Хууль зүйн нийтлэл
Иргэний эрх зүй8 минут

Дэлгүүрээс авсан чанаргүй барааг солиулах эсвэл мөнгөө буцаах эрх

Дэлгүүрээс авсан чанаргүй барааг солиулах, мөнгөө буцаах эрхийн хууль зүйн үндэслэл, гомдол гаргах хугацаа, практик алхам, шүүхэд нэхэмжлэх журмыг Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хууль болон Иргэний хуульд үндэслэн тайлбарлав.

Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.

Чатаар асуух

Оршил

Дэлгүүрээс авсан бараа чанаргүй, согог гэмтэлтэй, иж бүрдэлгүй бол та уг барааг солиулах, доголдлыг үнэ төлбөргүй арилгуулах, эсвэл бараагаа буцаан өгч мөнгөө буцаан авах эрхтэй. Энэ эрхийг Монгол Улсын Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хууль, 6 болон Иргэний хууль, 254 дугаар зүйл тогтоосон. Гол нь та шаардлагыг зөв цаг хугацаанд, зөв хэлбэрээр гаргаж, худалдан авалтаа нотлох баримтаа хадгалах явдал юм.

Энэ нийтлэлд чанаргүй барааны талаар ямар эрхтэй, ямар үндэслэлээр, хэзээ шаардлага гаргах, худалдагч татгалзвал хаана хандах талаар алхам алхмаар тайлбарлав.

Хууль зүйн үндэслэл

Хэн нь "хэрэглэгч" вэ

Хууль хамгаалах эрх нь зөвхөн хувийн болон гэр бүл, ахуйн хэрэгцээнд зориулан бараа худалдан авсан хувь хүнд хамаарна. Үүнийг Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хууль, 3 дугаар зүйлийн 3.1.1-д тодорхойлсон. Өөрөөр хэлбэл та аж ахуйн үйл ажиллагааны зориулалтаар биш, хувийн хэрэгцээгээр бараа авсан бол хэрэглэгчийн эрх хамгаалагдана. Мөн "худалдагч" гэдэгт зохион байгуулалтын хэлбэрээсээ үл хамааран бараа борлуулж байгаа аж ахуйн нэгж, байгууллага, хувиараа аж ахуй эрхлэгч болон хувь хүн хамаарна (3.1.2).

Ямар шаардлага гаргаж болох вэ

Согог гэмтэлтэй, иж бүрдэлгүй, тоо, хэмжээ, чанарын шаардлага хангаагүй бараа худалдсан тохиолдолд хэрэглэгч дараах шаардлагын аль нэгийг сонгон гаргах эрхтэй. Үүнийг Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хууль, 6 дугаар зүйлийн 6.3-т заасан:

  1. Барааны доголдлыг үнэ төлбөргүй арилгуулах, эсхүл өөрөө болон гуравдагч этгээдээр арилгуулахад гаргасан зардлыг нөхөн төлүүлэх (6.3.1);
  2. Барааны үнийг доголдлын хэмжээтэй дүйцүүлэн бууруулах (6.3.2);
  3. Гэрээнд заасан тоо, хэмжээнээс дутуу барааг хүлээн авахаас татгалзах, эсхүл үнийг тооцож авах (6.3.3);
  4. Доголдолтой барааны оронд тухайн төрлийн доголдолгүй бараагаар солих, эсхүл барааг буцаан өгч үнийг тооцож авах (6.3.4);
  5. Гэрээг цуцлах (6.3.5);
  6. Худалдагч согог гэмтэл, иж бүрдлийн талаар урьдчилан мэдэгдээгүй бол барааг нэн даруй солих буюу иж бүрдүүлж өгөх, боломжгүй бол үнэ, хөлсийг бүрнээр буюу зөрүүг буцааж олгох (6.3.6);
  7. Баталгаат хугацааны дотор хэрэглэгчийн буруу биш шалтгаанаар нуугдмал согог гэмтэл илэрвэл солих, эсхүл үнэ төлбөргүй засварлах, боломжгүй бол үнийг буцааж олгох (6.3.7).

Мөн Иргэний хууль, 254 дүгээр зүйлийн 254.1-д худалдан авагч нь эд хөрөнгийн доголдлыг арилгуулах, доголдолгүй тухайн төрлийн эд хөрөнгөөр солиулах, доголдлыг арилгахад гаргасан зардлаа төлүүлэх, эсхүл гэрээг цуцлах тухай шаардлага гаргах эрхтэй гэж заасан.

Баталгаат хугацаа ба гомдол гаргах хугацаа

Худалдагч баталгаат хугацаа тогтоосон бол тухайн хугацааны дотор, тогтоогоогүй бол барааг өмчлөх эрхийг шилжүүлэн авснаас хойш зургаан сарын дотор доголдлыг илрүүлсэн худалдан авагч шаардлага гаргах эрхтэй (Иргэний хууль, 254, 254.6).

Хэрэв үйлдвэрлэгч удаан хугацаанд хэрэглэх бараанд баталгаат хугацаа тогтоогоогүй бол барааг шилжүүлсэн өдрөөс эхлэн зургаан сарын хугацаанд чанар, аюулгүй байдлын баталгаа авах эрхтэй (Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хууль, 5, 5.3).

