Хууль зүйн нийтлэл
Иргэний эрх зүй9 минут

Түрээсийн сууцны зуух, яндангийн аюулгүй байдлыг хангах үүргийг хэрхэн тохирох вэ?

Түрээсийн сууцны зуух, яндангийн аюулгүй байдлыг хангах үүрэг хэнд ногдох, хөлслүүлэгч, хөлслөгчийн хариуцлага, галын аюулгүй байдлын шаардлага, гэрээнд тусгах нөхцөлийг хууль зүйн үндэслэлтэй тайлбарлав.

Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.

Чатаар асуух

Түрээсийн сууцны зуух, яндангийн аюулгүй байдлыг хангах үндсэн үүрэг нь хөлслүүлэгч буюу сууцны өмчлөгчид ногдох бөгөөд тэрээр ашиглалтын шаардлага хангасан, биет байдлын доголдолгүй байрыг шилжүүлэх үүрэгтэй. Харин хөлслөгч нь өдөр тутмын ашиглалтын явцад галын аюулгүй байдлыг сахиж, доголдол илэрвэл нэн даруй мэдэгдэх үүрэг хүлээнэ. Энэхүү үүргийн хуваарилалтыг гэрээнд тодорхой тусгах нь маргаан, галын эрсдэлээс сэргийлэх хамгийн найдвартай арга юм.

Өвөлжин улиралд зуух, яндангийн асуудал иргэдийн амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгөд шууд нөлөөлдөг. Тиймээс энэ нийтлэлд хөлслүүлэгч, хөлслөгчийн үүргийг хуулийн заалтад үндэслэн тайлбарлаж, практик алхмуудыг санал болгож байна.

Хууль зүйн үндэслэл

Хөлслүүлэгчийн үүрэг — ашиглалтын шаардлага хангасан байр шилжүүлэх

Орон сууц хөлслөх харилцаанд эхлээд Иргэний хууль, 302-т заасан орон сууц хөлслөх гэрээний заалт хамаарна. Уг зүйлийн 302.4-т зааснаар орон сууц хөлслөх гэрээнд эд хөрөнгө хөлслөх гэрээний холбогдох заалтууд нэгэн адил хамаарна.

Хөлслүүлэгчийн үндсэн үүргийг Иргэний хууль, 288 тодорхойлно:

  • 288.1.1 — хөлслөх хугацааны турш гэрээнд заасны дагуу ашиглах боломжтой, ашиглалтын шаардлага хангасан, биет байдлын болон эрхийн доголдолгүй эд хөрөнгийг хөлслөгчид шилжүүлэх;
  • 288.1.3 — гэрээнд өөрөөр заагаагүй бол хөлслүүлсэн эд хөрөнгөд засвар, үйлчилгээ хийх.

Өөрөөр хэлбэл, зуух, яндан нь ашиглалтын шаардлага хангаж, галын аюулгүй байдлын нормд нийцсэн байх үүрэг нь юуны өмнө хөлслүүлэгчид ногдоно.

Доголдол гэж юу вэ?

Иргэний хууль, 290-д эд хөрөнгийн доголдлын ойлголтыг тодорхойлсон:

  • 290.2 — гэрээнд эд хөрөнгийн шинж чанарын талаар заагаагүй бол гэрээнд заасан зориулалтаар ашиглах боломжтой эд хөрөнгийг биет байдлын доголдолгүй гэж үзнэ;
  • 290.5 — хөлслөн өгсөн эд хөрөнгийн доголдлоос болж ашиглалт буурсан хэмжээгээр хөлсийг бууруулна;
  • 290.7 — хөлслүүлэгч доголдлыг арилгах үүргээ биелүүлэхгүй бол хөлслөгч уг доголдлыг арилгаж, холбогдох зардлыг хөлслүүлэгчээс шаардах эрхтэй.

Хэрэв яндан хагарсан, зуухны холболт муудсан, утаа буцаж байр руу орж байгаа зэрэг нь байрыг зориулалтын дагуу аюулгүй ашиглах боломжийг хязгаарлаж байвал энэ нь биет байдлын доголдол гэж үзэх үндэслэл болно.

