Тогтоол №728

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь 2002 оноос эхлэн амьдарч, эзэмшиж байсан 149.1 м.кв газрыг хууль бусаар гуравдагч этгээдэд эзэмшүүлж, өмчлүүлсэн захиргааны актыг хүчингүй болгуулж, өөртөө эзэмших, өмчлөх эрхийг тогтоолгохоор нэхэмжилжээ. Тэрээр газрыг тэгшилж, сайжруулсан боловч албан ёсоор хүсэлт гаргаж амжаагүй байхад түүний газрыг бусдад олгосон нь Газрын тухай болон иргэнд газар өмчлүүлэх тухай хуулиудыг зөрчсөн гэж үзсэн. Хариуцагч Засаг дарга нар болон гуравдагч этгээд нь газар олголт хуулийн дагуу хийгдсэн, нэхэмжлэгч нь газрыг хууль бусаар эзэмшсэн, хүсэлт гаргаагүй тул нэхэмжлэл үндэслэлгүй гэж маргажээ. Улсын бүртгэлийн байгууллага нь бүртгэлийг хуулийн дагуу хийсэн гэж тайлбарласан.

АНХАН ШАТ: Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүх нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, гуравдагч этгээдэд газар эзэмшүүлж, өмчлүүлсэн Баянзүрх дүүргийн Засаг даргын 2008 оны 52 дугаар, Нийслэлийн Засаг даргын 2013 оны 929 дүгээр захирамжуудын нэхэмжлэгчийн эзэмшилд давхацсан 149.1 м.кв хэсгийг, мөн уг газрын улсын бүртгэлийг тус тус хүчингүй болгосон. Мөн нэхэмжлэгчид уг газрыг эзэмшүүлж, өмчлүүлэх захирамж гаргахыг Засаг дарга нарт даалгажээ. Энэ нь Газрын тухай хуулийн 27.5, 31.3, Монгол Улсын иргэнд газар өмчлүүлэх тухай хуулийн 5.1, 5.2, 19.1.4, 21.1, Эд хөрөнгө өмчлөх эрх, түүнтэй холбоотой эд хөрөнгийн бусад эрхийн улсын бүртгэлийн тухай хуулийн 14.1 зэрэг заалтуудыг үндэслэсэн байна.

ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Гуравдагч этгээдийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг нотлох баримтыг буруу үнэлж, хуулийг буруу хэрэглэсэн гэж эс зөвшөөрч давж заалджээ. Нэхэмжлэгчийн хууль ёсны эрх ашиг зөрчигдсөнийг шүүх дүгнээгүй, нэхэмжлэгч нь төрийн өмчийн газрыг зөвшөөрөлгүй эзэмшсэн. Газрын тухай хуулийн холбогдох заалтууд нь хууль ёсоор эзэмшсэн газрыг давхардуулахгүй байх тухай юм. Иргэний хуулийн заалтыг Газрын харилцаанд хэрэглэсэн нь буруу бөгөөд нэхэмжлэгч хүсэлт гаргаагүй тул төрийн байгууллага газар олгох үүрэггүй гэж үзэн, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн байна.

ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий гэж үзэн хэвээр үлдээжээ. Шүүх нь Газрын тухай хуулийн газрын талаар шударга ёс, тэгш байдлыг хангах, бусдын эзэмшиж, ашиглаж буй газартай давхцахгүй байх зарчим, мөн иргэнд газар өмчлүүлэхдээ бусад этгээдийн эрх үүсээгүй газраас тэргүүн ээлжинд олгох зохицуулалтыг баримталсан. Төрийн эрх бүхий байгууллагууд газар эзэмшүүлэх, өмчлүүлэхдээ хүсэлт болон холбогдох баримт бичгийг нягтлан хянаж, газар дээр нь судалгаа хийн, давхцлыг тодруулах үүргээ биелүүлээгүй нь тогтоогдсон. Нэхэмжлэгч нь 2002 оноос хойш маргаан бүхий газарт амьдарч, гуу жалга байсныг өөрийн хүчээр тэгшилж сайжруулсан, тусдаа хашаатай байсан нь нотлогдсон. Иймд бусдын эзэмшил ашиглалтын газартай давхцаж буй эсэхийг тодруулалгүйгээр гуравдагч этгээдэд газар эзэмшүүлж, өмчлүүлсэн захирамжууд болон улсын бүртгэл нь хууль зөрчсөн гэж үзэж, хариуцагч болон гуравдагч этгээдийн давж заалдах гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон байна.