Захиргааны байгууллагын тендер шалгаруулалттай холбоотой шийдвэрийг шүүхэд хянуулах журам

1. Оршил

Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах ажиллагаа буюу тендер шалгаруулалт нь нийтийн ашиг сонирхлыг хөнддөг, өрсөлдөөнт үйл явц юм. Энэ явцад захиалагч байгууллагаас гаргасан шийдвэр (тендерээс татгалзсан, өөр оролцогчийг шалгаруулсан гэх мэт) нь оролцогч талуудын эрхийг зөрчсөн гэж үзвэл түүнийг шүүхэд хянуулах эрх нээлттэй байдаг.

Монгол Улсад 2023 онд шинэчлэн найруулсан Худалдан авах ажиллагааны тухай хууль хэрэгжиж эхэлснээр гомдол гаргах, шүүхээр шийдвэрлүүлэх журам илүү нарийвчлагдсан.

2. Хууль зүйн үндэслэл

Тендертэй холбоотой маргааныг шийдвэрлэхэд дараах хууль тогтоомжийг баримтална:

• Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хууль 60.1: Сонирхогч этгээд, оролцогч нь гомдол хянан шийдвэрлэх байгууллага (Сангийн яам) эсхүл улсын байцаагчийн шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл шүүхэд хандана.
• Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 13.1: Захиргааны хэргийн шүүх нь нийтийн эрх зүйн маргааныг хянан шийдвэрлэнэ.
• Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хууль 60.2: Худалдан авах гэрээ байгуулснаас хойш гаргасан гомдлыг шүүхэд шууд гаргана.

3. Практик алхамууд

Тендер шалгаруулалтын шийдвэрийг эсэргүүцэж буй этгээд дараах дарааллаар ажиллана:

3.1. Урьдчилан шийдвэрлэх ажиллагаа

Шүүхэд хандахаас өмнө захиргааны журмаар гомдлоо шийдвэрлүүлэх нь ихэнх тохиолдолд заавал биелүүлэх шаардлага байдаг.

1. Захиалагчид гомдол гаргах: Зөрчлийг мэдсэнээс хойш ажлын 5 өдрийн дотор захиалагч байгууллагад хандана Худалдан авах хууль 57.1.
2. Сангийн яаманд гомдол гаргах: Захиалагчийн шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад хандана.

3.2. Шүүхэд нэхэмжлэл гаргах

Захиргааны хэргийн шүүхэд нэхэмжлэл гаргахдаа дараах зүйлийг анхаарна:

• Харьяалал: Шийдвэр гаргасан захиргааны байгууллагын оршин байгаа газрын Захиргааны хэргийн шүүхэд хандана ЗХШХШтХ-ийн 15.1.
• Хугацаа: Дээд шатны байгууллагын шийдвэрийг хүлээн авснаас хойш 30 хоногийн дотор шүүхэд хандах ёстой.

3.3. Процессын бүдүүвч

4. Шүүхийн практик

Шүүхийн шийдвэрүүдээс үзэхэд тендертэй холбоотой маргаанд дараах үндэслэлүүд голчилдог:

• Хамгийн бага үнийн зарчим: Шүүх тендерийн үнэлгээг хийхдээ шаардлага хангасан оролцогчдоос хамгийн бага үнэ санал болгосон этгээдийг шалгаруулсан эсэхийг голчлон хянадаг. Тогтоол #992-т тендерийн шаардлага хангасан хамгийн бага үнийг сонгосон нь хууль ёсны гэж үзсэн.
• Гэрээ байгуулахаас татгалзах: Шалгарсан оролцогчтой "төсөв дууссан" эсвэл "санхүүжилтгүй" гэх үндэслэлээр гэрээ байгуулахгүй байх нь хууль бус эс үйлдэхүй юм. Тогтоол #935 болон Тогтоол #886-аар захиалагчийг гэрээ байгуулахыг даалгасан байдаг.
• Урьдчилгаа төлбөрийн маргаан: Тендерийн баримт бичигт заагаагүй нөхцөлийг шаардсан гэж оролцогчийг хасах нь үндэслэлгүй. Тогтоол #889-т ажлын гүйцэтгэлээр төлбөр авах саналыг "урьдчилгаа төлбөр шаардсан" гэж буруу тайлбарлаж оролцогчийг хассаныг шүүх хүчингүй болгосон.

Шүүхийн харьяаллын ялгаа

5. Дүгнэлт

Тендер шалгаруулалттай холбоотой маргаан нь цаг хугацааны хувьд маш давчуу, нарийн мэргэжлийн дүгнэлт шаарддаг. Хэрэв таны тендерээс татгалзсан шийдвэр үндэслэлгүй гэж үзэж байгаа бол:

1. Хуульд заасан гомдол гаргах богино хугацааг (ажлын 5 өдөр) алдалгүй захиалагчид хандах;
2. Захиргааны актыг түдгэлзүүлэх хүсэлтийг шүүхэд нэхэмжлэл гаргахдаа хамт гаргах;
3. Тендерийн баримт бичиг болон үнэлгээний хорооны хурлын тэмдэглэлийг нотлох баримтаар бүрдүүлэх шаардлагатай.

Шүүх нь захиргааны байгууллагын үзэмжээр гаргасан шийдвэрийг бус, хуульд заасан "өрсөлдөх тэгш боломжтой, ил тод, үр ашигтай байх" зарчим хангагдсан эсэхийг хянадаг болохыг анхаарна уу.