Хууль зүйн нийтлэл
Иргэний эрх зүй9 минут

Олон нийтийн сүлжээнд худал мэдээлэл тараасан бол няцаалт, залруулга хэрхэн шаардах вэ?

Олон нийтийн сүлжээнд таны нэр төр, алдар хүнд, ажил хэргийн нэр хүндийг гутаасан худал мэдээлэл тарвал Иргэний хуулийн 21, 511 дүгээр зүйлд үндэслэн няцаалт, залруулга, эдийн бус гэм хор шаардах эрхтэй. Алхам алхмаар заавар.

Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.

Чатаар асуух

Олон нийтийн сүлжээнд таны тухай худал мэдээлэл тарж, нэр төр, алдар хүнд, ажил хэргийн нэр хүндэд чинь халдсан бол мэдээ тараасан этгээд мэдээллийнхээ үнэн зөвийг нотолж чадахгүй тохиолдолд та уг мэдээг ижил хэлбэр, хэрэгслээр няцаахыг шаардах бүрэн эрхтэй. Энэ эрхийг Иргэний хууль, 21 дүгээр зүйл, няцаалтын үүргийг 511 дүгээр зүйл тус тус зохицуулдаг. Няцаалтаас гадна мөнгөн хэлбэрээр эдийн бус гэм хор арилгуулах шаардлага ч тавьж болно.

Энэ нийтлэлд зөвхөн хууль зүйн үндэслэл төдийгүй, бодит амьдралд алхам алхмаар хэрхэн ажиллах талыг тайлбарлая.

Хууль зүйн үндэслэл

Няцаалт шаардах эрх

Иргэний хуулийн 21.2-т зааснаар:

"Иргэний нэр, нэр төр, алдар хүнд, ажил хэргийн нэр хүндийг гутаасан мэдээ тараасан этгээд түүнийхээ үнэн зөвийг нотолж чадахгүй бол эрх нь зөрчигдсөн этгээдийн шаардлагаар уг мэдээг тараасан хэлбэр, хэрэгсэл, эсхүл өөр хэлбэр, хэрэгслээр няцаах үүрэг хүлээнэ."

Энд анхаарах гурван чухал зүйл бий:

  • Нотлох үүрэг нь мэдээ тараасан талд шилждэг. Тэр этгээд мэдээлэл нь бодит байдалд нийцэж байгааг нотлох ёстой, та биш.
  • Няцаалтыг мэдээ тараасан хэлбэр, хэрэгслээр нь хийлгэхийг шаардаж болно. Жишээ нь, худал мэдээлэл Facebook хуудсан дээр тарсан бол мөн тэр хуудсан дээр няцаалт байршуулахыг шаардана.
  • Зөвхөн гутаасан бус, бодит баримтыг бүрэн гүйцэд мэдээлээгүйгээс бусдын нэр төрд халдсан тохиолдолд ч няцаах үүрэг үүснэ (Иргэний хуулийн 21.3).

Аж ахуйн нэгжийн хувьд ИРГЭНИЙ ХУУЛЬ, 27 дугаар зүйлийн 27.6-д "Хуулийн этгээдийн ажил хэргийн нэр хүндийг хамгаалахад энэ хуулийн 21 дүгээр зүйлийн заалт нэгэн адил хамаарна" гэж тусгайлан заасан. Өөрөөр хэлбэл компани, байгууллага ч өөрийн нэр хүндийг ижил журмаар хамгаалж болно.

Эдийн бус гэм хор шаардах

Зөвхөн няцаалтаар хязгаарлагдахгүй. Иргэний хууль, 511 дүгээр зүйлийн 511.1-д:

"Бусдын нэр төр, алдар хүнд, ажил хэргийн нэр хүндийг гутаасан мэдээ тараасан этгээд түүнийгээ бодит байдалд нийцэж байгааг нотолж чадахгүй бол эд хөрөнгийн хохирол арилгасныг үл харгалзан, эдийн бус гэм хорыг мөнгөн болон бусад хэлбэрээр арилгах үүрэг хүлээнэ."