Хөлслөгчийн үүрэг — аюулгүй ашиглах, мэдэгдэх

Иргэний хууль, 289-д хөлслөгчийн үүргийг заасан:

  • 289.1.1 — хөлслөн авсан эд хөрөнгийг гэрээнд заасан нөхцөл, зориулалтын дагуу ашиглах;
  • 289.1.3 — хөлслүүлэгчийн зөвшөөрөлгүйгээр эд хөрөнгө болон түүний хийц, зохион байгуулалтыг өөрчлөх буюу засахгүй байх;
  • 289.1.6 — доголдол илэрсэн буюу гэнэтийн нөхцөл байдал бий болсноор эд хөрөнгийн бүрэн бүтэн байдлыг хангах зайлшгүй арга хэмжээ авах шаардлага гарсан бол энэ тухай хөлслүүлэгчид нэн даруй мэдэгдэх.

Энэ нь хөлслөгч яндан, зуухыг өөрийн дур мэдэн өөрчлөх, шинээр угсрах эрхгүй гэсэн үг. Ийм өөрчлөлт нь галын аюулгүй байдлын норм зөрчиж, хариуцлага хүлээх үндэслэл болж болно.

Галын аюулгүй байдлын шаардлага

Галын аюулгүй байдлын тухай /шинэчилсэн найруулга/, 16-д иргэний үүргийг заасан бөгөөд 16.2.1-д иргэн ахуйн галын аюулгүй байдлыг бүрэн хангаж, холбогдох хууль тогтоомж, галын аюулгүй байдлын норм, нормативын баримт бичгийн шаардлагыг сахин биелүүлэх үүрэгтэй гэж заасан. Мөн 16.2.2-т гал түймэр гарч байгаа тохиолдолд онцгой байдлын байгууллагад нэн даруй мэдэгдэх үүрэг бий.

Барилга байгууламжид тавих нийтлэг шаардлагыг Галын аюулгүй байдлын тухай /шинэчилсэн найруулга/, 19-д заасан. Тухайлбал 19.1-д барилга байгууламжийн хийц, бүтээцийн шийдэл нь гал түймэр гарсан тохиолдолд хүн амын аюулгүй байдлыг хангахуйц байх ёстой гэж заасан. 19.3-т барилга байгууламжийг гал түймэр унтраах анхан шатны багаж, хэрэгслээр хангах бөгөөд түүнийг өөр зориулалтаар ашиглахыг хориглосон.

Галын аюулгүй байдлын норм, нормативын баримт бичгийг албан тушаалтан, иргэн үйл ажиллагаандаа удирдлага болгон дагаж мөрдөх үүргийг Галын аюулгүй байдлын тухай /шинэчилсэн найруулга/, 20-д тусгасан.

Орон сууцны дундын өмчлөл ба засвар үйлчилгээ

Хэрэв түрээсийн сууц нь олон давхар байшинд байрлаж, яндан нь байшингийн дундын өмчлөлийн хэсэгт хамаарч байвал Орон сууцны тухай, 14-т заасан заалт хамаарна. 14.3-т орон сууцны инженерийн шугам сүлжээ, тоног төхөөрөмжид эвдрэл, гэмтэл гарсан тухай бүр оршин суугч нь эрх бүхий мэргэжлийн байгууллагад нэн даруй мэдэгдэж, засвар, үйлчилгээ хийх хүнийг саадгүй нэвтрүүлэх үүрэгтэй гэж заасан.

Мөн Иргэний хууль, 148-д орон сууц өмчлөгчийн үүргийг тодорхойлсон. 148.2.2-т сууц, сууцны бус зориулалттай хэсгийг ашиглах, түүнд засвар өөрчлөлт, шинэчлэл хийхдээ хууль тогтоомж, норм, стандартад заасан шаардлагыг сахин биелүүлэх, бусад өмчлөгчдийн эд юмсад хохирол учруулахгүй байх үүрэг бий.

Хариуцлага

Галын аюулгүй байдлын хууль зөрчсөн хүн, хуулийн этгээдэд Галын аюулгүй байдлын тухай /шинэчилсэн найруулга/, 25-д зааснаар Эрүүгийн хууль, эсхүл Зөрчлийн тухай хуульд заасан хариуцлага хүлээлгэнэ. Орон сууцны хуулийн хувьд ч Орон сууцны тухай, 18-д ижил төстэй заалт бий.

