Хууль зүйн нийтлэл
Иргэний эрх зүй9 минут

Цахимаар залилуулсан бол шилжүүлгийн баримт, чатыг хэрхэн хадгалж гомдол гаргах вэ?

Цахимаар залилуулсан тохиолдолд шилжүүлгийн баримт, чатын харилцаагаа хэрхэн хадгалж, цагдаа, прокурорт гомдол гаргах практик заавар. Хууль зүйн үндэслэл, алхмууд.

Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.

Чатаар асуух

Цахимаар залилуулсан гэдгээ мэдсэн даруйд хамгийн түрүүнд мөнгө шилжүүлсэн баримт, чатын бүх бичлэг, төлбөрийн баримтыг хөндөхгүйгээр бүрэн хадгалж, дэлгэцийн зураг болон нөөц хуулбар үүсгээд, дараа нь цагдаагийн байгууллагад бичгээр гомдол гаргах хэрэгтэй. Залилуулагч гуйгаад байсан мэдээлэл, гүйлгээний дугаар, дансны дугаар зэргийг устгах, засах нь нотлох баримтаа өөрөө сүйтгэж байгаатай адил юм. Энэхүү нийтлэлд ямар баримтыг хэрхэн хадгалах, ямар хууль зүйн үндэслэлтэй, гомдлыг хаана, яаж гаргах талаар алхам алхмаар тайлбарлана.

Хууль зүйн үндэслэл

Залилах нь гэмт хэрэг

Залилах нь Эрүүгийн хуульд гэмт хэрэг болгон тодорхойлогдсон. Тухайлбал, бусдын эд хөрөнгийг хүч хэрэглэхгүйгээр, нууцаар, хууль бусаар авсан бол хулгайлах гэмт хэрэгт тооцогдох бөгөөд энэ нь ноцтой шийтгэл хүлээлгэдэг: Эрүүгийн хууль /шинэчилсэн найруулга/, 17.1. Залилах гэмт хэрэг нь мөн Эрүүгийн хуульд тусгайлан зохицуулагддаг: Эрүүгийн хууль /шинэчилсэн найруулга/, 17.3. Иргэний талаас авч үзвэл, хууран мэхэлж хийсэн хэлцэл хүчин төгөлдөр бус байна: Иргэний хууль, 59-д зааснаар хэлцэл хийх зорилгоор бусдыг хууран мэхэлсэн бол мэхлэгдсэн этгээд уг хэлцлийг хүчин төгөлдөр бус гэж тооцуулахаар шаардах эрхтэй.

Цахим баримт бол нотлох баримт

Шилжүүлгийн баримт, чат, дэлгэцийн зураг зэрэг цахим хэлбэрийн мэдээлэл нь хуульд нотлох баримт болно. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 37-д зааснаар бичмэл ба цахим баримт, дүрс, дууны бичлэг зэрэг нь нотлох хэрэгсэлд хамаарна. Мөн Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 44-д шүүх цахим баримт бичгийг үнэлэхдээ Архив, албан хэрэг хөтлөлтийн тухай хуулийн 38 дугаар зүйлийг баримтална гэж тусгасан.

Цахим баримт бичиг нь цаасан баримттай адил хүчинтэй бөгөөд Архив, албан хэрэг хөтлөлтийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 38-д энэ зарчмыг баталгаажуулсан. Цахим гарын үсэг бүхий баримтын хувьд Цахим гарын үсгийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 6-д тоон гарын үсэг нь бичмэл гарын үсэгтэй адил хүчинтэй гэж заасан.

Нотлох баримтаа өөрөө гаргах үүрэг

Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 38-д зааснаар зохигч өөрийн шаардлагын үндэс болж байгаа нотлох баримтаа өөрөө гаргаж өгөх, цуглуулах үүрэгтэй. Тиймээс залилуулсан иргэн өөрөө нотлох баримтаа бүрдүүлэх нь чухал. Хуурамч нотлох баримт гаргах, хууль бус аргаар цуглуулах нь хориотой бөгөөд ийм баримт нотлох чадвараа алддаг.