Гэм хорын хэмжээг шүүх мэдээ тараасан арга хэрэгсэл, тарсан хүрээ, хохирогчийн сэтгэл санаанд учирсан үр дагаврыг харгалзан тогтоодог (Иргэний хуулийн 511.2). Мөн Иргэний хууль, 230 дугаар зүйлээр эдийн бус гэм хорыг арилгуулахаар шаардах эрх тусдаа баталгаажсан.

Гэм хор учруулсны хариуцлага

Иргэний хууль, 497 дугаар зүйлийн 497.1-д бусдын нэр төр, алдар хүнд, ажил хэргийн нэр хүндэд хууль бусаар санаатай буюу болгоомжгүй үйлдлээр гэм хор учруулсан этгээд уг гэм хорыг хариуцан арилгах үүрэгтэй гэж заасан. Хэрэв гэм хор учруулахад хэд хэдэн этгээд оролцсон бол тэд хамтран хариуцах бөгөөд мэдээллийг "уруу татсан, дэмжин тусалсан, түүнчлэн гэм хор учруулсны үр дүнг санаатай ашигласан этгээд нэгэн адил хариуцлага хүлээнэ" (Иргэний хуулийн 497.3).

Хувийн мэдээлэл хамгаалах тал

Хэрэв тараасан мэдээлэл таны хувийн мэдээллийг агуулж байвал Хүний хувийн мэдээлэл хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 16 дугаар зүйлийн 16.1.5-д "алдаатай мэдээллийг залруулах талаар мэдээлэл хариуцагчид мэдэгдэж өөрчлөлт оруулах, нэмэлт мэдээлэл өгч тусгуулах" эрх, 16.1.6-д устгуулах эрх тус тус заасан. Мөн 16.2-т "уул эрхээ хамгаалуулах, бусдын хууль бусаар учруулсан хохирол болон эдийн бус гэм хорыг арилгуулах эрхтэй" гэж баталгаажуулсан.

Практик алхамууд

Дараах дарааллыг баримталбал таны эрхийг хамгаалах үйл явц илүү үр дүнтэй болно.

Алхам 1: Нотлох баримтаа бэхжүүлэх

Мэдээлэл тарсан даруйд дараахийг хий:

  1. Дэлгэцийн зураг — мэдээллийг бүтнээр нь, огноо, цаг, хэрэглэгчийн нэрийг харуулан ав. Холбоос (URL)-ыг хуулж хадгал.
  2. Хуваалцсан, тарсан хүрээг тэмдэглэ — хэдэн хүн үзсэн, хуваалцсан.
  3. Гэрчүүдийн мэдээллийг цуглуул.

Нотлох баримтын тухайд Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 37 дугаар зүйлд "бичмэл ба цахим баримт... кино ба гэрэл зураг, зураглал, дүрс, дууны бичлэг" зэрэг нотолгооны хэрэгслээр тогтоогддог гэж заасан.

Алхам 2: Мэдээ тараасан этгээдэд бичгээр хандах

Мэдээ тараасан иргэн, байгууллагад бичгээр мэдэгдэл хүргүүл. Мэдэгдэлд:

  • Тарсан мэдээллийн холбоос, огноо, агуулгыг тодорхой бич.
  • Аль мэдээлэл нь бодит байдалд нийцэхгүй, юуг гутаасныг тайлбарла.
  • Үнэн зөвийг нотлохыг, эс бөгөөс ижил хэлбэр, хэрэгслээр няцаалт хийхийг шаард.
  • Хариу өгөх боломжит хугацаа тогтоо.

Хүргүүлсэн баримтаа (шуудангийн баримт, хүлээн авсан тэмдэглэл) хадгал.

Алхам 3: Хариу хүлээх, үнэлэх

Мэдээ тараасан этгээд мэдээллийнхээ үнэн зөвийг нотолж чадахгүй бол няцаалт хийх үүрэгтэй. Хэрэв тэр няцаалт хийхээс татгалзвал эсхүл хариу өгөхгүй бол шүүхэд хандах үндэс бүрдэнэ.

Алхам 4: Шүүхэд нэхэмжлэл гаргах

Нэхэмжлэлийг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 14 дүгээр зүйлд заасны дагуу хариуцагчийн оршин суугаа газрын шүүхэд гаргана. Хариуцагч хуулийн этгээд бол түүний ажил хэргээ байнга явуулдаг, эсхүл удирдах байгууллага нь байгаа газрын шүүхэд гаргана.