Гэм хор учруулсан тохиолдолд Иргэний хууль, 497-д зааснаар бусдын эрх, амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгөд хууль бусаар санаатай буюу болгоомжгүй үйлдлээр гэм хор учруулсан этгээд уг гэм хорыг хариуцан арилгах үүрэгтэй.

Онцгой чухал нь Иргэний хууль, 502 юм. 502.1-д барилга байгууламжийн хийц, зохион байгуулалтыг дур мэдэн өөрчилсөн, эсхүл түүнд байрлуулсан буюу дамжуулан оруулсан эрчим хүч, галын болон тэсрэх аюултай, хортой бодисын улмаас бусдын амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгөд гэм хор учирсан бол уг гэм хорыг тухайн үйл ажиллагаа явуулж байгаа этгээд, эсхүл аюултай зүйлийг өмчлөгч буюу эзэмшигч хариуцан арилгах үүрэгтэй гэж заасан. 502.2-т онцгой аюул учруулж болох барилга байгууламжийг өмчлөгч, эзэмшигч нь гэм буруутай байсан эсэхээс үл хамааран хариуцна гэж тодорхойлсон.

Практик алхамууд

1. Гэрээ байгуулахын өмнө байр, зуух, янданг шалгах

Гэрээнд гарын үсэг зурахаас өмнө зуух, яндангийн байдлыг нүдээр үзэж, дараах зүйлийг анхаарна:

  • яндан хагараагүй, холболт салбайгаагүй эсэх;
  • утаа буцаж байр руу орохгүй эсэх;
  • зуухны хаалга, тохируулагч ажиллаж байгаа эсэх;
  • гал түймэр унтраах анхан шатны багаж байгаа эсэх.

Иргэний хууль, 328-ын 328.3-т зааснаар түрээсийн гэрээний харилцаа үүсэх үед талууд гэрээгээр шилжүүлбэл зохих эд хөрөнгийн тоо хэмжээ, үнэ, шилжүүлэх үеийн чанарын байдал зэргийг заасан жагсаалтыг хамтран үйлдэж, гарын үсэг зурж баталгаажуулна. Энэ жагсаалтад зуух, яндангийн байдлыг тусгах нь дараа нь маргаан гарахаас сэргийлнэ.

2. Гэрээнд хариуцлагыг тодорхой хуваарилах

Гэрээнд дараах нөхцөлийг тодорхой тусгах нь зүйтэй:

  • зуух, яндангийн одоогийн байдал, шилжүүлэх үеийн чанарын тодорхойлолт;
  • засвар, үйлчилгээг хэн, ямар хугацаанд хийх;
  • доголдол илэрвэл хэнд, хэдэн цагийн дотор мэдэгдэх;
  • гал түймрийн даатгалд хамтрах эсэх.

Галын аюулгүй байдлын тухай /шинэчилсэн найруулга/, 16-ын 16.1.4-т иргэн гал түймрийн эрсдэлээс хамгаалах зорилгоор гал түймрийн даатгалд даатгуулах эрхтэй гэж заасан. Мөн 16.1.5-д мэргэжлийн байгууллагад хандаж, эд хөрөнгөд шалгалт хийлгэх, сургалт, зөвлөгөө авах эрх бий.

3. Доголдол илэрвэл нэн даруй мэдэгдэх

Хөлслөгч яндан, зуухны доголдол анзаарвал Иргэний хууль, 289-ын 289.1.6-д заасны дагуу хөлслүүлэгчид нэн даруй мэдэгдэх үүрэгтэй. Мэдэгдэл бичгээр, эсхүл дараа нь баталгаажуулах боломжтой хэлбэрээр хийх нь зүйтэй.

Хэрэв хөлслүүлэгч доголдлыг арилгахгүй бол Иргэний хууль, 290-ын 290.7-д зааснаар хөлслөгч өөрөө засаж, зардлыг хөлслүүлэгчээс шаардах эрхтэй. Мөн 290.5-д зааснаар доголдлоос болж ашиглалт буурсан хэмжээгээр хөлсийг бууруулж болно.

4. Аюултай байдал үүссэн бол гэрээг цуцлах

Хэрэв зуух, яндан нь амь нас, эрүүл мэндэд аюул учруулж болохуйц байдалд байвал Иргэний хууль, 289-ын 289.2.3-д зааснаар хөлслөгч гэрээг цуцлах эрхтэй. Энэ тохиолдолд Иргэний хууль, 294-ийн 294.3-т заасан гурван сарын хугацааг харгалзахгүй.