Шилжүүлгийн баримтыг хадгалах хугацаа

Төлбөрийн системд холбогдох баримт бичгийг 15-аас доошгүй жил хадгалах үүрэгтэй: Үндэсний төлбөрийн системийн тухай, 30. Энэ нь банк, төлбөрийн үйлчилгээ үзүүлэгч гүйлгээний бүртгэлийг удаан хугацаанд хадгална гэсэн үг бөгөөд таны гүйлгээг баримтжуулахад тусална. Мөнгөн хөрөнгийн цахим шилжүүлгийн бүртгэлийг холбогдох журмын дагуу гүйцэтгэнэ: Үндэсний төлбөрийн системийн тухай, 34.

Практик алхамууд: хадгалах, гомдол гаргах

Доорх диаграм нь цахимаар залилуулсан үеийн үйл ажиллагааны ерөнхий дарааллыг харуулав.

1-р алхам: Бүх баримтыг нэн даруй хадгал

Залил илэрсэн даруйд дараах баримтыг хөндөхгүйгээр хадгална:

  • Шилжүүлгийн баримт — банкны гүйлгээний баримт, дансны хуулга, гүйлгээний дугаар (transaction ID), огноо, цаг, дүн, хүлээн авагчийн дансны дугаар.
  • Чатын бүрэн бичлэг — залилуулагчтай харилцсан бүх зурвас. Зөвхөн хэсгийг биш, эхнээс нь дуустал нь хадгал.
  • Дэлгэцийн зураг (screenshot) — чат, гүйлгээний баталгаа, профайлын мэдээлэл, дуудлагын түүх.
  • Дуудлагын болон имэйлийн бүртгэл — залилуулагчтай холбогдсон утасны дугаар, имэйл хаяг.
  • Нөөц хуулбар — баримтуудыг өөр төхөөрөмж, үүлэн санд хуулж нөөцөл.

Чухал: зурвас, баримтыг залилуулагчийн хүсэлтээр бүү устга. Устгасан, зассан баримт нь нотлох чадвараа алдаж болзошгүй.

2-р алхам: Гүйлгээг зогсоох боломжийг шалга

Банк, төлбөрийн үйлчилгээ үзүүлэгчид хандаж, гүйлгээг түр зогсоох, буцаах боломж байгаа эсэхийг шалга. Төлбөрийн үйлчилгээний маргааныг эхлээд үйлчилгээ үзүүлэгчид, дараа нь зохицуулах байгууллагад гаргаж болно. Харилцаа холбооны үйлчилгээтэй холбоотой маргааны хувьд Харилцаа холбооны тухай /шинэчилсэн найруулга/, 31-д маргаан шийдвэрлэх журмыг тусгасан.

3-р алхам: Гомдлыг бичгээр гарга

Гэмт хэргийн талаархи гомдлыг иргэн амаар, эсхүл бичгээр гаргаж болно: Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 30.3. Мөрдөгч, прокурор гэмт хэрэг үйлдсэн тухай гомдол, мэдээллийг хүлээн авах үүрэгтэй: Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 30.2.

Гомдолд дараах зүйлийг тусгана:

  1. Өөрийн нэр, хаяг, холбоо барих мэдээлэл.
  2. Хэзээ, хаана, хэрхэн залилуулсан тухай товч тайлбар.
  3. Шилжүүлсэн дүн, огноо, хүлээн авагчийн мэдээлэл.
  4. Хавсаргасан нотлох баримтын жагсаалт.
  5. Гомдол гаргасан огноо, гарын үсэг.

Бичгээр гаргасан гомдолд гарын үсэг зурсан байх шаардлагатай бөгөөд санаатайгаар худал мэдээлбэл хариуцлага хүлээлгэхийг сануулна: Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай /шинэчилсэн найруулга/, 30.3.

