Хууль зүйн нийтлэл
Захиргааны эрх зүй9 минут

Ховдод цасанд боогдсон хоёр өрхийг аварчээ: гамшгийн үеийн тусламж, нүүлгэн шилжүүлэлт, хохирол

Ховд аймгийн Эрдэнэбүрэн суманд цасанд боогдсон хоёр өрхийг аврагчид малтай нь уулнаас буулгасан. Гамшгийн үеийн тусламж, нүүлгэн шилжүүлэлт, хохирлын нөхөн төлбөрийн эрх зүйн үндсийг тайлбарлав.

Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.

Чатаар асуух

Ховд аймгийн Эрдэнэбүрэн сумын Баянгол багийн Тагийн-Оройд цасанд боогдсон хоёр өрхийн зургаан иргэнийг 2026.11.16-нд уулнаас буулгажээ. ОБЕГ-ын 2026.11.17-ны албан мэдээгээр, 2026.11.13-наас хойш 50–70 см цас орж зам даваа хаагдсан бөгөөд дуудлагыг 2026.11.15-ны 11:20 цагт хүлээн авсан байна. Аврагчид, орон нутгийн ажилтнууд, ар гэрийнхэн эхний гурван хүнийг 1400 бог малтай нь 10:09 цагт, дараагийн гурван хүнийг 700 бог малтай нь 12:00 цагт буулгасан гэж мэдээлжээ. ОБЕГ-ын албан мэдээ.

Ийнхүү хоёр айл боогдсон тухай анхны мэдээлэл аврагдсан тухай шинэчлэлтэй болсон. Аврах ажиллагаа, нүүлгэн шилжүүлэлт, хохирлын үнэлгээ, даатгалын нөхөн төлбөр нь тус тусын нөхцөл, журмаар шийдэгдэх асуудал юм.

Энэхүү нийтлэлд цасанд боогдсон иргэд, малчдад тулгардаг эрх зүйн асуудлыг — хэнд хандах, нүүлгэн шилжүүлэлтийг хэн шийдэх, хохирлыг хэрхэн үнэлэх, малын даатгал хэрхэн ажиллах — практик түвшинд тайлбарлав.

Хууль зүйн үндэслэл

Цас, шуурга гэж юу вэ — "аюулт үзэгдэл" гэдэг ойлголт

Гамшгаас хамгаалах тухай хууль "хүчтэй цасан болон шороон шуурга"-ыг аюулт үзэгдэл гэж тодорхойлдог. Тодруулбал, аюулт үзэгдэл гэдэг нь хүчтэй цасан болон шороон шуурга, ган, зуд, үер, аянга, газар хөдлөлт, нуранги, хөрсний гулгалт, гал түймэр, гоц халдварт өвчин, цар тахал, хортон шавж, мэрэгч тархах зэргийг хэлнэ Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 4.

Хуулинд мөн:

  • "гамшгийн эрсдэл" — гамшгийн улмаас хүн ам, мал, амьтан, эд хөрөнгө, орчинд учирч болзошгүй хохирлын магадлал;
  • "нэрвэгдэгсэд" — гамшиг, аюулын улмаас амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгөөр хохирсон иргэд;
  • "голомтын бүс" — хорио цээр, хязгаарлалтын дэглэм тогтоон, эрэн хайх, аврах, нүүлгэн шилжүүлэх ажиллагаа явуулж байгаа объект, нутаг дэвсгэр;
  • "эрэн хайх, аврах ажиллагаа" — голомтын бүсэд хүн ам, мал, амьтан, эд хөрөнгийг эрэн хайх, аврах, нэрвэгдэгсдэд анхны тусламж үзүүлэх арга хэмжээ гэж тус тус тодорхойлогддог Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 4.