Түүнчлэн 289.4-т зааснаар гэрээ байгуулах үед аюулыг мэдэж байгаад тухайн үедээ гомдол гаргаагүй тохиолдолд ч энэ эрх хэвээр үлдэнэ. Өөрөөр хэлбэл, гэрээ байгуулахдаа яндангийн асуудлыг анзаараагүй, эсвэл "дараа нь засуулна" гэж тохиролцсон байсан ч аюултай байдал үүссэн тохиолдолд гэрээг цуцлах боломжтой.

5. Гал гарсан тохиолдолд авах арга хэмжээ

Галын аюулгүй байдлын тухай /шинэчилсэн найруулга/, 16-ын 16.2.2-т зааснаар гал түймэр гарч байгаа тохиолдолд онцгой байдлын байгууллагад нэн даруй мэдэгдэх үүрэгтэй. Мөн 16.1.1-д зааснаар гал түймэр гарсан үед амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгөө хамгаалуулах, гал түймрийн шалтгаан, нөхцөлийг тогтооход биечлэн оролцох эрхтэй.

Хохирол учирсан тохиолдолд 16.1.6-д зааснаар гал түймрийн улмаас өөрийн өмчид учирсан хохирлын хэмжээг эрх бүхий үнэлгээний байгууллагаар тогтоолгох эрхтэй.

Үүргийн хуваарилалт — диаграм

Шүүхийн практик

Энэ сэдвээр тодорхой шүүхийн шийдвэрийг энэхүү эх сурвалжийн хүрээнд иш татах боломжгүй тул ерөнхий зарчмыг тайлбарлаж байна.

Практикт түрээсийн сууцны зуух, яндангийн асуудал дараах хоёр төрлийн маргаан болдог:

  1. Хөлслүүлэгч, хөлслөгчийн хоорондын маргаан — доголдлыг хэн засах, зардлыг хэн хариуцах, гэрээг цуцалж болох эсэх. Эдгээрийг Иргэний хууль, 288, 289, 290 дугаар зүйлээр шийдвэрлэнэ.
  2. Гэм хорын маргаан — гал гарч, хөрш этгээд эсвэл гуравдагч этгээдэд хохирол учирсан тохиолдол. Эдгээрийг Иргэний хууль, 497, 500, 502 дугаар зүйлээр шийдвэрлэнэ.

Онцгой анхаарах нь Иргэний хууль, 502-ын 502.2 юм. Онцгой аюул учруулж болох барилга байгууламжийн хувьд өмчлөгч, эзэмшигч нь гэм буруутай байсан эсэхээс үл хамааран хариуцлага хүлээнэ. Энэ нь зуух, яндан нь онцгой аюултай зүйлд хамаарах тохиолдолд хөлслүүлэгчийн хариуцлага харьцангуй өргөн хүрээтэй байж болохыг илтгэнэ.

Маргааныг шүүхээр шийдвэрлэх бол Орон сууцны тухай, 19-д заасан журмыг баримтлана.

Түгээмэл асуултууд

Түрээсийн сууцны зуух, яндангийн аюулгүй байдлыг хангах үүрэг хэнд ногдох вэ?

Үндсэн үүрэг нь хөлслүүлэгчид буюу сууцны өмчлөгчид ногдоно. Иргэний хууль, 288-ын 288.1.1-д зааснаар хөлслүүлэгч нь ашиглалтын шаардлага хангасан, биет байдлын доголдолгүй эд хөрөнгийг шилжүүлэх үүрэгтэй. Галын аюулгүй байдлын тухай /шинэчилсэн найруулга/, 16-ын 16.2.1-д иргэн ахуйн галын аюулгүй байдлыг бүрэн хангах үүрэг хүлээнэ. Хөлслөгч нь өдөр тутмын ашиглалтын явцад анхаарал болгоомжтой хандах, доголдол илэрвэл нэн даруй мэдэгдэх үүрэгтэй.

Яндан, зуухны доголдлыг хэн засах ёстой вэ?