Гомдлын шаардлага гаргах хугацааны талаар Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хууль, 10 дугаар зүйлд заасан. Улирлын чанартай барааны хувьд баталгаат хугацаа тухайн улирал эхлэх үеэс тооцогдоно (10.2). Барааг шуудангаар хүргэсэн бол гомдлын шаардлагыг хэрэглэгчид хүргэсэн өдрөөс эхлэн тооцно (10.3).

Хэзээ шаардлага гаргах эрхээ алдах вэ

Дараах тохиолдолд худалдан авагч шаардлага гаргах эрхээ алдана (Иргэний хууль, 255):

  • бараа хүлээж авах үедээ доголдлын талаар мэдсэн буюу мэдэх боломжтой байсан (255.1.1);
  • доголдол нь барааг тээвэрлэх, хадгалах, ашиглах журмыг зөрчсөнөөс, эсхүл давагдашгүй хүчний нөхцөл байдлын улмаас үүссэн (255.1.3).

Харин худалдагч барааг шилжүүлэх үед доголдлыг мэдсээр байж нуун дарагдуулсан бол дээрх хязгаарлалт хамаарахгүй (255.2). Мөн хариуцлага хүлээхгүй байх буюу хариуцлагаа хязгаарлахаар тохирсон нь худалдагч доголдлыг зориуд нуун дарагдуулсан бол хүчин төгөлдөр бус (Иргэний хууль, 257, 257.1).

Худалдагчийн үүрэг

Чанарын шаардлага хангаагүй бараа борлуулсан тохиолдолд хэрэглэгчийн шаардлагаар барааг буцаан авч үнийг олгох үүргийг Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хууль, 12 дугаар зүйлийн 12.5-д заасан. Мөн худалдагч хэрэглэгчээс тавьсан чанарын доголдлын шаардлагыг хуульд заасны дагуу барагдуулах үүрэгтэй (12.3).

Практик алхамууд

Доорх дарааллыг баримталбал таны шаардлага илүү үр дүнтэй хэрэгжинэ.

1. Баримт бичгээ цуглуул

Бараа худалдан авснаа нотлох баримт зайлшгүй хэрэгтэй: төлбөрийн баримт, баримт бичиг, баталгаат талон, хяналтын кассын чек. Барааны согог гэмтэл, дутагдлыг гэрэл зураг, бичлэгээр баримтжуул. Барааны хаяг, шошго, иж бүрдлийг бүрэн хадгал.

2. Худалдагчид бичгээр хандах

Шаардлагыг бичгээр гаргаж, ямар шаардлага гаргаж байгаагаа (солих, буцаах, засуулах гэх мэт) тодорхой заа. Шаардлагын хувийг хоёр хувь үйлдэж, нэгийг нь худалдагчид өгч, нөгөөг нь хүлээн авсан тэмдэглэгээтэй буцаан ав. Энэ нь дараа нь шүүхэд хэрэглэгдэх нотлох баримт болно.

3. Хугацааг хяна

Доголдлыг арилгах ажлыг дараахь хугацаанд гүйцэтгэнэ. Хүнс болон ахуйн хэрэглээний барааны эдэлгээний хугацаа буруу тогтоогдсоноос үүсэх гэм хорыг худалдагч нэн даруй арилгана (Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хууль, 15, 15.1.1). Хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр доголдлыг арилгах хугацаа хэтэрвэл хугацаа хэтэрсэн хоног тутам бараа, ажил, үйлчилгээний үнийн дүнгийн 0.1 хувьтай тэнцэх алданги-ыг худалдагч төлнө (15.2).

4. Татгалзвал гомдол гарга

Худалдагч шаардлагыг биелүүлэхээс татгалзвал хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг төрийн бус байгууллагаар дамжуулан хамгаалуулж болно (Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хууль, 5, 5.5). Мөн хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах төрийн захиргааны байгууллага хууль тогтоомжийн биелэлтэд хяналт тавьдаг (Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хууль, 20).

5. Шүүхэд нэхэмжлэл гаргах

Худалдагч шаардлагыг биелүүлэхээс татгалзсан тохиолдолд хэрэглэгч шүүхэд нэхэмжлэл гаргах эрхтэй (Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хууль, 8, 8.1). Нэхэмжлэлийг бичгээр гаргаж, дараахь зүйлийг тусгана (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 62): аль шүүхэд гаргаж байгаа, таны болон хариуцагчийн нэр, хаяг, нэхэмжлэлийн үндэслэл, шаардлага, нотлох баримт, нэхэмжлэлийн үнэ, хавсаргасан баримтын жагсаалт. Нэхэмжлэлийг хариуцагчийн тоогоор хувилж өгнө (62.3).

Хэрэг хянан шийдвэрлэх хугацаа нь хэрэг үүсгэсэн өдрөөс хойш 60 хоног байна (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 71, 71.1). Төлбөрийн чадваргүй болох нь тогтоогдсон бол улсын тэмдэгтийн хураамж төлөхөөс чөлөөлүүлэх, эсхүл хэмжээг багасгах, хугацааг хойшлуулах боломжтой (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 58, 58.3, 58.4).

