Улсын дээд шүүхийн Тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: Баянгол дүүргийн Засаг дарга Ч.Э-ийн эзэмшлийн газрыг "усны онцгой хамгаалалттай бүс, үерийн далангийн хамгаалалтын бүс, цахилгаан шугам, Сэлбэ, Дунд голын байгалийн нөөц газартай давхацсан" үндэслэлээр газар эзэмших эрхийг хүчингүй болгосон.
• Нэхэмжлэгч: Ч.Э нь Засаг даргын захирамжийг хүчингүй болгуулахыг шаардсан. Газрыг хуулийн дагуу шилжүүлж авсан бөгөөд Захиргааны байгууллага газар олгохдоо хууль зөрчсөн бол 5 жилийн дотор хүчингүй болгох эрхтэй, төрд итгэх итгэл хамгаалагдах ёстой гэж маргасан.
• Хариуцагч: Засаг дарга нь нэхэмжлэгчийн эзэмшиж буй газар нь Сэлбэ, Дунд голын байгалийн нөөц газрын болон эрчим хүчний хамгаалалтын бүстэй давхцаж байгаа тул хууль зөрчиж олгосон шийдвэрийг цуцалсан нь хууль ёсных, хууль бус шийдвэрийг хүчингүй болгоход хөөн хэлэлцэх хугацаа хамаарахгүй гэж маргасан.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2024-10-08, Дугаар: 128/ШШ2024/0793
• Шийдвэр: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, Засаг даргын захирамжийг хүчингүй болгосон.
• Үндэслэл: Газрын тухай хуулийн 39.1, 40.1-д заасан газар эзэмших эрхийн гэрчилгээг дуусгавар болгох, хүчингүй болгох үндэслэл тогтоогдоогүй. Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын тогтоолоор тусгай хэрэгцээнд авсан ч, Газрын тухай хуулийн 42.3-т зааснаар нөхөх олговор олгох зохицуулалттай. Мөн Захиргааны ерөнхий хуулийн 4.2.8, 48.3-т заасан хууль ёсны итгэлийг хамгаалах зарчим, захиргааны актыг 5 жилийн дотор хүчингүй болгох хязгаарлалт хамаарна.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2024-12-19, Дугаар: 221/МА2024/0806
• Гомдлол гаргагч: Хариуцагч
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр буруу, газар нь тусгай хамгаалалтын бүстэй давхцаж байгаа нь хууль бус шийдвэрийг цуцлах үндэслэл болно.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Нэхэмжлэгчийн газар нь "Сэлбэ, Дунд голын байгалийн нөөц газар"-ын хамгаалалтын бүстэй давхцаж, хамгаалалтын горимд нийцэхгүй байна. Газрын тухай, Усны тухай хуулиар Засаг даргад хууль бус шийдвэрийг хүчингүй болгох бүрэн эрх олгогдсон. Газрын тухай хуулийн 40.1-д заасан үндэслэл энэ маргаанд хамаарахгүй.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2025-02-18, Дугаар: 88
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч
• Гомдлолын шалтгаан: Газрын тухай хуулийн 33.6, Усны тухай хуулийн 22.2.1 заалтууд нь 2019 онд орсон өөрчлөлт тул өмнө олгосон газарт хамаарахгүй. Захиргааны ерөнхий хуулийн 48.3-т заасан 5 жилийн хөөн хэлэлцэх хугацааг шүүх буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр, давж заалдах шатны магадлалд өөрчлөлт оруулж, Засаг даргын 2024 оны 03 дугаар сарын 11-ний өдрийн А/121 дүгээр захирамжийг 6 сарын хугацаагаар түдгэлзүүлж, дахин шинэ акт гаргахыг хариуцагчид даалгасан.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Маргаан бүхий газар нь Сэлбэ, Дунд голын хамгаалалтын бүсэд бүхэлдээ хамрагдсан боловч бусад үндэслэл болох усны онцгой хамгаалалтын бүс, үерийн далангийн хамгаалалтын бүс, цахилгаан шугамын хамгаалалтын бүстэй давхцалтай эсэх, давхцлын хэмжээ тодорхойгүй байна.
• Усны тухай хуулийн 22.2, 22.2.1-д усны онцгой хамгаалалтын бүсэд газар тариалан эрхлэх, барилга байгууламж барихыг хориглосон. Газрын тухай хуулийн 33.6-д усны сан бүхий газрын онцгой хамгаалалтын бүсэд газар эзэмшүүлэхийг хориглосон.
• Захиргааны байгууллага нь нэхэмжлэгчийн эзэмшиж буй газрын хаагуур усны онцгой хамгаалалтын бүс байрлаж байгааг, давхцлын хэмжээг тодруулж шалгах үүрэгтэй.
• Тусгай хэрэгцээнд газар авахад Газрын тухай хуулийн 20.2.5, 20.1.4-т зааснаар газар эзэмшигчтэй тохиролцож, нөхөн олговрын асуудлыг шийдвэрлэх үүрэгтэй. Хариуцагч нь энэ үүргээ биелүүлээгүй байна.
• Захиргааны ерөнхий хуулийн 48.3-т зааснаар захиргааны байгууллага эерэг нөлөөлөл бүхий хууль бус захиргааны актыг 5 жилийн дотор хүчингүй болгох эрхтэй боловч, хуулиар нэгэнт хориглосон газарт (усны онцгой хамгаалалтын бүс) газар эзэмшүүлэх нь үргэлжлүүлэн ашиглах эрх үүсгэхгүй. Харин нөхөх олговор шаардах эрхтэй.
• Анх 2004 онд газар олгох үед Усны тухай хуулийн 31.2.1-д зааснаар усны онцгой хамгаалалтын бүсэд газар эзэмшүүлэхийг хориглосон байсан тул уг давхцал тухайн үед байсан бол захиргааны байгууллагын буруутай үйл ажиллагаанаас учирсан хохирлыг шаардах эрх үүснэ.
• Шүүх Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106.3.11-д зааснаар хэргийн нөхцөл байдлыг цаашид тодруулах шаардлагатай, нэмж тодруулах зүйлийн цар хүрээ шүүхийн шинжлэн судлах боломжоос хэтэрсэн тул захиргааны актыг түдгэлзүүлж, дахин шинэ акт гаргахыг даалгасан.