Хууль зүйн нийтлэл
Иргэний эрх зүй7 минут

Халамжийн тэтгэмж авагч өөр сум, дүүрэгт шилжвэл бүртгэлээ хэрхэн шинэчлэх вэ?

Халамжийн тэтгэмж авагч өөр сум, дүүрэгт шилжихэд хаягийн бүртгэлээ 10 хоногийн дотор шинэчлүүлэх, тэтгэмжээ тасралтгүй авах алхмуудыг хуулийн үндэслэлтэй тайлбарлав.

Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.

Чатаар асуух

Халамжийн тэтгэмж авагч өөр сум, дүүрэгт шилжсэн бол шилжин суурьшсан өдрөөс хойш 10 хоногийн дотор оршин суух газрынхаа сум, хорооны улсын бүртгэгчид өөрийн биеэр ирж, иргэний үнэмлэх болон хаягаа нотлох баримт бичгийг бүрдүүлэн шилжилт хөдөлгөөний бүртгэлд хамрагдах ёстой. Хаягийн бүртгэл шинэчлэгдсэний дараа шинэ сум, хорооны нийгмийн ажилтанд хандаж тэтгэмжийн мэдээллээ шинэчлүүлэх нь төлбөр тасралтгүй олгогдох гол нөхцөл болно.

Энэ нийтлэлд шилжилтийн бүртгэлийн хуулийн үндэслэл, практик алхмууд, тэтгэмжтэй холбоотой анхаарах зүйлсийг энгийнээр тайлбарлав.

Хууль зүйн үндэслэл

1. Хаягийн бүртгэл ба шилжилт хөдөлгөөн

Иргэний улсын бүртгэлийн тухай хуулиар иргэн бүртгэлтэй хаягаас өөр хаягт шилжин 180 хоногоос дээш хугацаагаар оршин суухыг байнга оршин суух, 180 хоног ба түүнээс доош хугацаагаар оршин суухыг түр оршин суух гэж тодорхойлсон. 180 хоногоос дээш хугацаагаар оршин суугаа газрын хаяг нь иргэний улсын бүртгэлийн мэдээллийн санд бүртгэгдэх ёстой (Иргэний улсын бүртгэлийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 18).

Шилжин суурьшихдаа иргэн дараах баримт бичгийг бүрдүүлж, оршин суух газрынхаа сум, хорооны улсын бүртгэгчид 10 хоногийн дотор өөрийн биеэр бүртгүүлнэ (Иргэний улсын бүртгэлийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 19):

  • иргэний үнэмлэх;
  • 16 нас хүрээгүй хүүхэдтэй бол хүүхдийн төрсний гэрчилгээ;
  • оршин суух газрын хаягаа нотлох баримт бичиг;
  • хуульд заасан бусад баримт бичиг.

Улсын бүртгэгч баримт бичгийг хүлээн авснаас хойш ажлын 3 өдрийн дотор шилжилт хөдөлгөөний бүртгэлийг хөтөлнө. Хуульд зааснаас бусад тохиолдолд шилжилт хөдөлгөөний бүртгэлийг түдгэлзүүлэхийг хориглосон гэдгийг анхаарах нь чухал.

16 хүртэлх насны хүүхдийн оршин суугаа газрын хаягийн бүртгэл нь эцэг, эх, асран хамгаалагч, харгалзан дэмжигчийн байнга оршин суугаа газрын хаягаар тодорхойлогдоно.

2. Тэтгэмж, халамжийн үйлчилгээний эрх

Нийгмийн халамжийн тухай хуулиар хуульд заасан болзол, шалгуур, нөхцөлийг хангасан Монгол Улсын иргэн нийгмийн халамжийн үйл ажиллагаанд хамрагдах эрхтэй (Нийгмийн халамжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 4). Энэ эрх нь иргэн өөр сум, дүүрэгт шилжсэнээр алдагдахгүй — харин зөв бүртгэгдэх шаардлагатай.

Тэтгэмж тогтоолгох хүсэлтэй иргэн баримт бичгээ бүрдүүлж, өргөдлийн хамт сум, хорооны нийгмийн ажилтанд өгөх бөгөөд нийгмийн ажилтан өргөдлийг хүлээж авснаас хойш 30 хоногийн дотор хянан шийдвэрлүүлнэ (Нийгмийн халамжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 14).

Нийгмийн ажилтан нь тэтгэвэр, тэтгэмж авах, нийгмийн халамжийн үйлчилгээнд хамрагдах өрх, иргэнийг тодорхойлж, шийдвэрлүүлэх, мөн иргэнд тэтгэмжийн талаар бүрэн мэдээлэл өгөх үүрэгтэй (Нийгмийн халамжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 28). Тиймээс шинэ сум, хороонд иргэн өөрөө хандаж мэдээллээ шинэчлүүлэх нь чухал.

