Үйл явдал
Нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөгдөөгүй хугацааг ажилласан жилд тооцож, өндөр насны тэтгэвэр тогтоох эрх эдлэх эсэх тухай маргаан. Нэхэмжлэгч нь 1992 онд малчнаар ажилласан боловч ажил олгогч нь нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөөгүй байсан тул уг хугацааг ажилласан жилд тооцож тэтгэвэр тогтоохыг шаардсан. Хариуцагч байгууллага нь тухайн хугацаанд шимтгэл төлөгдөөгүй тул Нийгмийн даатгалын ерөнхий хууль 23.1.2-т заасан нөхцөл хангагдаагүй гэж үзэн тэтгэвэр тогтоохгүй байх шийдвэр гаргажээ.
Талуудын байр суурь
- Нэхэмжлэгч: Ажил олгогч шимтгэл төлөөгүй нь иргэний буруутай үйлдэл биш тул ажилласан хугацааг тооцож тэтгэвэр тогтоох шаардлагатай.
- Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөгдсөн байх ёстой тул ажил олгогч шимтгэл төлөөгүй хугацааг ажилласан жилд тооцох боломжгүй.
Шатуудын шийдвэр
Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж шийдвэрлэсэн. Давж заалдах шат анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. Учир нь тухайн хугацаанд ажил олгогч шимтгэл төлөх үүрэгтэй байсан боловч төлөх боломжгүй (татан буугдсан) байсан нь иргэний буруу биш тул Үндсэн хуулийн шударга ёс, тэгш байдлын зарчмыг баримтлан ажил олгогчийн буруутай хугацааг шимтгэл төлсөн гэж үзэх үндэслэлтэй.
Хууль зүйн гол дүгнэлт
- Тухайн маргаантай харилцааг зохицуулсан тусгай хууль байхгүй байгаа тул ерөнхийлөн зохицуулсан хууль болон Үндсэн хуулийн агуулга, үзэл санаанд нийцүүлэн шийдвэрлэх ёстой (Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 11.4).
- Ажил олгогч шимтгэл төлөх үүргээ биелүүлээгүй байсан нь иргэний буруутай үйлдэл биш, мөн нийгмийн шилжилтийн үеийн хуулиар зохицуулагдалгүй үлдсэн тул ижил үед ажиллаж байсан бусад иргэдийн эрхийг хязгаарлах нь шударга бус (Үндсэн хууль 1.2, 16.5).
- Ажил олгогч шимтгэл төлөөгүй байсан ч шүүхийн шийдвэрээр ажилласан нь тогтоогдсон тул тэрхүү хугацааг ажил эрхэлсэн хугацаанд тооцох нь үндэслэлтэй.