Тогтоол №2635

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "М-Э" ХХК-ийн эзэмшил газраас нийтийн эдэлбэр газарт хамаарна гэх үндэслэлээр хасаж, улмаар "Б" ХХК-д эзэмшүүлсэн захиргааны акт болон эс үйлдэхүйтэй холбоотой маргаан. - **Нэхэмжлэгч**: "М-Э" ХХК нь Нийслэлийн Засаг даргын 2006 оны 87 дугаар захирамжийг илт хууль бус болохыг тогтоож, 2018 оны А/954 дүгээр захирамжийг хүчингүй болгож, газар дээрх "Б" ХХК-ийн хашаа, манаачийн байрыг чөлөөлүүлэх, мөн газрын хүсэлтийг шийдвэрлээгүй эс үйлдэхүйг хууль бус болохыг тогтоож шийдвэрлүүлэхийг шаардсан. - **Хариуцагч**: Нийслэлийн Засаг дарга, Нийслэлийн Газар зохион байгуулалтын алба нь маргаан бүхий газар дээрх үл хөдлөх хөрөнгө нь "Б" ХХК-ийн өмчлөлд байсан тул уг газрыг эзэмшүүлэх шийдвэр гаргасан нь хууль зөрчөөгүй гэж тайлбарласан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-11-13, **Дугаар**: 128/ШШ2018/0792 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, "газар дээрх “Б” ХХК-ийн хашаа, манаачийн байр зэргийг чөлөөлүүлэх" нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзаж, хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Газрын тухай хуулийн 21.2.3, 5.3, Төмөр замын тээврийн тухай хуулийн 3.1.11, 3.1.21, Захиргааны ерөнхий хуулийн 47.1.6-д заасныг баримтлан, нэхэмжлэгч хөөн хэлэлцэх хугацаа хэтрүүлсэн, маргаан бүхий газар дээрх хөрөнгө, төмөр зам нь "Б" ХХК-ийн өмчлөл бөгөөд газрыг шинээр эзэмшүүлээгүй, харин эзэмших эрхийг баталгаажуулсан, төмөр замын аюулгүй байдлыг хангахтай холбоотой гэж үзсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2019-12-25, **Дугаар**: 210/МА2019/1199 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нотлох баримтыг буруу үнэлж, хуулийг буруу хэрэглэсэн, хөөн хэлэлцэх хугацааг буруу тодорхойлсон, процесс алдаа гаргасан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн 2019 оны 11 дүгээр сарын 13-ны өдрийн 128/ШШ2018/0792 дугаар шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчиж, хэрэгт хамаарал бүхий нотлох баримтуудыг дутуу цуглуулж, нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүрэн тодруулалгүй хэргийг шийдвэрлэсэн. - "Б" ХХК-ийн маргаан бүхий газар дээрх төмөр замуудыг эзэмших эрхтэй эсэх, өмчлөлд бүртгэгдсэн үл хөдлөх хөрөнгүүд нь ямар хөрөнгө болох, тухайн газрын аль хэсэгт, ямар хэмжээтэй байрлаж байгааг нотолсон баримт байхгүй. - 2006 оны 87 дугаар захирамжаар нэхэмжлэгчийн 3430 м.кв газрыг ямар үндэслэлээр хассаныг тогтоох, холбогдох баримтыг цуглуулах шаардлагатай. - Зам, тээврийн хөгжлийн сайдын 2018 оны тушаалуудаар "Б" ХХК-ийн дагнасан хэрэглээний төмөр замуудын өмчлөл, эзэмших эрхийг тодруулах нь А/954 дүгээр захирамжид дүгнэлт хийхэд чухал. - "Б" ХХК-ийн өмчлөлийн үл хөдлөх эд хөрөнгүүдийн доорх газар болон төмөр замын зурвас нь хэдэн м.кв талбайг эзэлж байгааг тодруулах шаардлагатай. - "Спецвнештехника" компанийн хөрөнгө өмчлөх эрхийн гэрчилгээний орчуулга гэх баримт нь нотлох баримтын шаардлага хангаагүй тул эх хувийг цуглуулж, мэтгэлцэх зарчмыг хангах ёстой. - Газрын тухай хуулийн 57.3, 57.4-т зааснаар зохих зөвшөөрөлгүйгээр газар дээр барилга, байгууламж барьсан бол Засаг дарга чөлөөлөх арга хэмжээ авах үүрэгтэй тул "Б" ХХК-ийн хашаа, манаачийн байрыг чөлөөлүүлэх нэхэмжлэлийн шаардлагыг анхан шатны шүүх харьяаллын бус гэж үзсэн нь буруу. - Газрын тухай хуулийн 27.1-д зааснаар газар дээр үл хөдлөх эд хөрөнгө байрлаж буй нь газар эзэмших эрх шууд үүсгэхгүй тул "Б" ХХК нь маргаан бүхий газрыг хуульд заасан журмын дагуу эзэмшсэн эсэх үйл баримтыг тогтоож, А/954 дүгээр захирамжийн үндэслэл болсон Нийслэлийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 2014 оны 5/4 дүгээр тогтоолыг цуглуулах шаардлагатай.