4-р алхам: Гомдлын явцыг хяна

Мөрдөгч гомдол, мэдээллийг хүлээн авч хянаж үзсэн даруй, эсхүл мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулж шийдвэр гаргасан даруй гомдол гаргагчид мэдэгдэх үүргээтэй: ЭРҮҮГИЙН ХЭРЭГ ХЯНАН ШИЙДВЭРЛЭХ ТУХАЙ /Шинэчилсэн найруулга/, 30.8. Хэрэг бүртгэлтийн үндсэн хугацаа нэг сар бөгөөд прокурор тухай бүр гурван сар хүртэл сунгаж болно: ЭРҮҮГИЙН ХЭРЭГ ХЯНАН ШИЙДВЭРЛЭХ ТУХАЙ /Шинэчилсэн найруулга/, 30.12.

Хэрэв хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээхээс татгалзвал гомдол гаргагч шийдвэр хүлээн авсан өдрөөс хойш 7 хоногийн дотор дээд шатны прокурорт гомдол гаргаж болно: ЭРҮҮГИЙН ХЭРЭГ ХЯНАН ШИЙДВЭРЛЭХ ТУХАЙ /Шинэчилсэн найруулга/, 30.10.

5-р алхам: Хохирлоо нөхөн төлүүлэх

Гэмт хэргийн улмаас учирсан эд хөрөнгийн хохирлыг нөхөн төлүүлэхээр иргэний нэхэмжлэгчээр тогтоолгох боломжтой. ЭРҮҮГИЙН ХЭРЭГ ХЯНАН ШИЙДВЭРЛЭХ ТУХАЙ /Шинэчилсэн найруулга/, 8.5-д зааснаар гэмт хэргийн улмаас хохирол хүлээсэн хүн иргэний нэхэмжлэл гаргах эрхтэй бөгөөд энэ нэхэмжлэл улсын тэмдэгтийн хураамжаас чөлөөлөгдөнө.

Эсвэл үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжсөн этгээдээс буцаан шаардах эрхтэй: Иргэний хууль, 492. Гэм хор учруулсны хариуцлагын хувьд Иргэний хууль, 497, эд хөрөнгөд учруулсан гэм хорыг арилгах журмыг Иргэний хууль, 510-д тусгасан.

Хөөн хэлэлцэх хугацааг анхаар: гэрээний үүрэгтэй холбоотой шаардлага гаргах хөөн хэлэлцэх хугацаа гурван жил, бусдын эд хөрөнгөд гэм хор учруулснаас үүсэх үүрэгтэй холбоотой шаардлага гаргах хугацаа таван жил байна: Иргэний хууль, 75. Хууран мэхэлсэн хэлцлийн хувьд үндэслэл байгааг мэдсэнээс хойш нэг жилийн дотор шаардлага гаргах эрхтэй: Иргэний хууль, 59.

Шүүхийн практик

Энэ нийтлэлд иш татах шүүхийн шийдвэрийн жишээ хаалттай эх сурвалжийн жагсаалтад байхгүй тул энэ хэсэгт ерөнхий тайлбар өгнө. Практикт цахим шилжүүлэг, чатын баримтыг хавтаст хэрэгт хавсарган, шүүх Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 40-д заасны дагуу нотлох баримтыг тал бүрээс нь бодитойгоор харьцуулан, дотоод итгэлээр үнэлдэг. Цахим баримт хуурамч эсэх маргаан гарвал шүүх шинжээч томилох, бусад нотлох баримт шаардан авах эрхтэй: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 110. Мөн нотлох баримтыг өөрчлөх, устгах, нуун дарагдуулж болзошгүй гэж үзвэл түүнийг хамгаалуулахаар хүсэлт гаргаж болно: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 50.

Түгээмэл асуултууд

Цахимаар залилуулсан гэдгээ мэдсэн даруйд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

Хамгийн түрүүнд мөнгө шилжүүлсэн баримт, харилцаж байсан чатын бүх бичлэг, дуудлагын түүх, төлбөрийн баримт зэргийг бүрэн хадгалж, дэлгэцийн зураг авч нөөц хуулбар үүсгэнэ. Дараа нь банкны цахим үйлчилгээнд хандаж гүйлгээг түр зогсоох боломж байгаа эсэхийг шалгаад, хуулийн байгууллагад гомдол гаргана. Нотлох баримтаа устгах нь хэргийг батлахад хүндрэл учруулдаг.

