Тогтоол №4241

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: СХДЗД-ын 2014 оны А/321 дүгээр захирамжаар Ч.Б-д олгосон газар эзэмших эрхийг СХДЗД-ын 2021 оны А/631 дүгээр захирамжаар хүчингүй болгосон. - **Нэхэмжлэгч**: Ч.Б, СХДЗД-ын 2021 оны А/631 дүгээр захирамжийг хүчингүй болгуулах. - **Хариуцагч**: СХДЗД, захирамж нь хууль ёсны, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-03-15, **Дугаар**: 184 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгч Ч.Б-ийн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Газрын тухай хуулийн 40.1.5-д заасныг баримтлан, нэхэмжлэгч газрын төлбөрөө хугацаанд нь бүрэн төлөөгүй гэж үзсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-05-11, **Дугаар**: 221/МА2022/0318 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хууль зүйн үндэслэлгүй, Захиргааны ерөнхий хуульд заасан сонсох ажиллагаа явагдаагүй, газар эзэмших гэрээ байгуулаагүй байхад гэрээний нөхцөл зөрчсөн гэж үзэх боломжгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хариуцагч нэхэмжлэгчтэй газар эзэмшүүлэх гэрээ байгуулаагүй нь тогтоогдсон. - Гэрээ байгуулаагүй тохиолдолд нэхэмжлэгчийг Газрын тухай хуулийн 35.3.1-д заасан "гэрээнд заасан нөхцөл, болзлыг биелүүлэх" үүргээ биелүүлээгүй гэж үзэх үндэслэлгүй. - Нэхэмжлэгч газрын төлбөрөө мэдэгдлийн дагуу төлсөн нь баримтаар нотлогдсон. - Нэхэмжлэгчийг Газрын тухай хуулийн 40.1.6-д заасан "хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр газраа 2 жил дараалан ашиглаагүй" гэх үндэслэл тогтоогдоогүй. - Захиргааны ерөнхий хуулийн 24.2-т заасан бодит нөхцөл байдлыг тогтоох үүргээ хариуцагч захиргааны байгууллага биелүүлээгүй. - Газар эзэмших эрх үүссэнээс хойш Газрын тухай хуульд заасан эрх, үүргийн зөрчил гаргасан байдал тогтоогдохгүй байхад захирамж гаргасан нь хууль бус. - Анхан шатны шүүх нөхцөл байдлуудад зөв дүгнэлт хийсэн хэдий ч зөвхөн "газрын төлбөрөө хугацаанд нь төлөөгүй, маргаан бүхий захирамжийг гарснаас хойш төлбөрөө төлсөн" гэх үндэслэлээр нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон нь Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106.2-д заасан шаардлагыг хангаагүй. - Иймд СХДЗД-ын 2021 оны 10 дугаар сарын 22-ны өдрийн А/631 дүгээр захирамжийг хүчингүй болгох нь зүйтэй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Хан-Уул дүүргийн Засаг даргын захирамжаар Л.Х-гийн газар эзэмших эрхийг хүчингүй болгосон. - **Нэхэмжлэгч**: Л.Х, Хан-Уул дүүргийн Засаг даргын 2020 оны А/261 дүгээр захирамжийн өөрт холбогдох хэсгийг хууль бус болохыг тогтоож хүчингүй болгуулах. - **Хариуцагч**: Хан-Уул дүүргийн Засаг дарга, захирамж нь хуульд нийцсэн гэж үзсэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2021-09-14, **Дугаар**: 587 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Засаг захиргаа нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуулийн 29.2, Газрын тухай хуулийн 40.1.5, 40.1.6-д заасныг үндэслэн нэхэмжлэгч газрын төлбөрөө хугацаанд нь төлөөгүй, газраа зориулалтын дагуу 2 жилээс дээш хугацаанд ашиглаагүй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2021-09-14, **Дугаар**: 587 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн үндэслэлийг зөв тодорхойлоогүй, хэргийн үйл баримтад үндэслэл бүхий дүгнэлт хийгээгүй, нотлох баримтыг хангалттай цуглуулаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч Л.