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Газар ашиглах эрхтэй холбоотой маргааныг анхан шатны шүүх шийдвэрлэсэн. Нэхэмжлэгч нь захиргааны актыг өөрчлөх, гэрээний бичилтийг хүчингүй болгуулах шаардлага гаргасан. АНХАН ШАТ: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч анхан шатны шүүх нотлох баримтыг бүрэн цуглуулаагүй, холбогдох этгээдүүдийг оролцуулаагүй, хуулийг буруу хэрэглэсэн үндэслэлээр давж заалдсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүх нь нотлох баримтыг хангалтгүй цуглуулж, үнэлж, хуулийн зүйл заалтыг зөрүүтэй хэрэглэсэн, хэргийн оролцогчдын маргааныг бүрэн тогтоогоогүй байсан тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцааж шийдвэрлэсэн. Талбайн хэмжээний зөрүү, гэрээний хавсралтын бичилтийн нөлөө, улсын тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хууль тогтоомжийг хэрхэн баримталсан нь гол үндэслэл болсон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хоёр удаагийн захирамжаар газрыг давхардуулан олгосон нь хууль бус болохыг тогтоолгох нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх нь хэргийн баримтуудыг бүрэн үнэлээгүй, хэргийн нөхцөл байдлыг бүрэн тодруулаагүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн тул шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь хэргийн оролцогчдын маргаантай асуудлуудад хамааралтай нотлох баримтуудыг бүрэн цуглуулаагүй, үнэлээгүй нь Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг зөрчсөн. Захиргааны хэргийн шүүх нь хэргийн нөхцөл байдлыг тодруулах, нотлох баримт цуглуулах үүрэгтэй бөгөөд энэ үүргээ бүрэн биелүүлээгүй. Нэхэмжлэгчийн газрын эзэмших эрхтэй холбоотой гомдлууд нь үндэслэлтэй байж болзошгүй тул хэргийг дахин хэлэлцүүлэх шаардлагатай.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Орхон аймгийн Засаг дарга “С-ө” ХХК-ийн газар эзэмших эрхийг сунгахгүй байгаа нь хууль бус эс үйлдэхүй гэж маргасан. - **Нэхэмжлэгч**: "С-ө" ХХК болон "Т б" ХК, газар эзэмших эрхийг сунгахгүй байгаа эс үйлдэхүйг хууль бус болохыг тогтоолгож, газар эзэмших эрх сунгахыг Засаг даргад даалгах. - **Хариуцагч**: Орхон аймгийн Засаг дарга, маргаан бүхий газрын эзэмших эрх нь татан буугдсан компанитай холбоотой, одоогийн нэхэмжлэгчид уг газрыг эзэмшүүлсэн шийдвэр байхгүй тул нэхэмжлэлийг зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2024-05-13, **Дугаар**: 119/ШШ2024/0024 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Газрын тухай хуулийн 37.1, 39.1, 39.1.1, 39.1.2-т заасан үндэслэлээр газар эзэмших эрх сунгуулах хүсэлт гаргаагүй, эсхүл газар эзэмшигч аж ахуйн нэгж татан буугдсан тохиолдолд эрх дуусгавар болдог. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2024-05-30, **Дугаар**: 210/МА2025/00XXX - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч "С-ө"ХХК - **Гомдлолын шалтгаан**: Шүүх нотлох баримтыг дутуу бүрдүүлж, хэт нэг талыг барьж, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зөрчил гаргасан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх маргааны үйл баримтын хүрээнд хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой нотлох баримтыг бүрэн цуглуулаагүй. - Хэргийг шийдвэрлэхээс өмнө оролцогчийн гаргасан хүсэлтийг шийдвэрлэлгүй хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зөрчил