Энд анхаарах нэг чухал зүйл: аюулт үзэгдэл гарсан нь "гамшиг" гэж автоматаар тодорхойлогдохгүй. Гамшиг гэдэг нь аюулт үзэгдэл, ослын улмаас олон хүний амь нас, эрүүл мэнд хохирох, мал, амьтан олноор хорогдох, эд хөрөнгө, орчинд улс болон орон нутгийн эдийн засаг, нийгмийн дотоод нөөц, боломжоос давсан хохирол учрахыг хэлнэ Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 4. Өөрөөр хэлбэл, орон нутгийн хүчээр шийдвэрлэгдэж байгаа хэмжээний үйл явдал бол "аюулт үзэгдэл" боловч "гамшиг" гэсэн эрх зүйн дүгнэлт тусдаа гардаг гэсэн үг.

Гамшгийн үеийн үйл ажиллагаа ямар арга хэмжээнээс бүрдэх вэ

Хуулиар гамшиг, гамшгийн онцгой нөхцөл байдал, аюулт үзэгдэл, ослын үеийн үйл ажиллагаа таван үндсэн арга хэмжээнээс бүрдэнэ Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 15:

  1. гамшгийн харилцаа холбоо, зарлан мэдээллийг зохион байгуулах;
  2. голомтын бүсийг тогтоох;
  3. эрэн хайх, аврах;
  4. хүч хэрэгсэл дайчлан гаргах, нүүлгэн шилжүүлэх;
  5. гамшгийн хор уршгийг арилгах.

Эдгээр арга хэмжээг нөхцөл байдалд тохируулан хэрэгжүүлнэ. Амь насанд аюул тулгарсан үед шуурхай дуудлага өгч, аврагчдын зааврыг дагах нь нэн тэргүүний алхам юм.

Голомтын бүсийг хэн тогтоодог вэ

Голомтын бүсийг дараах албан тушаалтан тогтоодог Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 17:

  • аймаг, сум, нийслэл, дүүргийн нутаг дэвсгэр, объектод хор уршгийг арилгах арга хэмжээг шууд удирдан зохион байгуулж байгаа мэргэжлийн байгууллагын удирдлага, эсхүл мэргэжлийн байгууллагын саналыг үндэслэн тухайн шатны Засаг дарга;
  • хэд хэдэн аймгийн нутаг дэвсгэр болон улсын онц чухал объектод онцгой байдлын асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүний саналыг үндэслэн Засгийн газар.

Голомтын бүсэд хэрэгжүүлж байгаа арга хэмжээг тухайн шатны онцгой байдлын байгууллага удирдлага, зохион байгуулалтаар хангаж, хяналт тавьдаг Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 17.

Нүүлгэн шилжүүлэх шийдвэрийг хэн гаргах вэ

Өндөржүүлсэн болон бүх нийтийн бэлэн байдлын зэрэгт шилжүүлэх, хүч хэрэгсэл дайчлан гаргах, нүүлгэн шилжүүлэх шийдвэрийг дараах албан тушаалтан гаргана Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 11:

  1. сум, дүүргийн нутаг дэвсгэрт холбогдох мэргэжлийн байгууллагын саналыг үндэслэн тухайн сум, дүүргийн Онцгой комиссын дарга;
  2. хоёр буюу түүнээс дээш сум, дүүрэг, аймгийн нутаг дэвсгэрт мэргэжлийн байгууллага болон сум, дүүргийн Онцгой комиссын даргын саналыг үндэслэн тухайн аймаг, нийслэлийн Онцгой комиссын дарга;
  3. улсын хэмжээнд, эсхүл нийслэл болон хэд хэдэн аймгийн нутаг дэвсгэрт Улсын Онцгой комиссын даргын саналыг үндэслэн Засгийн газар;
  4. шаардлагатай тохиолдолд хариуцсан салбар, байгууллагыг гамшгаас хамгаалах улсын албаны дарга.

Бэлэн байдлын зэрэгт шилжүүлэх шийдвэр гаргасан албан тушаалтан бэлэн байдлын зэргийг сунгах, бууруулах, цуцлах шийдвэрийг өөрөө гаргана Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 11.