Х нь 2012 онд 1000 мкв газрыг амины орон сууцны зориулалтаар 15 жилийн хугацаатай эзэмших эрхтэй болж, гэрээ байгуулан газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ авсан. - Газрын тухай хуулийн 40.1.5-д "эрхийн гэрчилгээ эзэмшигч газрын төлбөрөө хугацаанд нь бүрэн төлөөгүй", 40.1.6-д "хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр гэрээнд заасан зориулалтын дагуу тухайн газраа 2 жил дараалан ашиглаагүй" гэж заасан. - Хариуцагчаас нэхэмжлэгчийн газар эзэмших эрхийн гэрчилгээг хүчингүй болгосон нь дээрх хуулийн үндэслэлүүдээр нотлогдсон. - Анхан шатны шүүхэд хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаа явагдаж байх хугацаанд нэхэмжлэгч маргаан бүхий газрыг чөлөөлөх талаар мэдэгдэл ирүүлсэн, тухайн газрыг бусдад шилжүүлэхгүй байхыг анхааруулсан эсэх талаар дурдаагүй, энэ талаар нотлох баримт гаргаагүй. - Иймд анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмын зөрчил гаргаагүй, Газрын тухай хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэж, хэрэг маргааныг шийдвэрлэсэн байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Газар эзэмших эрхийн гэрчилгээ, шийдвэрийг хүчингүй болгосон захиргааны актын хууль зүйн үндэслэлийг маргасан захиргааны хэрэг. АНХАН ШАТ: Захиргааны ерөнхий хууль, Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хууль, Газрын тухай хуулийн холбогдох заалтуудыг баримтлан нэхэмжлэлийг хангаж, захирамжийг хүчингүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь газар эзэмшигч нь гэрээнд заасан зориулалтын дагуу газраа 2 жил дараалан ашиглаагүй тул Газрын тухай хуулийн дагуу эрхийг нь хүчингүй болгосон нь хууль зөрчөөгүй, анхан шатны шүүхээс сонсох ажиллагааг бүрэн хийгээгүй гэж үзсэн нь үндэслэлгүй гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Газар эзэмшигч нь гэрээнд заасан зориулалтын дагуу газраа ашиглаагүй, барилга байгууламж бариагүй нь тогтоогдсон. Гэрээний маягт, гэрчилгээ өөрчлөгдсөн нь гэрээний гол нөхцөл болох хугацаа өөрчлөгдсөнд тооцогдохгүй. Захиргааны байгууллагаас газар эзэмших эрхийг хүчингүй болгох үндэслэл тогтоогдсон байхад анхан шатны шүүх техникийн алдаанд хөтлөгдөн шийдвэрийг хүчингүй болгосон нь буруу. Нэхэмжлэгч нь газраа зориулалтын дагуу ашиглаагүй нь хүндэтгэн үзэх шалтгаантай байсныг нотлож чадаагүй. Тиймээс давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Иргэн газрын гэрчилгээгээ хүчингүй болгосон захиргааны шийдвэрийг хууль бус болохыг тогтоолгон, хүчингүй болгуулахаар шаарджээ. Нэхэмжлэгч нь захиргааны байгууллага нь газар эзэмших гэрээний нөхцөл, болзлыг зөрчсөн гэх үндэслэл хангалтгүй, мөн сонсох ажиллагаа явуулаагүй гэж маргав. Хариуцагч нь нэхэмжлэгч газрыг зориулалтын дагуу ашиглаагүй тул захирамж гаргасан, сонсох ажиллагаа явуулсан гэж тайлбарлажээ. АНХАН ШАТ: Захиргааны байгууллагаас иргэний газар эзэмших эрхийн гэрчилгээг хүчингүй болгосон захирамжийг хууль бус болохыг тогтоолгон, хүчингүй болгожээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх хуулийн заалтыг зөрчсөн, үндэслэл бүрдээгүй, сонсох ажиллагаа явуулаагүй үндэслэлээр захиргааны шийдвэрийг хүчингүй болгожээ. Газрын тухай хуулийн 40.1.1, 40.1.6-д заасан үндэслэлийг хангалттай шалгаж тогтоогоогүй, Захиргааны ерөнхий хуулийн 24.1-д заасныг биелүүлээгүй гэж дүгнэлээ.