гаргасан нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн. - Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 7.1, 32.1, 34.1, 34.2, 106.2, 107.4-т заасан шүүхийн үүрэг, шийдвэрийн үндэслэлийг хангаагүй. - Маргаан бүхий газрын эзэмших эрх дуусгавар болсон, эсхүл хүчингүй болгосон, бусдад шилжүүлсэн эсэх, Төрийн банкинд барьцаалсан талаар бүртгүүлсэн эсэх, газрын төлбөр төлөгдсөн байдал, хоёр компанийн хоорондын харилцаа зэрэг үйл баримтууд тодорхойгүй байна. - Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн 2024-05-13-ны өдрийн "нотолх баримт гаргуулах тухай" хүсэлтийг шийдвэрлээгүй нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зөрчилд хамаарна. - Эдгээр нөхцөл байдлаас шалтгаалан давж заалдах шатны шүүхээс маргаан бүхий захиргааны байгууллагын шийдвэр, үйл ажиллагааны улмаас нэхэмжлэгч нарын эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол хөндөгдсөн эсэх болон шүүхийн шийдвэрийн хууль зүйн үндэслэлд дүгнэлт өгөх боломжгүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Орхон аймгийн Засаг даргын 2015 оны А/574 дүгээр захирамжаар "Х х" ХХК-д орон сууцны зориулалтаар 7 га газар ашиглуулахаар шийдвэрлэсэн боловч, 2018 оны А/78 дугаар захирамжаар "газрыг зориулалтын дагуу 2 жил дараалан ашиглаагүй" гэх үндэслэлээр уг шийдвэрийг хүчингүй болгосон. - **Нэхэмжлэгч**: "Х х" ХХК нь Орхон аймгийн Засаг даргын А/78 дугаар захирамжийг хүчингүй болгуулах. - **Хариуцагч**: Орхон аймгийн Засаг дарга нь нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, Газрын тухай хуулийн 27.4, 40.1.6-д заасны дагуу газар эзэмших эрхийг хүчингүй болгосон нь үндэслэлтэй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-07-20, **Дугаар**: 25 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгч "Х х" ХХК-ийн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуулийн 29.2, 29.3, Газрын тухай хуулийн 27.4-т заасныг баримтлан Засаг дарга хуулиар олгогдсон эрх хэмжээнийхээ дагуу захирамж гаргасан нь үндэслэлтэй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2018-09-27, **Дугаар**: 210/МА2018/00645 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хууль хэрэглээний үндэслэлгүй, бодит нөхцөл байдалд нийцээгүй, Захиргааны ерөнхий хуулийн зарчмуудыг зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн 2018 оны 07 дугаар сарын 20-ны өдрийн 25 дугаар шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулиар тогтоосон хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн. - Хэргийг хянан шийдвэрлэхэд ач холбогдол бүхий нотлох баримтыг бүрэн цуглуулаагүйгээс шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагад нийцээгүй. - Гэрээ байгуулж, гэрчилгээ олгогдоогүй үйл баримт нэхэмжлэгч, хариуцагч талын алиных нь буруугаас болсныг бүрэн гүйцэд тодруулж шалгаагүй. - Хариуцагч захиргааны байгууллага "Газар ашиглах гэрээ байгуулан, гэрчилгээ авах" агуулга бүхий албан бичгүүдийг "Х х" ХХК-ийг төлөөлөх эрх бүхий этгээдэд гардуулсан эсэх нь тодорхойгүй. - Нэхэмжлэгч "Х х" ХХК-аас Орхон аймгийн Засаг даргад хүргүүлсэн албан бичгүүдийг хариуцагч хүлээн авсан эсэх, уг хүсэлтүүдийг захиргааны байгууллага хэрхэн шийдвэрлэсэн нь тодорхойгүй байна. - Шүүх хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой нотлох баримтыг бүрэн гүйцэд цуглуулж, тэдгээрт тулгуурлан маргааны үйл баримтад хууль зүйн дүгнэлт хийж шийдвэрлэх шаардлагатай. - Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 32.1, 32.2, 34.1, 34.2, 34.3 дахь хэсгийг тус тус зөрчсөн.