Нүүлгэн шилжүүлэх үед хүн, малыг аюулгүй газарт гаргах

Гамшиг, аюулт үзэгдэл, ослын үед шаардлагатай тохиолдолд хүч хэрэгслийг дайчлан гаргаж, хүн ам, мал, амьтан, эд хөрөнгө, музейн үзмэр, цуглуулга, түүх, соёлын дурсгалт зүйлийг аюулгүй газарт нүүлгэн шилжүүлнэ Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 19. Мөн Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж нь хүн амыг нүүлгэн шилжүүлэх талбай, байршуулах байр, байгууллага, хуулийн этгээд нь түр цугларах аюулгүйн талбайтай байхаар хуульд заасан Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 19.

Энэ нь цасанд боогдсон малчин өрхийн малыг зөвхөн "аврах" бус, аюулгүй бүсэд шилжүүлэх үйл ажиллагааг мөн хуулиар зохицуулдаг гэсэн үг.

Эрэн хайх, аврах ажиллагааг хэн удирдах вэ

Эрэн хайх, аврах ажиллагааг томилгоот шуурхай бүлэг гүйцэтгэдэг. Шуурхай бүлгийн удирдагч нь онцгой байдлын байгууллагын алба хаагч байх бөгөөд ажиллагааг удирдан зохион байгуулах үүрэгтэй. Ажиллагаанд оролцож байгаа сайн дурын хэсэг, иргэн шуурхай бүлгийн удирдагчийн зааврын дагуу үүрэг гүйцэтгэдэг Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 18.

Нэрвэгдэгсдэд эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээг эмнэлгийн байгууллага өмчийн хэлбэр үл харгалзан шуурхай үзүүлэх үүрэгтэй Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 18. Практик дээр энэ нь уулнаас буулгасан иргэдийг хамгийн ойрын эмнэлэгт хүргэх, шаардлагатай бол түр байр, хүнс тэжээлээр хангах үүргийг бий болгодог.

Гамшгийн хор уршгийг арилгах ба хохирлын үнэлгээ

Гамшгийн хор уршгийг арилгах үйл ажиллагааг төрийн болон нутгийн захиргааны байгууллага, хуулийн этгээд өөрөө, эсхүл үүссэн нөхцөл байдлыг харгалзан онцгой байдлын байгууллага мэргэжлийн байгууллагатай хамтран гүйцэтгэдэг Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 20. Шаардлагатай тохиолдолд үүссэн хохирол, хэрэгцээнд тулгуурлан хор уршгийг арилгах үйл ажиллагааг гүйцэтгэдэг.

Хамгийн чухал нь: гамшгийн хохирол, хэрэгцээний үнэлгээ хийх журмыг Засгийн газар баталдаг бөгөөд хор уршгийг арилгах үйл ажиллагаанд зарцуулсан зардлыг хуулийн этгээдэд нөхөн олгох, нэрвэгдэгсдэд дэмжлэг үзүүлэх журмыг мөн Засгийн газар батална Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 20. Өөрөөр хэлбэл, нөхөн төлбөр, тусламжийн хэмжээ, хэлбэрийг тухайн журмаар тодорхойлно — "цас орсон тул автоматаар төлбөр өгнө" гэсэн ойлголт хуульд байхгүй.

Хойшлуулшгүй сэргээн босголт

Хойшлуулшгүй сэргээн босгох ажиллагаа нь нийгмийн амьдралыг хэвийн нөхцөлд оруулах, дэд бүтцийг сэргээн босгох гэсэн хоёр чиглэлтэй Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 21. Шаардагдах зардлыг улсын хэмжээнд Засгийн газар, орон нутгийн хэмжээнд тухайн шатны Засаг дарга шийдвэрлэнэ. Мөн дотоодын болон гадаад улс, олон улсын байгууллага, хуулийн этгээд, иргэдийн хүмүүнлэгийн тусламжийг авч болно Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 21.

Засаг дарга, иргэн, хуулийн этгээдийн үүрэг

Аймаг, сум, нийслэл, дүүргийн Засаг дарга нь нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд гамшгаас хамгаалах арга хэмжээг төлөвлөх, санхүүжүүлэх, удирдах, хэрэгжүүлэх; гамшгаас хамгаалах алба, мэргэжлийн анги, сайн дурын хэсгийг байгуулах; гамшгийн нөхцөл байдлын талаар дээд шатны болон онцгой байдлын байгууллагад мэдээлэх, дэмжлэг авах; нэрвэгдэгсдэд санхүүгийн болон эд материал, сэтгэл зүйн тусламж, дэмжлэг үзүүлэх ажлыг зохион байгуулах; гамшиг болон аюулын үед нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд хүч хэрэгслийг татан оролцуулах зэрэг бүрэн эрхтэй Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 32.

Иргэн гамшгаас хамгаалах талаар үнэн зөв мэдээлэл авах, шаардлагатай тусламж, дэмжлэг авах эрхтэй Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 37. Үүний зэрэгцээ гамшгаас хамгаалах хууль тогтоомж, эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтнаас гаргасан шийдвэрийг биелүүлэх, сургалтад оролцох, гамшиг болон аюулын тухай мэдээллийг холбогдох байгууллагад шуурхай, үнэн зөв хүргэх, зарлан мэдээллийн дохиогоор ажиллах журмыг дагаж мөрдөх үүрэг хүлээнэ Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 37.

Хуулийн этгээд гамшгаас хамгаалах төлөвлөгөө баталж хэрэгжүүлэх, гамшгийн эрсдэлийн үнэлгээ хийлгэх, гамшгаас хамгаалах орон нутгийн нөөц бүрдүүлэх, шаардлагатай тохиолдолд хүн амд хоргодох байр ашиглуулах зэрэг үүрэгтэй Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 34.

Малын индексжүүлсэн даатгал — цас, зудаас хамгаалах санхүүгийн хэрэгсэл

Цас, зудын улмаас мал хорогдох эрсдэлээс хамгаалах санхүүгийн гол хэрэгсэл бол малын индексжүүлсэн даатгал юм. Энэ нь даатгуулагчид учирсан бодит хохирлоор бус, даатгалын хамрах хугацаанд сумын хэмжээнд гарсан том малын хорогдлын хувь босго үзүүлэлтээс давсан тохиолдолд нөхөн төлбөр олгох даатгалын үйл ажиллагаа юм Малын индексжүүлсэн даатгалын тухай хууль, 4.

Малын хорогдлын босго үзүүлэлтийг Засгийн газар сум бүрт малын төрлөөр ялгавартай тогтоодог. Хуулиар нэгдүгээр босго үзүүлэлт таван хувь, хоёрдугаар босго үзүүлэлт 30 хувь байна Малын индексжүүлсэн даатгалын тухай хууль, 7. Эрсдэлийн түвшинг дараах байдлаар ангилна МАЛЫН ИНДЕКСЖҮҮЛСЭН ДАТГАЛЫН ТУХАЙ ХУУЛЬ, 8:

  • нэгдүгээр босго үзүүлэлт хүртэл мал хорогдсон бол эрсдэлийн бага түвшин;
  • нэгдүгээр босго үзүүлэлтээс хоёрдугаар босго үзүүлэлт хүртэл хорогдсон бол эрсдэлийн дунд түвшин;
  • хоёрдугаар босго үзүүлэлтээс дээш хорогдсон бол эрсдэлийн дээд түвшин.

Даатгалын тохиолдол нь нийтэд мэдээлсэн сумын малын хорогдол Засгийн газраас тогтоосон нэгдүгээр босго үзүүлэлтээс давсан тохиолдолд бий болно. Гоц халдварт өвчний улмаас устгасан малын хорогдол даатгалын тохиолдолд үл хамаарна Малын индексжүүлсэн даатгалын тухай хууль, 10.

Энэ нь практикт маш чухал: цас орсон, мал хэдхэн хорогдсон нь даатгалын тохиолдол бий болгосон гэсэн үг биш. Сумын хэмжээнд хорогдлын хувь босго давсан эсэхээр шийдэгдэнэ. Түүнчлэн хорогдлын хувь босго үзүүлэлтэд хүрээгүй тохиолдолд даатгуулагчид нөхөн төлбөр олгохгүй Малын индексжүүлсэн даатгалын тухай хууль, 12.

Гамшгийн үед худал мэдээлэл түгээвэл хариуцлага хүлээлгэнэ

Гамшиг, аюулт үзэгдэл, халдварт өвчин, осол, аюулын үед олон нийтийг төөрөгдүүлэх, худал мэдээ, мэдээлэл түгээсэн нь эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхээргүй бол хүнийг таван зуун нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр, хуулийн этгээдийг таван мянган нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгоно Зөрчлийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 5.13. Мөн хорио цээр, хөдөлгөөний хязгаарлалтын дэглэм зөрчсөн, эсхүл саад учруулсан нь тусдаа хариуцлага хүлээлгэдэг Зөрчлийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 5.13.

Бусдын буруугаас учирсан хохирол — Иргэний хуулийн үндэслэл

Хэрэв гамшгийн үед бусдын буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүйгээс хохирол учирсан бол Иргэний хуулиар нөхөн төлүүлэх эрхтэй. Бусдын эрх, амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгөд хууль бусаар санаатай буюу болгоомжгүй үйлдлээр гэм хор учруулсан этгээд уг гэм хорыг хариуцан арилгах үүрэгтэй Иргэний хууль, 497. Гэм хор учруулсан этгээд энэ нь өөрийн буруугаас болоогүй гэдгийг нотолбол хариуцлагаас чөлөөлөгдөнө Иргэний хууль, 497.

Байгууллагын ажиллагсад хөдөлмөрийн гэрээ буюу албан тушаалын дагуу хүлээсэн үүргээ гүйцэтгэх явцад гэм буруутай үйлдлээрээ бусдад учруулсан гэм хорын хариуцлагыг ажил олгогч хүлээнэ Иргэний хууль, 498.

Эд хөрөнгөд гэм хор учруулсан этгээд уг гэм хорыг арилгахдаа гэм хор учруулахаас өмнө байсан байдалд нь сэргээх буюу учирсан хохирлыг мөнгөөр нөхөн төлнө Иргэний хууль, 510.

Практик алхамууд

Цасанд боогдсон, эсвэл ийм эрсдэлтэй нөхцөлд иргэн, малчин өрх дараах алхмыг дарааллаар хийх нь зүйтэй.

1. Нэн даруй мэдэгдэх. Онцгой байдлын 105 дугаарт, эсхүл сумын Засаг даргын тамгын газар, сумын Онцгой комисст холбогдоно. Байршил (сум, баг, газар нутгийн нэр), хүний тоо, насны бүрэлдэхүүн, мал, амьтны тоо, эрүүл мэндийн байдал, хүнс тэжээлийн нөөцийг тодорхой хэлнэ. Гамшиг болон аюулын тухай мэдээллийг шуурхай, үнэн зөв хүргэх нь иргэний үүрэг Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 37.

2. Холбоог хадгалах. Гар утасны цэнэгээ хэмнэж, зарлан мэдээллийн дохиог сонсох, шуурхай бүлгийн зааврыг дагах. Эрэн хайх, аврах ажиллагааны үеэр сайн дурын хэсэг, иргэн шуурхай бүлгийн удирдагчийн зааврын дагуу үүрэг гүйцэтгэдэг Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 18.

3. Боломжтой бол өөрөө хамгаалалтад орох. Гэр, хашаа, мал, амьтны хашааг цаснаас цэвэрлэх, малаа хашсан газарт ойртуулах, малын тэжээл, усыг хүртээмжтэй байрлуулах. Өдөр тутмын үйл ажиллагаандаа аюулгүй байдлыг хангах нь иргэний үүрэг Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 37.

4. Нүүлгэн шилжүүлэх саналыг хүлээн авахдаа бэлтгэлтэй байх. Бичиг баримт (иргэний үнэмлэх, мал эмнэлгийн бичиг, даатгалын гэрээ), эм, хүүхдийн хэрэгцээт зүйл, цэнэглэгч, бага зэргийн мөнгөн хөрөнгийг бэлтгэнэ. Хязгаарлалтын дэглэм тогтоосон үед эрх бүхий байгууллагаас олгосон тусгай зөвшөөрөл, иргэний үнэмлэхтэй зорчих үүрэгтэй Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 37.

5. Хохирлоо баримтжуулах. Хорогдсон малын тоо, төрөл, эд хөрөнгийн гэмтэл, зарцуулсан тэжээл, тээврийн зардлыг зураг, бичлэг, гэрчийн мэдээллээр баталгаажуулна. Гамшгийн хохирол, хэрэгцээний үнэлгээ хийх журмыг Засгийн газар баталдаг тул үнэлгээ хийх үед эдгээр баримт шаардлагатай болно Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 20.

6. Даатгалын байгууллагад хандах. Малын индексжүүлсэн даатгалын гэрээ байгаа бол сумын малын хорогдлын хувь босго давсан эсэхийг хүлээж, даатгагчид хандана. Нөхөн төлбөрийг даатгагч сумын хорогдлын мэдээлэлд үндэслэн малын төрөл тус бүрээр тооцон банкаар дамжуулан олгодог Малын индексжүүлсэн даатгалын тухай хууль, 12. Даатгуулагч нь малын төрөл, тоогоо үнэн зөв мэдээлэх үүрэгтэй Малын индексжүүлсэн даатгалын тухай хууль, 15.

7. Шийдвэртэй санал нийлэхгүй бол гомдол гаргах. Эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчсөн гэж үзвэл холбогдох захиргааны актыг хууль болон зорилгодоо нийцэж байгаа эсэх талаар хянуулахаар гомдол гаргах эрхтэй Захиргааны ерөнхий хууль, 92.

Үнэлгээ, тусламжийн шийдвэрийг маргах нь

Гамшгийн үеийн нөхөн төлбөр, дэмжлэгийн маргаан ихэвчлэн гамшгийн хохирол, хэрэгцээний үнэлгээний дүн, нөхөн төлбөрийн хэмжээ, тусламж авах эрхтэй эсэх гэсэн гурван асуудлаар үүсдэг. Ийм маргаанд дараах баримт чухал:

  • хохирол үүссэн нөхцөл байдал, цаг хугацаа;
  • эрх бүхий байгууллагын гаргасан үнэлгээ, шийдвэр;
  • хохирол ба түүний хэмжээг батлах баримт материал.

Захиргааны акт илт хууль бус болсон тохиолдолд уг акт гарсан цагаасаа эхлэн эрх зүйн үйлчлэлгүй болдог бөгөөд эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол нь хөндөгдсөн этгээд захиргааны актыг илт хууль бус болохыг тогтоолгохоор захиргааны байгууллагад хэдийд ч хандаж болно Захиргааны ерөнхий хууль, 47.

Түгээмэл асуултууд

Цасанд боогдсон тохиолдолд иргэн хамгийн түрүүнд хэнд, яаж мэдэгдэх ёстой вэ?

Онцгой байдлын 105 дугаарт, эсхүл орон нутгийн Засаг даргын тамгын газар, сумын Онцгой комисст мэдэгдэнэ. Байршил, хүний тоо, мал, амьтны тоо, эрүүл мэндийн байдлаа тодорхой хэлэх хэрэгтэй. Гамшиг болон аюулын тухай мэдээллийг холбогдох байгууллагад шуурхай, үнэн зөв хүргэх нь иргэний үүрэг юм Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 37.

Нүүлгэн шилжүүлэх шийдвэрийг хэн гаргадаг вэ?

Сум, дүүргийн нутаг дэвсгэрт тухайн сум, дүүргийн Онцгой комиссын дарга; хоёр буюу түүнээс дээш сум, аймгийн нутаг дэвсгэрт аймаг, нийслэлийн Онцгой комиссын дарга; улсын хэмжээнд Засгийн газар; шаардлагатай тохиолдолд хариуцсан салбар, байгууллагыг гамшгаас хамгаалах улсын албаны дарга гаргана Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 11.

Цасанд боогдсон малчдад малын индексжүүлсэн даатгалын нөхөн төлбөр автоматаар олгогдох уу?