Шүүхийн практик

Энэ төрлийн маргаан ихэвчлэн бага үнийн дүнтэй байдаг тул хэрэг хялбаршуулсан журмаар шийдвэрлэгдэх боломжтой. Хэрэг үүсгэснээс хойш шүүх хуралдаан хүртэлх хугацаанд хариуцагч нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрсөн, зохигч эвлэрсэн, эсхүл шаардлагыг биелүүлсэн бол хэргийг хялбаршуулсан журмаар шийдвэрлэж, улсын тэмдэгтийн хураамжийн хэмжээг тал хувиар бууруулж тогтоодог (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 74, 74.5).

Практикт хэрэглэгч дараах алдаа их гаргадаг: төлбөрийн баримтаа хадгалахгүй байх, шаардлагаа бичгээр гаргахгүй байх, барааг хэрэглэх зааврыг зөрчих. Эдгээр нь шаардлага гаргах эрхийг хязгаарлаж болзошгүй (Иргэний хууль, 255).

Түгээмэл асуултууд

Чанаргүй барааг хэдэн өдрийн дотор солиулах эсвэл мөнгөө буцаах боломжтой вэ?

Худалдагч баталгаат хугацаа тогтоосон бол тухайн хугацааны дотор, тогтоогоогүй бол барааг хүлээн авснаас хойш зургаан сарын дотор доголдлыг илрүүлэн шаардлага гаргаж болно. Энэ нь Иргэний хууль, 254 дүгээр зүйлийн 254.6-д заасан. Гэхдээ гомдлын шаардлагыг бараа хүлээн авсан өдрөөс биш, доголдлыг илрүүлсэн үеэс эхлэн тооцдог.

Ямар шаардлагын аль нэгийг сонгож гаргах вэ?

Та барааны доголдлыг үнэ төлбөргүй арилгуулах, доголдолгүй ижил төрлийн бараагаар солиулах, үнийг доголдлын хэмжээгээр бууруулах, доголдолтой барааг буцаан өгч үнийг тооцож авах, эсвэл гэрээг цуцлах зэрэг шаардлагын аль нэгийг сонгох эрхтэй. Энэ эрхийг Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хууль, 6 дугаар зүйлийн 6.3 болон Иргэний хууль, 254 дүгээр зүйлийн 254.1 тогтоосон.

Баталгаат хугацаа тогтоогоогүй барааны хувьд яах вэ?

Үйлдвэрлэгч удаан хугацаанд хэрэглэх бараанд баталгаат хугацаа тогтоогоогүй бол барааг шилжүүлсэн өдрөөс эхлэн хэрэглэгч зургаан сарын хугацаанд чанар, аюулгүй байдлын баталгаа авах эрхтэй. Үүнийг Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хууль, 5 дугаар зүйлийн 5.3-аар зохицуулсан.

Дэлгүүр шаардлагыг биелүүлэхээс татгалзвал хаана хандах вэ?

Худалдагч шаардлагыг биелүүлэхээс татгалзсан бол хэрэглэгч шүүхэд нэхэмжлэл гаргах эрхтэй. Мөн хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг төрийн бус байгууллагаар дамжуулан хамгаалуулж болно. Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хуулийн 5.5, 8.1 дүгээр зүйлд энэ эрхийг заасан.

Барааг хэрэглэх зааврыг зөрчсөн бол мөнгөө буцааж авах боломжтой юу?

Хэрэв доголдол нь та барааг тээвэрлэх, хадгалах, ашиглах журмыг зөрчсөнөөс үүссэн бол шаардлага гаргах эрхээ алдана. Үүнийг Иргэний хууль, 255 дугаар зүйлийн 255.1.3 болон Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хууль, 6 дугаар зүйлийн 6.5-аар зохицуулсан. Харин худалдагч доголдлыг зориуд нуун дарагдуулсан бол энэ хязгаарлалт хамаарахгүй.

Дүгнэлт

Дэлгүүрээс авсан чанаргүй барааны талаар та солиулах, үнэ төлбөргүй засуулах, эсвэл буцаан өгч мөнгөө авах эрхтэй. Гол нь дараах дөрвөн зүйлийг санах хэрэгтэй:

  • Баримтаа хадгал — төлбөрийн баримт, чек, баталгаат талон зайлшгүй;
  • Хугацааг хяна — баталгаат хугацаа байхгүй бол ихэвчлэн зургаан сар;
  • Шаардлагаа бичгээр гарга — амаар хэлсэн нь шүүхэд нотлогдохгүй;
  • Татгалзвал шүүхэд хандах — улсын тэмдэгтийн хураамж багасгах, хөлөлөх боломж бий.

Хэрэв маргаан үүсвэл мэргэжлийн хуульчийн зөвлөгөө авах нь таны цаг хугацаа, зардлыг хэмнэнэ.

Таны асуултад хуулийн дагуу юу гэж заасныг мэдээрэй.

Чатаар асуух