Тогтоол №1411·Захиргаа · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: "У" ХХК нь 2016 оны ус ашигласны төлбөрт 21,836,100 төгрөг суутгуулснаас, төсөвт байгууллагын ус ашигласны төлбөр болох 17,965,456 төгрөгийг хууль бусаар суутган авсан гэж маргасан.
- **Нэхэмжлэгч**: "У" ХХК нь 2016 оны ус ашигласны төлбөр 21,836,100 төгрөгөөс төсөвт байгууллагын ус ашигласны төлбөр 17,965,456 төгрөгийг суутган авсан үйлдэл хууль бус болохыг тогтоож, илүү суутган авсан мөнгийг буцаан олгуулах.
- **Хариуцагч**: Архангай аймгийн Татварын хэлтэс нь "У" ХХК нь ус ашиглагч бөгөөд усны төлбөр төлөгч мөн. Байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийн тухай хуулиар төсөвт байгууллагыг усны төлбөрөөс чөлөөлөхөөр заагаагүй тул суутган авсан нь хууль ёсны.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2017-11-09, **Дугаар**: 109/ШШ2017/0045
- **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, 17,965,456 төгрөгийг суутган авсан үйлдлийг хууль бус болохыг тогтоож, буцаан олгохыг даалгасан.
- **Үндэслэл**: Татварын ерөнхий хуулийн 33.2.4, 54, 59.1.3, Усны тухай хуулийн 3.1.28, Байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийн тухай хуулийн 20.1.1.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2018-01-10, **Дугаар**: 221/МА2018/0036
- **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрсөн.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн "хууль бус эс үйлдэхүйг" гэснийг "үйл ажиллагааг хууль бус болохыг" гэж өөрчлөн, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн.
- **Үндэслэл**: "У" ХХК нь Усны тухай хуулийн 3.1.14-д заасан "ус хангагч" байгууллага бөгөөд ус ашиглагч биш, олборлож түгээн дамжуулж байгаа ус нь төлбөр ногдох усанд хамаарахгүй.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2018-03-27, **Дугаар**: 210/МА2018/00361
- **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал хууль бус, "У" ХХК нь ус ашиглагч бөгөөд төсөвт байгууллагын хэрэглэсэн усыг чөлөөлөх хуулийн заалт байхгүй.
- **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг тус тус хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Давж заалдах шатны шүүх Усны тухай хуулийн холбогдох заалтыг хэрэглэхгүйгээр, Хот суурины ус хангамж, ариутгах татуургын тухай хуулийг баримталж, "У" ХХК-ийг ус ашиглагч биш, ус хангагч байгууллага гэж дүгнэсэн нь хууль хэрэглээний алдаатай.
- Усны тухай хуулийн 3.1.27-д зааснаар "ус ашиглагч" гэж ашиг олох зорилгоор үйлдвэрлэл, үйлчилгээндээ ус ашигладаг иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагыг ойлгох ба "У" ХХК нь энэ тодорхойлолтод хамаарна.
- Усны тухай хуулийн 31.1-д зааснаар ус ашиглагч иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллага нь усны нөөц ашигласны төлбөр төлөх үүрэгтэй.
- Байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийн тухай хуулийн 20.1-д заасан хүн амын унд, ахуйн хэрэгцээ зэрэг тодорхой зориулалтаар ашигласан усыг төлбөрөөс чөлөөлөх заалт бий.
- Анхан шатны шүүх нэхэмжлэгчийн "гэрээгээр 40126 м3 ус ашиглаж, 3,952,445.6 төгрөг төвлөрүүлэхээр гэрээ байгуулсан" гэх маргааны учир шалтгаан, "У" ХХК нь хуулиар чөлөөлөгдсөн болон чөлөөлөгдөөгүй хэрэглэгчдээс ялгамжтай төлбөр авдаг эсэх, төсөвт байгууллагуудад нийлүүлсэн усны хэмжээ, байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийг үйлчилгээний үнэ тарифт шингээж авсан эсэх зэрэг нотлох баримтуудыг бүрэн цуглуулаагүй.
- Шүүх усны нөөц ашигласны төлбөрийг төлөх хугацаа, татварын төлөгчийн үүрэг хэзээ үүсч, хэзээнээс хугацаа хэтэрсэн гэж тооцох талаар холбогдох хуулийг хэрэглэж дүгнэлт хийгээгүй.
ХуульTech