Нэхэмжлэлд дараах зүйлийг тусгана (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 62 дугаар зүйл):

  • Нэхэмжлэлийг ямар шүүхэд гаргаж байгаа
  • Нэхэмжлэгч, хариуцагчийн нэр, хаяг
  • Нэхэмжлэлийн үндэслэл, шаардлага, нотлох баримт
  • Нэхэмжлэлийн үнэ
  • Хавсаргасан баримт бичгийн жагсаалт
  • Улсын тэмдэгтийн хураамж төлсөн баримт

Нэхэмжлэлийг бичгээр гаргаж, гарын үсэг зурна (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 61). Улсын тэмдэгтийн хураамжийг урьдчилан нэхэмжлэгч төлөх бөгөөд нэхэмжлэл хангагдсан тохиолдолд хариуцагчаар төлүүлэн буцаан авна (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 57).

Алхам 5: Шүүхийн шийдвэрийг гүйцэтгүүлэх

Шүүх таны шаардлагыг хангасан шийдвэр гаргавал хариуцагч няцаалт хийх, эдийн бус гэм хор төлөх үүрэг хүлээнэ. Үүргээ биелүүлэхгүй бол Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 185 дугаар зүйлийн дагуу албадан гүйцэтгүүлэхээр хүсэлт гаргаж болно.

Хугацааны асуудал

Шүүхэд нэхэмжлэл гаргах хугацааны хязгаарыг анхаарах нь чухал. Иргэний хууль, 75 дугаар зүйлд:

  • Хөөн хэлэлцэх ерөнхий хугацаа — арван жил (75.1).
  • Бусдын эд хөрөнгөд гэм хор учруулснаас үүсэх үүрэгтэй холбоотой шаардлагын хугацаа — таван жил (75.2.4).

Магадгүй нэр төр, алдар хүндийг хамгаалах шаардлага нь эд хөрөнгийн гэм хорын шаардлагатай холбоотой тул таван жилийн хугацааг баримтлах нь илүү аюулгүй. Хугацаа алдахаас сэргийлж мэдээлэл тарсан цагаас хойш аль болох хурдан арга хэмжээ ав.

Шүүх хэргийг хэрэг үүсгэсэн өдрөөс хойш 60 хоногийн дотор шийдвэрлэх ёстой (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 71).

Шүүхийн практик

Энэ нийтлэлд иш татсан эх сурвалжийн хүрээнд тодорхой шүүхийн шийдвэрийн жишээ ороогүй тул шүүхийн практикийн дэлгэрэнгүй шинжилгээг энд оруулаагүй болно. Ерөнхийдөө шүүх нотлох баримтыг "тухайн хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой, үнэн зөв, эргэлзээгүй талаас нь үнэлнэ" (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 40), мөн "шүүхэд урьдаас хөдөлбөргүй үнэн гэж тогтоогдсон ямар ч нотлох баримт байж болохгүй" (мөн 40.3) гэдгийг санах нь зүйтэй. Иймээс дэлгэцийн зураг, холбоос, гэрчийн мэдүүлэг зэрэг нотлох баримтаа бүрэн, үнэн зөв бүрдүүлэх нь хэрэгт шийдвэрлэх ач холбогдолтой.

Түгээмэл асуултууд

Олон нийтийн сүлжээнд миний тухай худал мэдээлэл тарсан бол хамгийн түрүүнд юу хийх вэ?

Хамгийн түрүүнд мэдээллийг татсан дэлгэцийн зураг, холбоос, огноо, цаг, тараасан хэрэглэгчийн мэдээллийг баталгаажуулан хадгалж, нотлох баримтаа бэхжүүлнэ. Дараа нь мэдээ тараасан этгээдэд бичгээр хандаж, үнэн зөвийг нотлохыг шаардаж, няцаалт хийхийг мэдэгдэнэ. Ингэснээр цаашид шүүхэд гомдол гаргах үндэс бүрдэнэ.

