Барааны захиалгаа цуцалбал урьдчилгаа төлбөрөө буцаан авч болох уу?

Барааны захиалгаа цуцалбал урьдчилгаа төлбөрөө буцаан авч болно — хэрэв гэрээнд тухайн мөнгийг буцаахгүй гэж тусгайлан заагаагүй, эсхүл та өөрөө гэрээгээ ноцтой зөрчиж, нийлүүлэгчид бодит хохирол учруулаагүй бол. Иргэний хуүлийн 205.1 дүгээр зүйлд зааснаар гэрээнээс татгалзсан тохиолдолд талууд өгсөн авсан зүйлээ харилцан буцааж өгөх үүрэгтэй. Гол асуудал нь таны төлсөн мөнгө хуулийн хувьд урьдчилгаа байсан уу, эсвэл дэнчин байсан уу гэдэг дээр шийдэгддэг.

Энэ нийтлэлд бараа захиалж урьдчилгаа төлсөн иргэн ямар тохиолдолд мөнгөө буцаан авах вэ, ямар тохиолдолд авахгүй вэ, практикт ямар алхам хийх ёстойг шүүхийн бодит шийдвэрт тулгуурлан тайлбарлав.

Гэрээнээс татгалзах эрх

Худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулагдсанаар худалдагч барааг шилжүүлэх, худалдан авагч үнийг төлөх үүрэг хүлээдэг гэж Иргэний хууль, 243-т заасан. Та захиалгаа цуцалж байгаа нь хуулийн хэлээр гэрээнээс татгалзах гэсэн үг.

Гэрээнээс татгалзахын тулд хүндэтгэн үзэх үндэслэл байх шаардлагатай гэж ИРГЭНИЙ ХУУЛЬ, 221-т заасан бөгөөд ийм үндэслэлд гэнэтийн буюу давагдашгүй хүчний нөхцөл байдал, эсхүл гэрээг үргэлжлүүлэх боломжгүй нөхцөл хамаарна. Гэхдээ барааны захиалгын хувьд нийлүүлэгч тал үүргээ зөрчсөн бол татгалзах эрх бүр ч тодорхой болно.

Татгалзсаны үр дагавар — мөнгө буцаах үндэслэл

Иргэний хууль, 205-ын 205.1 дэх хэсэгт: "Хууль буюу гэрээнд заасны дагуу аль нэг тал нь гэрээнээс татгалзсан бол талууд гэрээний гүйцэтгэлийг биет байдлаар нь, түүнчлэн гэрээ биелсэнээс олсон ашгийг харилцан буцааж өгөх үүрэгтэй" гэж заасан. Энэ бол урьдчилгаагаа буцаан авах гол хуулийн үндэслэл юм.

Хэрэв барааг биет байдлаар нь буцаах боломжгүй (жишээ нь та аль хэдийн хэрэглэчихсэн, эсхүл нийлүүлэгч барааг өөр хүнд шилжүүлсэн) бол мөнгөөр нөхөн төлөх журам Иргэний хууль, 205-ын 205.2 дахь хэсэгт заасан.

Урьдчилгаа ба дэнчингийн ялгаа — хамгийн чухал хэсэг

Энд анхаарах ёстой хамгийн нарийн зүйл бол таны төлсөн мөнгө ямар шинжтэй байсан гэдэг.

Дэнчин гэж гэрээ байгуулсны нотолгоо болгон урьдчилан өгсөн мөнгийг хэлнэ. Дэнчин тавьсан этгээд үүргээ гүйцэтгээгүй бол дэнчинг дэнчин авсан этгээдэд үлдээнэ гэж Иргэний хууль, 233-ын 233.3 дахь хэсэгт заасан. Өөрөөр хэлбэл дэнчингийн хувьд та өөрөө гэрээгээ зөрчвөл мөнгөө алдах эрсдэлтэй.

Урьдчилгаа бол ийм хатуу дүрэмгүй — гэрээ биелэхгүй бол харилцан буцаагдана.

Шүүхийн практикт энэ ялгаа хэрхэн шийдэгддэг вэ? Худалдах, худалдан авах гэрээний 10,000,000 төгрөгийн төлбөр нь дэнчингийн шинжийг агуулсан тул гэрээний үүргээ гүйцэтгээгүй нэхэмжлэгч дэнчинг буцаан шаардах эрхгүй гэж дүгнэсэн тохиолдол бий — Тогтоол #10059. Харин гэрээнээс татгалзсан тохиолдолд урьдчилгаа төлбөрийг харилцан буцаах ёстой гэж Тогтоол #7573-т тодорхой дүгнэсэн.

Үүрэг зөрчсөн үеийн нэмэлт хамгаалалт

Нийлүүлэгч бараагаа хугацаанд нь хүргэхгүй бол та түүнд нэмэлт хугацаа тогтоож болно. Тухайн хугацаанд үүргээ биелүүлэхгүй бол гэрээнээс татгалзах эрхтэй гэж Иргэний хууль, 219-ын 219.2 дахь хэсэгт заасан. Хэрэв үр дүн гарахгүй нь илт бол нэмэлт хугацаа тогтоох шаардлагагүй — Иргэний хууль, 226.

