Тогтоол №3308·Захиргаа · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: Ашигт малтмал, газрын тосны газрын Геологи, уул уурхайн Кадастрын хэлтсийн даргын 2021 оны 12 дугаар сарын 20-ны өдрийн 489 дүгээр шийдвэрээр Завхан аймгийн Эрдэнэхайрхан сумын нутагт байрлах Айраг уул нэртэй 2759.82 гектар талбай бүхий ашигт малтмалын ашиглалтын тусгай зөвшөөрлийг "Э" ХХК-д олгосон. Нэхэмжлэгч иргэдийн өвөлжөө, хаваржааны газар тусгай зөвшөөрөлтэй давхацсан тул тус шийдвэрийг хүчингүй болгохыг шаардсан.
- **Нэхэмжлэгч**: Тусгай зөвшөөрөл бүхий талбай нь өвөлжөө, хаваржааны газартай бүрэн давхцалтай тул хариуцагч Захиргааны ерөнхий хуулийн 4.2.1, 24.2, Усны тухай хуулийн 17.2-т заасныг зөрчиж, сав газрын захиргаанаас санал аваагүй бөгөөд энэ нь нэхэмжлэгчдийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчсөн.
- **Хариуцагч**: Тусгай зөвшөөрөл олгохдоо хуулийн дагуу ажилласан. Байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын ерөнхий үнэлгээд Байгаль орчин, аялал жуулчлалын яамнаас дүгнэлт авсан, усны сан бүхий газарт ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрөл олгохгүй тул сав газрын захиргаанаас санал авах шаардлагагүй.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2024-05-14, **Дугаар**: 128/ШШ2024/0412
- **Шийдвэр**: Ашигт малтмал, газрын тосны газрын Кадастрын хэлтэст Хяргас нуур-Завхан голын сав газрын захиргаанаас санал авч, Усны тухай хуулийн 17.2, Ашигт малтмалын тухай хуулийн 26.2.3-т заасныг хангуулан шийдвэрлэх үүрэг хүлээлгэн, уг ажиллагааг хийх хүртэл маргаан бүхий шийдвэрийг 6 сарын хугацаагаар түдгэлзүүлсэн.
- **Үндэслэл**: Ашигт малтмалын тухай хуулийн 26.2.3, Усны тухай хуулийн 17.2.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2024-07-31, **Дугаар**: 221/МА2024/0515
- **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч, гуравдагч этгээд
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хууль бус.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1, 2 дахь заалтыг нэгтгэн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож өөрчилсөн.
- **Үндэслэл**: Ашигт малтмалын тухай хуулийн 24.1, 25.1, 26.3.2.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2024-10-22, **Дугаар**: 388
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч нарын өмгөөлөгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх Ашигт малтмалын тухай болон Усны тухай хуулиудын холбогдох заалтуудыг зөрүүтэй хэрэглэж, хууль хэрэглээний нэгдмэл байдлыг алдагдуулсан.
- **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Нэхэмжлэгч нарын өвөлжөө, хаваржааны зориулалтаар эзэмшиж буй газар нь гуравдагч этгээдийн ашиглалтын тусгай зөвшөөрлийн талбайд бүхэлдээ багтсан.
- Ашигт малтмалын тухай хуулийн 25.1.5, 25.1.6, 25.1.7-д заасан баримт бичгүүдийг хожим нөхөж өгснийг хүлээн авсан нь хариуцагчийн буруу биш бөгөөд хууль зөрчөөгүй.
- Нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол нь хуулиар хамгаалагдсан ашиг сонирхол бөгөөд Үндсэн хуулиар баталгаажсан эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах, мал аж ахуй эрхлэх, бэлчээрийн газар ашиглах зэрэг эрхүүд хөндөгдсөн.
- Ашигт малтмалын тухай хуулийн 21.1.3, 24.1, 26.3.2-т заасан хайгуулын тусгай зөвшөөрөлтэй этгээдийн онцгой эрх нь газар эзэмших эрх зэрэг өөр хуулиар олгогдсон эрхээс онцгой, давуу байна гэсэн утга илэрхийлэхгүй.
- Ашигт малтмалын тухай хуулийн 41.1-т заасан хохирол нөхөн төлөх, шилжүүлэн байрлуулах тохиолдол нь өвөлжөөний зориулалттай газар эзэмших эрхийг үгүйсгэх зохицуулалт биш. Газрын тухай хуулийн 52.1, 52.7-д заасны дагуу нэхэмжлэгч нар өвөлжөө, хаваржааны зориулалтаар газар эзэмшсэн.
- Усны тухай хуулийн 17.2-т заасан сав газрын захиргааны саналыг үндэслэх шаардлага нь ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрөл олгоход тавигдах нэг урьдчилсан нөхцөл бөгөөд хариуцагч уг саналыг аваагүй нь нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хөндөж болзошгүй нөхцөл байдлыг бий болгосон.
- Ашигт малтмалын тухай хууль болон Байгаль орчныг хамгаалах тухай хуулиуд нь хүрээлэн буй орчин болон хүний эрхэд учирч болзошгүй сөрөг нөлөөллөөс урьдчилан сэргийлэх зорилгыг агуулдаг.
- Хариуцагч Усны тухай хуулийн 17.2, Ашигт малтмалын тухай хуулийн 26.2.3-т заасан ажиллагааг гүйцэтгээгүй нь нэхэмжлэгчийн газар эзэмших, эрүүл аюулгүй орчинд амьдрах, уламжлалт мал аж ахуй эрхлэх эрхүүдийг хөндсөн шийдвэр гаргах нөхцөлийг бий болгосон.
- Анхан шатны шүүх маргаан бүхий актыг бүхэлд нь түдгэлзүүлсэн нь оновчгүй тул нэхэмжлэгч нарын эзэмшиж буй газартай давхцалтай хэсгээр актыг түдгэлзүүлэх нь зүйтэй.
ХуульTech