3. Мэдээллийн сангийн шинэчлэл

Нийгмийн халамжийн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллага нь халамжийн үйлчилгээнд хамрагдагсдын болон халамжийн дэмжлэг зайлшгүй шаардлагатай өрхийн мэдээллийн нэгдсэн санг бүрдүүлж, хэвийн ажиллуулах, тухай бүр шинэчлэх үүрэг хүлээнэ (Нийгмийн халамжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 29). Хаягийн өөрчлөлт нь энэ санд тусгагдах ёстой мэдээллийн нэг хэсэг юм.

Мөн баг, хорооны Засаг дарга хүн ам, өрхийн болон иргэний түр оршин суух бүртгэлийг хөтөлж, уг мэдээллийг улсын бүртгэлийн байгууллагатай харилцан солилцдог (Иргэний улсын бүртгэлийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 27). Энэ нь шинэ газарт иргэний мэдээлэл орон нутгийн түвшинд бүртгэгдэх суурийг бүрдүүлдэг.

Практик алхамууд

Дараах дарааллаар ажиллавал бүртгэлээ зөв, бүрэн шинэчлэх боломжтой.

Алхам 1: Шинэ хаягийнхаа нотлох баримтыг бүрдүүлэх

Оршин суух газрын хаягаа нотлох баримт бичгийг урьдчилан бэлтгэ. Энэ нь шилжилтийн бүртгэлийн зайлшгүй шаардлага (Иргэний улсын бүртгэлийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 19).

Алхам 2: 10 хоногийн дотор улсын бүртгэгчид хандах

Шилжин суурьшсан өдрөөс хойш 10 хоногийн дотор оршин суух газрынхаа сум, хорооны улсын бүртгэгчид өөрийн биеэр ирж бүртгүүлнэ. Хугацаа хэтрүүлэх нь бүртгэлийн хоцрогдол, дараагийн шатны сааталд хүргэж болзошгүй.

Бүрдүүлэх баримт бичиг:

  1. Иргэний үнэмлэх;
  2. 16 нас хүрээгүй хүүхэдтэй бол төрсний гэрчилгээ;
  3. Хаягаа нотлох баримт бичиг;
  4. Хуульд заасан бусад баримт бичиг.

Алхам 3: Бүртгэлийн явцыг хүлээх

Улсын бүртгэгч баримт бичгийг хүлээн авснаас хойш ажлын 3 өдрийн дотор шилжилт хөдөлгөөний бүртгэлийг хөтөлнө (Иргэний улсын бүртгэлийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 19). Энэ хугацаанд баримт дутуу гэж мэдэгдвэл нэн даруй нөхөж өг.

Алхам 4: Шинэ сум, хорооны нийгмийн ажилтанд хандах

Хаягийн бүртгэл шинэчлэгдсэний дараа шинэ сум, хорооны нийгмийн ажилтанд биечлэн хандаж, тэтгэмж авч байгаа тухайгаа мэдэгдэж, мэдээллээ шинэчлүүлэх хүсэлт гарга. Нийгмийн ажилтан иргэний нөхцөл байдлыг үнэлж, холбогдох мэдээллийн санд тусгах үүрэгтэй (Нийгмийн халамжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 28).

Алхам 5: Шаардлагатай бол өргөдөл гаргах

Хэрэв шинэ газарт тэтгэмжийг дахин тогтоолгох, эсвэл мэдээллийг шинэчлэх шаардлага гарвал холбогдох баримт бичгээ бүрдүүлж, өргөдлийн хамт сум, хорооны нийгмийн ажилтанд өгнө. Нийгмийн ажилтан өргөдлийг хүлээж авснаас хойш 30 хоногийн дотор хянан шийдвэрлүүлнэ (Нийгмийн халамжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 14).

Алхам 6: Тэтгэмжийн олголтыг хянах

Тэтгэмжийг нийгмийн халамжийн үйлчилгээний байгууллага банкаар дамжуулан олгодог (Нийгмийн халамжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 15). Тиймээс шилжсэний дараа тэтгэмж дансаар тасралтгүй орж байгаа эсэхийг хянаж, саатал гарвал нийгмийн ажилтанд дахин хандаарай.