Түүнчлэн үүргээ зөрчсөн тал нөгөө талын учирсан хохирлыг арилгах үүрэгтэй гэж Иргэний хууль, 227-д заасан. Хэрэглэгчийн хувьд Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хууль, 8-д зааснаар шаардлагаа биелүүлэхээс татгалзвал шүүхэд нэхэмжлэл гаргах эрхтэй.

Хөөн хэлэлцэх хугацаа

Гэрээний үүрэгтэй холбоотой шаардлага гаргах хөөн хэлэлцэх хугацаа гурван жил байна — Иргэний хууль, 75-ын 75.2.1. Хугацааг шаардах эрх үүссэн үеэс, өөрөөр хэлбэл гэрээнээс татгалзсан үеэс эхлэн тоолно — Иргэний хууль, 76. Тиймээс мөнгөө удаан "хүлээж" байх нь эрсдэлтэй.

Мөнгөө буцаан авахыг хүсвэл дараах дарааллаар ажиллана.

1. Гэрээгээ шалга. Төлсөн мөнгө "урьдчилгаа" гэж бичигдсэн үү, "дэнчин" гэж бичигдсэн үү? Буцаахгүй гэсэн тусгай заалт байна уу? Төлбөрийн баримт (шилжүүлгийн хуудас, баримт, чат) бүгдийг цуглуул.

2. Нийлүүлэгчид бичгээр мэдэгд. Захиалгаа цуцалж байгаа, урьдчилгаагаа буцааж өгөхийг хүсч байгаагаа бичгээр (имэйл, албан бичиг, эсхүл хүлээн авалтын баримттай захиа) мэдэгд. Амаар хэлсэн нь нотлогдоход хэцүү.

3. Нийлүүлэгч үүргээ зөрчсөн бол нэмэлт хугацаа тогтоо. Бараагаа хүргэхгүй байгаа бол "X хугацаанд хүргэж өгнө үү, эс бөгөөс гэрээнээс татгалзана" гэсэн бичгээр сануулга явуул — энэ нь Иргэний хууль, 219-ийн дагуу шаардлагатай алхам.

4. Хариу өгөхгүй бол шүүхэд нэхэмжлэл гарга. Нэхэмжлэлдээ төлсөн урьдчилгаа, учирсан хохирол, улсын тэмдэгтийн хураамжийг нэхэмжил. Эд хөрөнгийн чанартай нэхэмжлэлийн хураамжийн хэмжээг Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай /шинэчилсэн найруулга/, 7-д заасан.

5. Нотлох баримтаа бэлд. Гэрээ, төлбөрийн баримт, харилцааны түүх, бараа хүлээж аваагүйг харуулах баримт. Мэтгэлцэх зарчмын дагуу зохигч өөрөө нотлох үүрэгтэй — Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай, 6.

Шүүхүүд урьдчилгаа төлбөрийг буцаах асуудлыг дараах байдлаар шийдвэрлэж ирсэн.

Гэрээнээс татгалзсан тохиолдолд урьдчилгааг буцаана

Автогрейдер худалдах гэрээгээр урьдчилгаа 100,000,000 төгрөг төлсөн боловч худалдагч гэрээний зүйлийг буцаан татсан тохиолдолд нэхэмжлэгч гэрээнээс татгалзсанд тооцож, урьдчилгааг гаргуулсан шийдвэр гурван шатны шүүхээр хэвээр батлагдсан — Тогтоол #7573. Энд шүүх Иргэний хууль, 205-ын 205.1 дэх хэсгийг үндэслэсэн.

Орон сууц захиалгын гэрээний хувьд ч ижил зарчим үйлчилнэ — барилгын ажил гүйцэтгэгдээгүй, үр дүн гарахгүй нь илт болсон тул захиалагч урьдчилгаагаа буцаан шаардах эрхтэй гэж Тогтоол #8277, Тогтоол #8247-т дүгнэсэн.

Нийлүүлэгч буруугүй үед

Харин гэрээнээс татгалзсан явдалд хоёр талын хэн аль нь буруугүй бол бие биенийхээ өмнө хариуцлага хүлээхгүй гэж Тогтоол #7532-т дүгнэсэн. Мөн урьдчилгаа мөнгөө буцаахдаа түрээсийн төлбөр, алдангид тооцож суутгасан нь Иргэний хууль, 232-ын шаардлага зөрчсөн гэж үзсэн.

Дэнчингийн хувьд

Гэрээний төлбөр дэнчингийн шинжийг агуулж, захиалагч үүргээ гүйцэтгээгүй тул дэнчинг буцаан шаардах эрхгүй гэж Тогтоол #10059 болон Тогтоол #2935-т тус тус дүгнэсэн. Энэ нь дэнчин ба урьдчилгаагийн ялгаа хэр чухал болохыг харуулж байна.

Нотлох баримт хангалтгүй бол

Урьдчилгаа мөнгө өгсөн гэх нотлох баримт хангалтгүй бол нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон тохиолдол бий — Тогтоол #5023. Тиймээс төлбөрийн баримтаа маш сайн хадгалах нь чухал.