Үгүй. Нөхөн төлбөр нь цас орсон баримтаар автоматаар олгогдохгүй. Сумын малын хорогдлын хувь Засгийн газраас тогтоосон нэгдүгээр босго үзүүлэлтээс давсан тохиолдолд л даатгалын тохиолдол бий болно Малын индексжүүлсэн даатгалын тухай хууль, 10. Нэгдүгээр босго үзүүлэлт таван хувь, хоёрдугаар босго үзүүлэлт 30 хувь байна Малын индексжүүлсэн даатгалын тухай хууль, 7.

Гамшгийн улмаас учирсан хохирлыг хэн нөхөн төлөх үүрэгтэй вэ?

Гамшгийн хор уршгийг арилгах үйл ажиллагааг төрийн болон нутгийн захиргааны байгууллага, хуулийн этгээд өөрөө, эсхүл онцгой байдлын байгууллага мэргэжлийн байгууллагатай хамтран гүйцэтгэдэг Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 20. Гамшгийн хохирол, хэрэгцээний үнэлгээ хийх, нэрвэгдэгсдэд дэмжлэг үзүүлэх, зардлыг нөхөн олгох журмыг Засгийн газар баталдаг. Бусдын буруугаас гэм хор учирсан бол Иргэний хуулиар нөхөн төлүүлэх эрхтэй Иргэний хууль, 497.

Аврах ажиллагааны үеэр иргэн ямар үүрэг хүлээх вэ?

Эрх бүхий байгууллага, албан тушаалтнаас гаргасан шийдвэрийг биелүүлэх, сургалтад оролцох, зарлан мэдээллийн дохиогоор ажиллах журмыг дагаж мөрдөх, гамшгаас хамгаалах үйл ажиллагаанд оролцох үүрэгтэй Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 37. Голомтын бүсэд шуурхай бүлгийн удирдагчийн зааврын дагуу үүрэг гүйцэтгэнэ Гамшгаас хамгаалах тухай /шинэчилсэн найруулга/, 18.

Дүгнэлт

Ховд аймгийн Эрдэнэбүрэн суманд цасанд боогдсон хоёр өрхийн зургаан иргэн, 2100 бог малыг уулнаас буулгасан явдал тухай ОБЕГ мэдээлсэн. Энэ тохиолдол шуурхай холбоо, аврах ажиллагаа, шаардлагатай нүүлгэн шилжүүлэлтийн ач холбогдлыг харуулж байна.

Иргэдийн хувьд санах ёстой гол зүйлс:

  • Цас, шуурга бол "аюулт үзэгдэл" бөгөөд түүнийг "гамшиг" гэж тодорхойлох нь тусдаа эрх зүйн дүгнэлт. Тусламж, нөхөн төлбөр нь энэ дүгнэлтээс үл хамааран холбогдох журмаар шийдэгддэг.
  • Нүүлгэн шилжүүлэх шийдвэрийг сум, аймгийн Онцгой комиссын дарга, улсын хэмжээнд Засгийн газар гаргадаг. Шийдвэр гаргасан албан тушаалтан сунгах, бууруулах, цуцлах шийдвэрийг мөн гаргана.
  • Малын индексжүүлсэн даатгал нь цас, зудын эрсдэлийг даатгах гол хэрэгсэл боловч нөхөн төлбөр нь сумын хэмжээнд хорогдлын хувь босго давсан тохиолдолд л олгогдоно. Даатгалын гэрээтэй, хураамжаа төлсөн байх шаардлагатай.
  • Хохирлоо баримтжуулах нь үнэлгээ, нөхөн төлбөр авахын урьдчилсан нөхцөл юм. Гамшгийн хохирол, хэрэгцээний үнэлгээний журмыг Засгийн газар баталдаг.
  • Гамшиг, аюулын үед худал мэдээлэл түгээх, хорио цээрийн дэглэм зөрчих нь зөрчлийн хариуцлага хүлээлгэдэг.

Цас, зудын улиралд малчин өрх, сумын Онцгой комисс, Онцгой байдлын байгууллага хоорондоо шуурхай холбоотой байх нь хохирлыг хамгийн бага байлгах гол арга зам юм.

Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.

Чатаар асуух