Тогтоол №1534·Захиргаа · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: Хил хамгаалах байгууллагаас Гадаадын иргэн, харьяатын байгууллагад шилжин ажилласан хилийн цэргийн алба хаагчдын энгийнээр ажилласан хугацааг цэргийн жинхэнэ алба хаасанд тооцсонтой холбогдуулан, тухайн хугацаанд төлсөн нийгмийн даатгалын шимтгэлийг буцаан олгохыг хүссэн.
- **Нэхэмжлэгч**: У.М нарын 73 иргэн. Нийгмийн даатгалын ерөнхий газрын нийгмийн даатгалын шимтгэлд төлсөн төлбөрийг буцаан олгохоос татгалзсаныг хууль бус болохыг тогтоолгож, 2014 оны 04 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс 2017 оны 02 дугаар сарын 01-ний өдөр хүртэлх хугацааны шимтгэлийг буцаан олгох шийдвэр гаргахыг хариуцагчид даалгуулах.
- **Хариуцагч**: Нийгмийн даатгалын ерөнхий газар болон Хан-Уул дүүргийн Нийгмийн даатгалын хэлтэс. Нэхэмжлэгч нарын шимтгэлийг буцаан олгох хууль зүйн үндэслэл байхгүй.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2018-05-15, **Дугаар**: 128/ШШ2018/0290
- **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, НДЕГ-ын шимтгэл буцаан олгохоос татгалзсан шийдвэрийг хууль бус болохыг тогтоон, нэхэмжлэгч нарын шимтгэлийг буцаан олгохыг даалгасан.
- **Үндэслэл**: Цэргийн алба хаагчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийн 5 дугаар зүйл, Монгол Улсын хилийн тухай хуулийг дагаж мөрдөх журмын тухай хуулийн 1 дүгээр зүйл, Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 23 дугаар зүйл.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2018-07-06, **Дугаар**: 221/МА2018/0395
- **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Цэргийн албан хаагчийн эрх зүйн байдлын тухай хуулийн 5 дугаар зүйл, Монгол Улсын Хилийн тухай хуулийг дагаж мөрдөх журмын тухай хуулийн 1 дүгээр зүйл, Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 23 дугаар зүйлд заасныг тус тус баримтлан, шимтгэл буцаан олгох зохицуулалт байхгүй гэж үзсэн.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2018-09-19, **Дугаар**: 221/МА2018/0395
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч нарын өмгөөлөгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн.
- **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгч нарын өмгөөлөгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Хариуцагч байгууллагын "нийгмийн даатгалын шимтгэлийг буцаан олгохоос татгалзсан" шийдвэр нь Захиргааны ерөнхий хуулийн 4.1, 4.2.1-д заасан хуульд үндэслэх зарчимд нийцсэн хууль ёсны акт байна.
- Монгол Улсын Хилийн тухай хуулийг дагаж мөрдөх журмын тухай хуулийн 1 дүгээр зүйлийн зохицуулалт нь зөвхөн цэргийн алба хаагчдын ажилласан жил тооцохтой холбоотой бөгөөд нийгмийн даатгалын шимтгэлийг буцаан нэхэмжлэх, олгох үндэслэл болохгүй.
- Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 19 дүгээр зүйлийн 3, 4-т заасан үндэслэлээс өөрөөр төлсөн шимтгэлийг буцаан төлөх, эгүүлэн авах эрхийг зохицуулаагүй.
- Монгол Улсын Хилийн тухай хуулийг дагаж мөрдөх журмын тухай хуулиар НДЕГ-т энэ асуудлыг зохицуулах заавар, журам гаргах эрх олгогдоогүй.
- Иргэдээс хуульд заасан журмаар төлсөн нийгмийн даатгалын шимтгэлийг тусгай хуулийн үндэслэлгүйгээр буцаан олгохыг даалгах боломжгүй.
- Нэхэмжлэгч иргэд Гадаадын иргэн, харъяатын газарт ажиллаж байх хугацаандаа хуульд зааснаар шимтгэл төлсөн тул хариуцагчийн үйл ажиллагааны улмаас тэдний эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол зөрчигдсөн гэж үзэхгүй.
ХуульTech