Цахим чат болон шилжүүлгийн дэлгэцийн зургийг шүүхэд нотлох баримт болгон хүлээн зөвшөөрөх үү?

Цахим хэлбэрээр үүссэн баримт бичиг нь цаасан баримттай адил хүчинтэй. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 44 дүгээр зүйлд цахим баримт бичгийг нотлох баримт болгон үнэлэхдээ Архив, албан хэрэг хөтлөлтийн тухай хуулийн 38 дугаар зүйлийг баримтлахаар заасан. Мөн 37 дугаар зүйлд бичмэл ба цахим баримт нь нотлох хэрэгсэл болно гэж тодорхойлсон. Дэлгэцийн зураг дангаараа баталгаа биш ч бусад баримттай хавсран үнэлэгдэнэ.

Залилуулсан тухай гомдлыг аль байгууллагад, яаж гаргах вэ?

Гэмт хэргийн талаархи гомдол, мэдээллийг иргэн амаар эсхүл бичгээр гаргаж болно. Мөрдөгч, прокурор гомдол, мэдээллийг хүлээн авч шалгах үүрэгтэй. Гомдлыг цагдаагийн байгууллагад бичгээр гаргаж, хүлээн авсан тэмдэглэл, бүртгэлийн дугаараа авна. Хэрэв гомдол хүлээн авахаас татгалзвал хуульд заасан журмын дагуу гомдол гаргаж болно.

Хэрэг бүртгэлтийн хугацаа хэр удаан үргэлжлэх вэ?

Хэрэг бүртгэлтийн үндсэн хугацаа нь хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээснээс хойш нэг сар байна. Прокурор тухай бүр гурван сар хүртэл хугацаагаар сунгаж болно. Хэрэг бүртгэлтийн нийт хугацаа Эрүүгийн хуульд заасан хөөн хэлэлцэх хугацаагаар хязгаарлагдана.

Залилуулсан мөнгөө иргэний журмаар буцаан шаардаж болох уу?

Болно. Үүрэг үүсээгүй, эсхүл үүрэг нь хүчин төгөлдөр бус болсон тохиолдолд бусдын хөрөнгийг үндэслэлгүйгээр олж авсан этгээдээс буцаан шаардах эрхтэй. Мөн хууран мэхэлж хийсэн хэлцлийг хүчин төгөлдөр бус гэж тооцуулахаар шаардаж болно. Гэмт хэргийн улмаас учирсан хохирлыг эрүүгийн хэрэгт иргэний нэхэмжлэл гаргаж нөхөн төлүүлэх боломжтой.

Дүгнэлт

Цахимаар залилуулсан үед амжилттай гомдол гаргах гол түлхүүр нь нотлох баримтаа цаг тухайд нь, бүрэн хадгалах явдал юм. Дараах практик зөвлөмжийг санаарай:

  • Баримтаа бүү устга — чат, гүйлгээний баримт, дэлгэцийн зургийг хөндөхгүй хадгал, нөөц хуулбар үүсгэ.
  • Хурдан арга хэмжээ ав — гүйлгээг зогсоох боломжийг шалгаж, гомдлыг яаралтай гарга.
  • Бичгээр гомдол гарга — амаар гаргасан гомдлыг ч тэмдэглэл үйлдэж хүлээн авна, харин бичгээр гаргавал гарын үсэг зурах шаардлагатай.
  • Гомдлын явцыг хяна — хэрэг бүртгэлтийн хугацаа, шийдвэрийн мэдэгдлийг хүлээж, татгалзсан тохиолдолд дээд шатны прокурорт 7 хоногийн дотор гомдол гарга.
  • Хохирлоо нөхөн төлүүлэх эрхээ ашигла — эрүүгийн хэрэгт иргэний нэхэмжлэл гаргах, эсвэл үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжсөн этгээдээс буцаан шаардах боломжтой.

Эцэст нь, цахим орчинд мөнгө шилжүүлэхдээ хүлээн авагчийн мэдээллийг сайтар шалгаж, эргэлзвэл гүйлгээг хийхээс өмнө нэмэлт баталгаажуулалт хийхийг зөвлөж байна.

Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.

Чатаар асуух