Няцаалт шаардах эрх ямар хуулиар зохицуулагддаг вэ?

Иргэний хуулийн 21.2 дахь хэсэгт иргэний нэр, нэр төр, алдар хүнд, ажил хэргийн нэр хүндийг гутаасан мэдээ тараасан этгээд түүнийхээ үнэн зөвийг нотолж чадахгүй бол эрх нь зөрчигдсөн этгээдийн шаардлагаар уг мэдээг тараасан хэлбэр, хэрэгсэл, эсхүл өөр хэлбэр, хэрэгслээр няцаах үүрэг хүлээнэ гэж заасан. Мөн 511 дүгээр зүйлээр эдийн бус гэм хорыг мөнгөн болон бусад хэлбэрээр арилгуулах үндэслэл бий болно.

Няцаалт хийхийг шаардсан бичгээ хэнд, яаж хүргүүлэх вэ?

Мэдээ тараасан иргэн эсвэл байгууллагад шууд бичгээр мэдэгдэл хүргүүлнэ. Мэдэгдэлд мэдээлэл тарсан цахим орчны холбоос, огноо, ямар мэдээлэл гутаасан талаар тодорхой бичиж, няцаалтын шаардлагаа зааж, хариу өгөх боломжит хугацаа тогтооно. Хүргүүлсэн баримтаа хадгалах нь нотлох баримт болдог.

Шүүхэд нэхэмжлэл гаргах хугацааны хязгаар байх уу?

Иргэний хуулийн 75 дугаар зүйлд хөөн хэлэлцэх ерөнхий хугацаа арван жил байна, харин бусдын эд хөрөнгөд гэм хор учруулснаас үүсэх үүрэгтэй холбоотой шаардлагын хөөн хэлэлцэх хугацаа таван жил гэж заасан. Хугацаа алдахаас сэргийлж мэдээлэл тарсан цагаас хойш аль болох хурдан арга хэмжээ авч, шаардлагатай бол өмгөөлөгчтэй зөвлөлдөнө.

Шүүхэд нэхэмжлэл гаргахдаа ямар бичиг баримт бүрдүүлэх вэ?

Нэхэмжлэлийн бүрдүүлбэрт нэхэмжлэлийг ямар шүүхэд гаргаж байгаа, таны болон хариуцагчийн нэр, хаяг, нэхэмжлэлийн үндэслэл, шаардлага, нотлох баримт, нэхэмжлэлийн үнэ, хавсаргасан баримт бичгийн жагсаалтыг тусгана. Мөн улсын тэмдэгтийн хураамж төлсөн баримт, итгэмжлэл зэргийг хавсаргана. Нотлох баримт болгон дэлгэцийн зураг, холбоос, гэрчийн мэдүүлэг зэргийг ашиглаж болно.

Дүгнэлт

Олон нийтийн сүлжээнд тарсан худал мэдээллийг эсрэг арга хэмжээгүй орхих шаардлагагүй. Монгол Улсын Иргэний хууль танд хэд хэдэн түвшний хамгаалалт олгодог:

  • Няцаалт шаардах — мэдээ тараасан этгээд үнэн зөвийг нотолж чадахгүй бол ижил хэлбэр, хэрэгслээр няцаах үүрэгтэй (Иргэний хуулийн 21.2).
  • Эдийн бус гэм хор арилгуулах — мөнгөн болон бусад хэлбэрээр (Иргэний хуулийн 511).
  • Ажил хэргийн нэр хүндийг хамгаалах — хуулийн этгээдийн хувьд (Иргэний хуулийн 27.6).
  • Хувийн мэдээллийг залруулах, устгуулах — хэрэв хувийн мэдээлэл хөндөгдсөн бол.

Практик зөвлөмж: мэдээлэл тарсан даруйдаа нотлох баримтаа бэхжүүл, мэдээ тараасан этгээдэд бичгээр хандаж няцаалт шаард, хариу өгөхгүй бол шүүхэд нэхэмжлэл гаргах бүрэн эрхтэй. Хугацааны хязгаарыг анхаарч, шаардлагатай бол мэргэшсэн өмгөөлөгчтэй зөвлөлдөх нь зүйтэй.

Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.

Чатаар асуух