Тогтоол №2430

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууцны бус зориулалттай техникийн өрөөг хувьчилж, улсын бүртгэлд оруулсан нь хууль бус болохыг тогтоолгох тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Орон сууц хувьчлах эрхийн бичиг, холбогдох улсын бүртгэлийг хүчингүй болгож, орон сууц эзэмших эрхийн бичгийг илт хууль бус захиргааны акт болохыг тогтоов. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт хууль хэрэглээний өөрчлөлт оруулж, орон сууц эзэмших эрхийн бичгийг илт хууль бус захиргааны акт болохыг тогтоов. ҮНДЭСЛЭЛ: Орон сууцны бус зориулалттай техникийн өрөөг хувьчлахыг хориглосон хууль тогтоомж, УИХ-ын тогтоол байхад захиргааны байгууллагаас хувьчилсан нь үндэслэлгүй. Илт хууль бус захиргааны акт нь эрх зүйн хүчин төгөлдөр бус тул улсын бүртгэлийг хүчингүй болгох үндэстэй. Нэхэмжлэлийн шаардлагад хөөн хэлэлцэх хугацаа хамаарахгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц хувьчлах товчооны тогтоолоор улсын өмчийн орон сууцыг хувьчилсан нь хууль бус гэж үзэн хүчингүй болгуулах нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг хангаж, орон сууц хувьчлах товчооны тогтоол, улсын тэмдэгтийн хураамжийг гаргуулж олгох шийдвэрлэсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Орон сууц хувьчлах тухай хууль, Төрийн болон орон нутгийн өмчийн тухай хуульд заасны дагуу тус орон сууц нь Ус сувгийн удирдах газрын өмч байсан ба Багахангай дүүргийн Орон сууц хувьчлах товчоо нь өөрт олгогдоогүй эрх хэмжээг хэрэгжүүлэн, улсын өмчийг хувьчлах шийдвэр гаргасан нь хууль бус.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь орон сууцыг өмчлөлдөө шилжүүлэн авах асуудлыг шийдвэрлүүлэхгүй байгаа захиргааны байгууллагын эс үйлдэхүйг хууль бус болохыг тогтоож, уг асуудлыг зохих журмын дагуу шийдвэрлүүлэхийг даалгах шаардлага гаргасан. АНХАН ШАТ: Захиргааны байгууллагын эс үйлдэхүйг хууль бус болохыг тогтоож, орон сууцыг нэхэмжлэгчийн өмчлөлд шилжүүлэх ажлыг холбогдох хууль, журмын дагуу зохион байгуулж шийдвэрлүүлэхийг хариуцагчид даалгасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч, өмгөөлөгч нар анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эсэргүүцэж, нэхэмжлэгч нь эрхээ тодорхойлоогүй, шүүх харьяаллын бус хэргийг шийдвэрлэсэн, хууль буруу хэрэглэсэн гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Орон сууцыг өмчлөлд шилжүүлэхтэй холбоотой маргаан нь захиргааны хэргийн шүүхийн харьяаллын бус, иргэний хэрэг үүсгэн шийдвэрлэх асуудал байсан. Анхан шатны шүүх харьяаллын бус хэргийг хянан шийдвэрлэсэн нь Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг зөрчсөн. Иймд анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзаж, хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Иргэн Я.Д нь Орхон аймгийн Орон сууц хувьчлах товчооны 1997 оны 07 дугаар сарын 29-ний өдрийн 03 дугаар тогтоолоор Б.Дондогт орон сууц өмчлүүлэх шийдвэрийн холбогдох хэсгийг илт хууль бус болохыг тогтоолгох нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Шүүхээс Орхон аймгийн Орон сууц хувьчлах товчооноос шинэ акт гартал 3 сар түдгэлзүүлж, шинэ акт гараагүй тохиолдолд маргаан бүхий тогтоолыг илт хууль бус болохыг тогтоож шийдвэрлэхийг үүрэг болгожээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг нэгтгэн, нэхэмжлэгчийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, тус орон сууц хувьчлах тогтоолыг илт хууль бус болохыг тогтоосон. Гуравдагч этгээдийн давж заалдах гомдлыг хэлэлцээгүй. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Гуравдагч этгээд болон түүний өмгөөлөгч нь давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрийг буруу гэж үзэн гомдол гаргасан. Тэдний гомдлоор шүүх хэргийг хянан хэлэлцэв. ҮНДЭСЛЭЛ: 1. Орон сууц хувьчлал нь тухайн үеийн Орон сууц хувьчлах тухай хуулийн 6 дугаар зүйлийн 2, 3-т заасныг зөрчсөн, хариуцагч нь эрх хэмжээ хэтрүүлэн шийдвэр гаргасан. 2. Маргаан бүхий орон сууц нь нийтийн зориулалттай орон сууц бөгөөд Зэвсэгт хүчний 186 дугаар ангийн албан хаагчдын орон сууцны зориулалтаар ашиглагдаж байсан болох нь тогтоогдсон. 3. Засгийн газраас баталсан "Хувьчлалд үл хамаарах орон сууцны жагсаалт"-ын дагуу тухайн орон сууцыг хувьчлах боломжгүй байсан. 4. Орон сууц хувьчлах товчооны гаргасан шийдвэр нь тухайн үед хүчин төгөлдөр байсан хууль, Засгийн газрын тогтоолтой нийцээгүй, улмаар илт хууль бус шийдвэр байсан. 5. Анхан шатны шүүхийн шийдвэр Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 106 дугаар зүйлийн 106.3.11-д нийцээгүй буруу байсан. 6. Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал хуулийг зөв тайлбарлаж, хэргийн бодит байдлыг үндэслэлтэй дүгнэсэн тул хэвээр үлдээв.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: “ТӨ” СӨХ нь орон сууцны дундын өмчлөлийн зарим өрөөг хууль бусаар хувьчилсан гэх үндэслэлээр хариуцагч байгууллагуудад холбогдуулан анхны шатны шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, хариуцагч байгууллагаас иргэдэд олгосон эзэмших эрхийн гэрчилгээ, хувьчлалыг хүчингүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч болон гуравдагч этгээд анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч гомдол гаргасан. Хариуцагчийн зүгээс орон сууц эзэмшүүлэх эрхийн бичиг олгох нь хуульд нийцсэн, зохицуулалт хийсэн гэж тайлбарласан. Гуравдагч этгээд нь техникийн дүгнэлт болон магадлан шинжлэх хэсгийн дүгнэлтүүд нь шийдвэрийг дэмжих ёстой гэж үзсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээхдээ, маргаантай өрөөнүүд нь төрийн болон орон нутгийн өмчид бүртгэлгүй, хувьчлагдах орон сууцны жагсаалтад ороогүй байсан тул магадлан шинжлэх хэсэг дүгнэлт гаргах хууль зүйн үндэслэлгүй байсан гэж үзсэн. Мөн орон сууц хувьчлах тухай хууль нь зөвхөн төрийн өмчийн орон сууцыг хувьчлах харилцааг зохицуулдаг, харин энэ хэрэгт хамаарах өрөөнүүд нь сууцны бус зориулалттай техникийн өрөө байсан ба тэдгээрийг хувьчилсан нь хууль бус болохыг тогтоосон.