Тогтоол №3224·Захиргаа · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: Татварын улсын байцаагчийн "Б" ХК-д ногдуулсан нөхөн татвар, торгууль, алданги бүхий актын зарим хэсгийг хүчингүй болгуулах тухай.
- **Нэхэмжлэгч**: "Б" ХК нь татварын улсын байцаагч нарын 2020 оны 12 дугаар сарын 31-ний өдрийн 21**** дугаар нөхөн ногдуулалтын актыг бүхэлд нь хүчингүй болгуулахыг хүссэн. Тухайлбал, "Э" ХХК-иас шилжүүлэн авсан эд хөрөнгө нь борлуулалтын орлого биш, хохирлын нөхөн төлбөр тул НӨАТ ногдуулах үндэслэлгүй, мөн хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан, татварыг хугацаанд нь төлөөгүй зөрчилд алданги, торгууль давхар ногдуулсан нь хууль буруу хэрэглэсэн гэж маргасан.
- **Хариуцагч**: Татварын улсын байцаагч нар нь "Б" ХК нь "Э" ХХК-аас шилжүүлэн авсан эд хөрөнгийг борлуулалтын орлогоор бүртгэсэн боловч НӨАТ-ын тайланд тусгаагүй, мөн "У" ХНН-д борлуулсан нүүрсний орлогыг НӨАТ-ын тайланд дутуу тайлагнасан нь хууль зөрчсөн тул нөхөн татвар, торгууль, алданги ногдуулсан нь үндэслэлтэй гэж маргасан.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2023-01-09, **Дугаар**: 128/ШШ2023/0038
- **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж, хий бичилттэй падаан ашиглаж, татвар ногдуулах орлогыг бууруулсан зөрчилд ногдуулсан 15,469,363.64 төгрөгийн төлбөрийг хасч, үлдсэнийг хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Татварын ерөнхий хуулийн 74.1, Нэмэгдсэн өртгийн албан татварын тухай хуулийн 7.1.1, 14.5, Зөрчлийн тухай хуулийн 11.19.1, Татварын ерөнхий хууль /шинэчилсэн найруулга/-ийг дагаж мөрдөх журмын тухай хуулийн 4 дүгээр зүйл.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2023-05-17, **Дугаар**: 221/МА2023/0323
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч, Хариуцагч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй гараагүй.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтыг өөрчилж, 691,653,200.0 төгрөгийн зөрчилд ногдуулсан 100,255,131.34 төгрөгийн төлбөрийг хүчингүй болгож, уг дүнгээр актаар тогтоосон төлбөрийн хэмжээг багасган, нэхэмжлэлийн шаардлагын үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Нэхэмжлэгчээс борлуулсан нүүрсний орлогыг огт тайлагнаагүй гэж үзэх үндэслэлгүй.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2024-01-09, **Дугаар**: 16
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч, Хариуцагч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал хууль хэрэглээний зөрүүтэй.
- **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалын тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтыг өөрчилж, нөхөн ногдуулалтын актын 501,324,444.58 төгрөгийн төлбөрт холбогдох хэсгийг 6 сар хүртэл хугацаагаар түдгэлзүүлж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- **"Э" ХХК-аас 1,029,361,363.60 төгрөгийн үнэ бүхий эд хөрөнгө шилжүүлэн авсанд НӨАТ ногдуулсан тухайд**: Улсын дээд шүүхийн Эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдааны 2016 оны 77 дугаар тогтоолоор "Б" ХК-д нүүрсний үнийн зөрүүгийн хохирлыг нөхөн төлүүлэхээр шийдвэрлэсэн бөгөөд энэ нь нэхэмжлэгчийн борлуулсан барааны үлдэгдэл төлбөрийг бэлэн бус хэлбэрээр барагдуулсанд тооцогдоно. НӨАТ-ын тухай хуулийн 7.2.4, 7.2.13-т зааснаар өрийн төлбөрийг бараа шилжүүлэх замаар хаах болон бусдын буруутай үйл ажиллагааны улмаас авч буй хүү, торгууль, алданги зэрэг нь бараа борлуулсны орлоготой адилтгаж үзэхээр байна. Иймд энэ хэсэгт НӨАТ ногдуулсан нь хууль зөрчөөгүй. Хөөн хэлэлцэх хугацааг Татварын ерөнхий хуулийн 15.3.2-т заасны дагуу тооцоход акт хөөн хэлэлцэх хугацаандаа байна.
- **Нэмэгдсэн өртгийн албан татвар болон ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийг хугацаанд нь төлөөгүй зөрчлийн тухайд**: Татварын ерөнхий хууль /шинэчилсэн найруулга/-ийг дагаж мөрдөх журмын тухай хуулийн 4 дүгээр зүйлд заасны дагуу, татвар төлөгчийн эрх зүйн байдлыг дордуулахаар бол тухайн үед хүчин төгөлдөр үйлчилж байсан Татварын ерөнхий /2008 оны/ хуулийн 74.1, Зөрчлийн тухай хуулийн 11.19.1-д заасныг хэрэглэхээр байна. Татварын маргаан таслах зөвлөлөөс торгууль, алдангийн хэмжээнд өөрчлөлт оруулж, төлөх төлбөрийг бууруулсан нь нэхэмжлэгчийн эрх ашгийг хангасан. Нэг зөрчилд торгууль, алданги давхар ногдуулахгүй байх талаар хууль тогтоогч тусгайлан журамлаагүй тул "аль нэгийг нь оногдуулна" гэж тайлбарлах боломжгүй.
- **2019 онд "У" ХНН-д худалдан борлуулсан нүүрсний орлогыг дутуу тайлагнасан гэх тухайд**: Нэхэмжлэгч нь нүүрсний үнийг нэмэгдүүлсэн боловч "У" ХНН нь төрийн эрх бүхий байгууллагын шийдвэр гараагүй гэх үндэслэлээр нэмэгдүүлсэн үнийг хүлээн зөвшөөрөөгүйгээс НӨАТ-ын падаан бичих боломжгүй нөхцөл байдал үүссэн. Нэхэмжлэгч нь тухайн борлуулсан нүүрсний орлогод НӨАТ ногдохыг хүлээн зөвшөөрч, өглөгийн тайланд тусгасан боловч өөрөөс нь шууд хамаарахгүй шалтгаанаар бүрэн тайлагнаагүй тул шууд буруутгах боломжгүй. Энэ хэсгийг хариуцагчаас дахин нягталж, шийдвэр гаргах хүртэл хугацаагаар түдгэлзүүлсэн.
- **Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварыг хугацаанд нь төлөөгүй гэх зөрчлийн тухайд**: Хариуцагч нар зөрчлийн дүнг тодорхойлохдоо өмнөх жилийн үлдэгдэл дээр дараа жилийн үлдэгдлийг нэмж, тухайн нийлүүлсэн дүнд дахин торгууль, алданги ногдуулсан нь Татварын ерөнхий /2008 оны/ хуулийн 74.1, Зөрчлийн тухай хуулийн 11.19.1-д заасан алданги болон торгуулийн хэмжээ нь нөхөн төлөх татварын хэмжээний 20 болон 10 хувиас хэтрэхгүй байх зохицуулалтыг зөрчсөн. Энэ нь "нэг зөрчилд давхар хариуцлага хүлээлгэхгүй байх" зарчимд нийцэхгүй байна. Гэсэн хэдий ч шүүх торгууль, алдангийн хэмжээг захиргааны байгууллага, албан тушаалтны өмнөөс нөхөн ногдуулах эрхгүй тул энэ хэсгийг дахин шинэ акт гартал түдгэлзүүлсэн.
ХуульTech