Гэрээнд өөрөөр заагаагүй бол хөлслүүлэгч засвар, үйлчилгээ хийх үүрэгтэй. Иргэний хууль, 288-ын 288.1.3-д хөлслүүлэгч нь хөлслүүлсэн эд хөрөнгөд засвар, үйлчилгээ хийх үүрэгтэй гэж заасан. Хэрэв хөлслүүлэгч доголдлыг арилгах үүргээ биелүүлэхгүй бол Иргэний хууль, 290-ын 290.7-д зааснаар хөлслөгч өөрөө засаж, зардлыг хөлслүүлэгчээс шаардах эрхтэй.

Яндангийн аюултай байдлыг мэдсэн хөлслөгч гэрээгээ цуцалж болох уу?

Болно. Иргэний хууль, 289-ын 289.2.3-д хөлслөн авсан эд хөрөнгө нь бусдын амь бие, эрүүл мэндэд аюул учруулж болохуйц байдалд байвал Иргэний хууль, 294-ийн 294.3-т заасан гурван сарын хугацааг харгалзахгүйгээр гэрээг цуцлах эрхтэй гэж заасан. Мөн 289.4-д гэрээ байгуулах үед аюулыг мэдэж байсан ч гомдол гаргаагүй тохиолдолд энэ эрх хэвээр үлдэнэ.

Гал гарсны улмаас хохирол учирвал хэн хариуцах вэ?

Барилга байгууламжийн хийц, зохион байгуулалтыг дур мэдэн өөрчилсөн, эсхүл галын аюултай бодисын улмаас бусдад гэм хор учирсан бол тухайн үйл ажиллагаа явуулж байгаа этгээд, эсхүл аюултай зүйлийг өмчлөгч, эзэмшигч хариуцна. Энэ нь Иргэний хууль, 502-ын 502.1, 502.2-т заасан бөгөөд онцгой аюул учруулж болох барилга байгууламжийн хувьд гэм буруутай байсан эсэхээс үл хамааран хариуцлага хүлээлгэнэ.

Гэрээнд зуух, яндангийн аюулгүй байдлын талаар юу тусгах хэрэгтэй вэ?

Гэрээнд зуух, яндангийн одоогийн байдал, хэн засвар үйлчилгээ хийх, гал түймрийн даатгалд хамтрах эсэх, доголдол илэрвэл мэдэгдэх журам зэргийг тодорхой тусгах нь зүйтэй. Иргэний хууль, 328-ын 328.3-т зааснаар эд хөрөнгийг шилжүүлэх үед тоо хэмжээ, үнэ, чанарын байдлыг заасан жагсаалтыг хамтран үйлдэж, гарын үсэг зурж баталгаажуулна.

Дүгнэлт

Түрээсийн сууцны зуух, яндангийн аюулгүй байдлыг хангах үүрэг нь хөлслүүлэгч, хөлслөгч хоёр талд хуваарилагдана, гэхдээ үндсэн хариуцлага нь хөлслүүлэгчид ногдоно. Хөлслүүлэгч нь ашиглалтын шаардлага хангасан, доголдолгүй байрыг шилжүүлж, засвар үйлчилгээг хийх үүрэгтэй бол хөлслөгч нь аюулгүй ашиглаж, доголдол илэрвэл нэн даруй мэдэгдэх үүрэгтэй.

Практик зөвлөмж:

  • Гэрээ байгуулахын өмнө зуух, яндангийн байдлыг шалгаж, чанарын жагсаалтад тусгаарай.
  • Гэрээнд засвар, үйлчилгээг хэн хийх, доголдол илэрвэл хэнд мэдэгдэх зэргийг тодорхой бичээрэй.
  • Доголдол илэрвэл бичгээр мэдэгдэж, баримт хадгалаарай.
  • Аюултай байдал үүссэн бол гэрээг цуцлах эрхээ ашиглаарай.
  • Гал түймрийн даатгал болон мэргэжлийн байгууллагын шалгалтыг ашиглах нь эрсдэлийг бууруулна.

Аюулгүй байдал нь зөвхөн хуулийн үүрэг төдийгүй, хүн бүрийн амь нас, эрүүл мэндтэй шууд холбоотой асуудал юм. Тиймээс гэрээний нөхцөлийг тодорхой болгож, хариуцлагыг урьдчилан тохиролцох нь хамгийн зөв шийдэл болно.

Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.

Чатаар асуух