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Иргэн Р.С-д олгосон газар эзэмших эрхийг хүчингүй болгож, уг газарт цэцэрлэгт хүрээлэн байгуулах шийдвэр гаргасан захиргааны актуудыг нэхэмжлэгч Ж.Т эсэргүүцсэн. - **Нэхэмжлэгч**: Ж.Т "Ховд аймгийн Жаргалант сумын Засаг даргын 2023 оны 07 дугаар сарын 06-ны өдрийн А/283 дугаар захирамжийн Р.С-т холбогдох хэсгийг хүчингүй болгуулах, Ховд аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчийн Хурлын 2023 оны 09 дүгээр сарын 18-ны өдрийн 13/05, 13/15 дугаар тогтоолын Р.С-т холбогдох хэсгийг хүчингүй болгуулах" - **Хариуцагч**: Ховд аймгийн Жаргалант сумын Засаг дарга болон Ховд аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал. Захиргааны актууд нь хууль ёсны бөгөөд нэхэмжлэгч Газрын тухай хуулийн үүргээ биелүүлээгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2024-05-17, **Дугаар**: 125/ШШ2024/0027 - **Шийдвэр**: Ховд аймгийн Жаргалант сумын Засаг даргын А/283 дугаар захирамжийн Р.С-т холбогдох хэсгийг илт хууль бус хэмээн тооцож, Ховд аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 13/05, 13/15 дугаар тогтоолуудын холбогдох хэсгүүдийг хүчингүй болгосон. - **Үндэслэл**: Газрын тухай хуулийн 40.1.5, 40.1.6, Захиргааны ерөнхий хуулийн 47.1.6. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2024-06-25, **Дугаар**: 210/МА2024/00096 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх Газрын тухай хуулийг буруу хэрэглэж, үндэслэлгүй дүгнэлт гаргасан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх хэрэгт цугларсан нотлох баримтыг буруу үнэлж, Газрын тухай хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн. - Нэхэмжлэгч Ж.Т /Р.С/ нь Газрын тухай хуулийн 7.1, 35.3-т заасан газар эзэмшигчийн хуулиар хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй болох нь тогтоогдсон. Үүнд: - Жил бүр гэрээний үүргийн биелэлтийг дүгнүүлээгүй, тайлагнаагүй. - Газрын төлбөрийг хууль болон гэрээнд заасан хугацаанд төлөөгүй. - Газрыг зориулалтын дагуу ойжуулах, нөхөн сэргээлт хийгээгүй, жимс жимсгэнэ тариалаагүй. - Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгчөөс гаргасан газрын төлбөр төлсөн баримт, ажлын тайлан нь төлбөл зохих хэмжээтэй дүн тохирохгүй, маргаан бүхий захиргааны актын үндэслэлд заасан зөрчлийг үгүйсгэх баримт болохгүй. - Захиргааны ерөнхий хуулийн дагуу сонсох ажиллагаа хийгээгүй байсан ч, энэ нь маргаан бүхий актад дурдсан үндэслэлийг үгүйсгэх нөхцөл байдал бий болохооргүй тул захирамжийг хүчингүй болгох боломжгүй. - Ховд аймгийн Жаргалант сумын Засаг даргын 2023 оны А/283 дугаар захирамж нь Газрын тухай хуулийн 40.1.1, 40.1.5, 40.1.6-д заасантай нийцсэн. - Ховд аймгийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 2023 оны 09 дүгээр сарын 18-ны өдрийн 13/05, 13/15 дугаар тогтоолууд нь Монгол Улсын Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хууль, Газрын тухай хуулийн холбогдох заалтуудын дагуу гарсан бөгөөд нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хөндөөгүй. - Иймд хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангаж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгосон.