хөрөнгийг захиран зарцуулах боломжгүй болгосон нь хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудаар хангалттай тогтоогдсон. - Хэргийн бодит байдлыг тогтоох, гэм бурууг нотлох баримтуудыг хуулийн дагуу цуглуулж, бэхжүүлсэн бөгөөд Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 16.2 дугаар зүйлд заасан нотолбол зохих байдлуудыг хангалттай шалгаж тодруулсан. - Мөрдөн байцаалт болон шүүхээс хэрэг хянан шийдвэрлэх явцад оролцогчийн хуулиар хамгаалагдсан эрхийг хасаж хязгаарласан ноцтой зөрчил тогтоогдоогүй. - Х.Д-ийн үйлдэл нь Эрүүгийн хуулийн 23.2-т заасан "баримт бичгийг хуурамчаар үйлдэх" гэмт хэргийн шинжийг агуулаагүй, харин албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглах гэмт хэргийн шинжийг хангаж байна. - Анхан шатны шүүх Эрүүгийн хуулийн холбогдох заалтыг зөв тайлбарлаж хэрэглэсэн бөгөөд оногдуулсан ял нь гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар, хор уршиг, гэм буруугийн хэлбэр, үйлдсэн арга, нөхцөл байдалд тохирсон, шударга ёсны зарчмыг хангасан байна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Шүүгдэгч Э.Эрдэнэцэцэг нь Ховд аймгийн Стандарт хэмжил зүйн хэлтсийн даргын үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр ажиллаж байхдаа албан үүрэг, бүрэн эрх, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, байгууллагын засварын ажилд төсөвлөгдсөн хөрөнгөөс "Ачлал" ХХК руу нийт 7,919,920 төгрөгийг шилжүүлэн өөртөө давуу байдал бий болгож, байгууллагад хохирол учруулсан. - **Нэхэмжлэгч**: Прокурор нь Э.Эрдэнэцэцэгийг Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэрэг үйлдсэн гэж ялласан. - **Хариуцагч**: Э.Эрдэнэцэцэг болон түүний өмгөөлөгч нь анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол хууль зөрчсөн, хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй, гэм бурууг нотлоогүй тул хүчингүй болгож, хэргийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2021-03-15, **Дугаар**: 2021/ШЦТ/682 - **Шийдвэр**: Шүүгдэгч Э.Эрдэнэцэцэгийг Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д зааснаар гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жилээр хасаж, 5,400,000 төгрөгөөр торгох ял оногдуулсан. - **Үндэслэл**: Э.Эрдэнэцэцэг нь албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, өөртөө давуу байдал бий болгож, байгууллагад хохирол учруулсан нь хохирогчийн хууль ёсны төлөөлөгч, гэрч нарын мэдүүлэг, аудитын тайлан, гэрээ, төсөв, банкны дансны хуулга зэрэг нотлох баримтуудаар тогтоогдсон. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2021-05-20, **Дугаар**: 210/МА2021/00293 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч Э.Эрдэнэцэцэг болон түүний өмгөөлөгч Д.Эрдэнэчимэг - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн тогтоолын дүгнэлт хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй, гэм бурууг нотлоогүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн 2021-03-15-ны өдрийн 2021/ШЦТ/682 дугаар шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж, гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.1.1, 39.1.3-т зааснаар гомдлоор хязгаарлахгүйгээр хэргийн бүх ажиллагаа, шийдвэрийг хянасан. - Шүүгдэгч Э.Эрдэнэцэцэг нь Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуулийн 35.1, 19-20 дугаар зүйлд заасан нөхцөл, үндэслэлийг зөрчиж, "ЗАТУС" ХХК-тай шууд гэрээ байгуулсан нь тогтоогдсон. - Э.Эрдэнэцэцэг нь албан үүрэг, бүрэн эрхээ албаны эрх ашгийн эсрэг, хувийн ашиг сонирхлын төлөө урвуулан ашиглаж, хийх ёсгүй үйлдлийг хийж, байгууллагын төсвөөс "Ачлал" ХХК-ны данс руу нийт 7,919,920 төгрөг шилжүүлэн өөртөө давуу байдал бий болгосон үйлдэл нь гэрчүүдийн мэдүүлэг, бичгийн нотлох баримтуудаар нотлогдсон. - Анхан шатны шүүх Эрүүгийн хуулийн 22.1.1-д заасан гэмт хэргийн шинжийг зөв тодорхойлж, шүүгдэгчийн гэм бурууг тогтоосон нь хэргийн бодит байдалтай нийцсэн. - Мөрдөн шалгах болон шүүх хуралдааны явцад Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн ноцтой зөрчил тогтоогдоогүй, хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглээгүй. - Шүүгдэгчид оногдуулсан ял нь гэмт хэрэг үйлдсэн нөхцөл байдал, хохирол, гэмт хэрэг үйлдсэн хүний хувийн байдал, хөнгөрүүлэх, хүндрүүлэх нөхцөл байдлыг харгалзан, Эрүүгийн хуулийн ерөнхий ангийн 6.1.1, 6.1.2-т заасан журмын дагуу зөв оногдуулсан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нийтийн албан тушаалтан албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж өөртөө давуу байдал бий болгосон хэрэг. АНХАН ШАТ: Шүүгдэгчийг Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 22.1 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт зааснаар гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 2 жилээр хасаж, 1 жилийн хорих ялыг тэнссэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Шүүгдэгч, өмгөөлөгчийн гомдлоор хэргийг хянан, анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож, хэргийг анхан шатны шүүхэд дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх шүүгдэгчийг гэм буруутайд тооцсон дүгнэлт нь шүүгдэгчийн гэм буруугийн асуудлыг шийдвэрлэх, Эрүүгийн хуулийг зөв хэрэглэх, ял оногдуулахад нөлөөлсөн гэж үзсэн. Шүүгдэгч нь хөнгөн гэмт хэрэг үйлдсэн байсныг анхааралгүй, Эрүүгийн хуулийн тэнсэх нөхцөлийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. Шүүгдэгч гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрч, хохирлыг нөхөн төлөх, гэмших байдал нотлогдоогүй байхад тэнссэн нь хууль зөрчсөн.