Анхаарах зүйлс

  • Хугацаа алдахгүй байх. Шилжилтийн бүртгэлийн 10 хоногийн хугацаа хуульд тодорхой заагдсан. Хожимдвол дараагийн шатны шийдвэр гаргалт саатах эрсдэлтэй.
  • Хуурамч баримт бичиг гаргахгүй байх. Хуурамч бичиг баримт бүрдүүлж тэтгэмж тогтоолгон авсан нь тогтоогдвол тэтгэмжийн олголтыг зогсоох бөгөөд илүү олгогдсон тэтгэмжийг нөхөн төлүүлэх үндэслэл болно (Нийгмийн халамжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 30).
  • Хүүхдийн тэтгэмжийн онцлог. Хүүхдийн мөнгөн тэтгэмжийг зээл, өр төлбөрт суутгахыг хуулиар хориглосон (Нийгмийн халамжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 13). 16 хүртэлх насны хүүхдэд олгох тэтгэмжийг эцэг, эх, асран хамгаалагч, харгалзан дэмжигчид нь олгоно.
  • Гомдол гаргах эрх. Халамжийн үйл ажиллагаатай холбогдсон гомдлыг сум, хорооны Амьжиргааг дэмжих орон тооны бус зөвлөл хүлээн авч шийдвэрлэх үүрэгтэй (Нийгмийн халамжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 27). Шийдвэртэй санал нийлэхгүй бол энэ зөвлөлд хандаж болно.

Түгээмэл асуултууд

Өөр сум дүүрэгт шилжсэнээ хэдэн хоногийн дотор бүртгүүлэх ёстой вэ?

Шилжин суурьшсан иргэн оршин суух газрынхаа сум, хорооны улсын бүртгэгчид 10 хоногийн дотор өөрийн биеэр бүртгүүлэх үүрэгтэй. Улсын бүртгэгч баримт бичгийг хүлээн авснаас хойш ажлын 3 өдрийн дотор шилжилт хөдөлгөөний бүртгэлийг хөтөлнө.

Шилжихэд ямар баримт бичиг бүрдүүлэх вэ?

Иргэний үнэмлэх, 16 нас хүрээгүй хүүхэдтэй бол төрсний гэрчилгээ, оршин суух газрын хаягаа нотлох баримт бичиг, мөн хуульд заасан бусад баримт бичгийг бүрдүүлнэ.

Хаягаа шинэчилсэн ч тэтгэмж автоматаар шилжих үү?

Хаягийн бүртгэл шинэчлэгдсэнээр тэтгэмж зогсох ёсгүй ч тэтгэмж тогтоолгох, олгох ажил нь шинэ сум, хорооны нийгмийн ажилтан, халамжийн байгууллагаар дамжин хийгддэг тул шинэ газарт нийгмийн ажилтанд хандаж мэдээллээ шинэчлүүлэх нь зүйтэй.

Шинэ сум, хорооны нийгмийн ажилтан ямар үүрэгтэй вэ?

Нийгмийн ажилтан тухайн сум, хорооны халамжид хамрагдах өрх, иргэний тоо, хэрэгцээний судалгаа гаргаж, мэдээллийн сан бүрдүүлэх, тэтгэмж авах иргэнийг тодорхойлж шийдвэрлүүлэх, тэтгэмжийн талаар бүрэн мэдээлэл өгөх үүрэгтэй.

Тэтгэмж олгох шийдвэр хэдэн хоногийн дотор гардаг вэ?

Сум, хорооны нийгмийн ажилтан тэтгэмж тогтоолгох өргөдлийг хүлээж авснаас хойш 30 хоногийн дотор хянан шийдвэрлүүлнэ.

Дүгнэлт

Халамжийн тэтгэмж авагч өөр сум, дүүрэгт шилжсэн үед дараах гурван зүйлийг дараалан хийвэл бүртгэл зөв, бүрэн шинэчлэгдэнэ:

  1. Шилжсэнээс хойш 10 хоногийн дотор улсын бүртгэгчид биечлэн очиж, шаардлагатай баримт бичгээ бүрдүүлэн шилжилт хөдөлгөөний бүртгэлд хамрагдах;
  2. Хаягийн бүртгэл шинэчлэгдсэний дараа шинэ сум, хорооны нийгмийн ажилтанд хандаж тэтгэмжийн мэдээллээ шинэчлүүлэх;
  3. Шаардлагатай бол өргөдөл гаргаж, шийдвэр гарсны дараа тэтгэмжийн олголтыг дансаар хянах.

Хуулийн үүднээс иргэн өөр газар шилжсэнээр халамжийн үйлчилгээнд хамрагдах эрхээ алдахгүй. Гол нь бүртгэлээ цаг тухайд нь, зөв дарааллаар шинэчлэх явдал юм. Асуудал гарвал эхлээд сум, хорооны нийгмийн ажилтанд, шаардлагатай бол Амьжиргааг дэмжих зөвлөлд хандаарай.

Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.

Чатаар асуух