Тогтоол №3329·Захиргаа · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: "Р***" ХХК нь барилгын суурийн хөрсний усыг шавхан зайлуулах үйл ажиллагааг гүйцэтгэдэг бөгөөд Засгийн газрын холбогдох тогтоолуудаар "ус шавхан зайлуулах" үйл ажиллагааг уул уурхайн үйлдвэрлэлд ашигласан устай адилтган төлбөр ногдуулж, итгэлцүүрийг тогтоосон нь хууль зөрчсөн гэж үзжээ.
- **Нэхэмжлэгч**: "Р***" ХХК нь Засгийн газрын 2013 оны 326 дугаар тогтоолын 1 дүгээр хавсралтын Тайлбарын 1 дэх хэсэг, мөн оны 327 дугаар тогтоолын хавсралтын "Ашиглалтын зориулалтыг тооцох итгэлцүүр"-ийн 1, 2 дахь хэсгийн "Ус шавхан зайлуулах" хэсгийг хүчингүй болгуулахыг шаардсан. Учир нь Засгийн газар хуулиар олгогдоогүй эрх хэмжээг хэрэгжүүлж, хуульд тусгагдаагүй харилцаанд төлбөр тогтоосон, мөн барилгын хөрсний ус шавхахыг уул уурхайн үйл ажиллагаатай адилтгах нь үндэслэлгүй гэж үзсэн.
- **Хариуцагч**: Засгийн газар нь барилгын суурийн хөрсний усыг шавхан зайлуулах нь "ус ашиглагч"-ийн үйлдэл бөгөөд Байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийн тухай хуулийн хүрээнд төлбөр ногдуулах нь үндэслэлтэй. Засгийн газрын тогтоолууд нь Үндсэн хуулийн зарчимд нийцсэн бөгөөд хуулиар олгогдсон бүрэн эрхийн хүрээнд гарсан тул нэхэмжлэлийг үндэслэлгүй гэж маргасан.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2024-09-02, **Дугаар**: 221/ШШ2024/30
- **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийн тухай хуулийн 6.1.1, 10.1, 10.1.2, 15.3, Усны тухай хуулийн 3.1.1, 3.1.27.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: [yyyy-mm-dd], **Дугаар**: [210/МА2025/00515 etc]
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн үндэслэл, тайлбарт ач холбогдол өгөлгүй, хариуцагчийн тайлбарт үндэслэн нэг талыг барьсан шийдвэр гаргасан.
- **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн.
- **Үндэслэл**: Байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийн тухай хуулийн 15.3, Усны тухай хуулийн 9.1.3-т заасан Засгийн газрын бүрэн эрхийн хүрээнд тогтоолууд гарсан. "Ус шавхан зайлуулах" нь ус ашиглагчийн үйлдэл тул төлбөр ногдуулах нь зөв.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2024-09-02, **Дугаар**: 221/ШШ2024/30
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр нь нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчсөн, маргаан бүхий хэм хэмжээний актуудын агуулга, Засгийн газрын хууль зөрчсөн үйлдэлд үндэслэл бүхий дүгнэлт өгөөгүй.
- **Шийдвэр**: Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Барилгын тухай хууль, барилгын норм ба дүрэмд зааснаар барилгын ажлын бэлтгэл үе шатад хөрсний усны төвшинг доошлуулах ажиллагаа хийгддэг. Энэ нь барилгын ажлын нэг хэсэг юм.
- Усны тухай хуулийн 3.1.27-д зааснаар ашиг олох зорилгоор үйлдвэрлэлдээ усыг ашигладаг иргэн, аж ахуйн нэгж, байгууллагыг "ус ашиглагч" гэж үзнэ. Барилгын ажлын эцсийн зорилго нь ашиг олох бөгөөд газрын доорх усыг шавхан зайлуулах нь тухайн сав газрын усны хэмжээ, нөөцөд нөлөөлж, дахин хэрэглэх боломжгүй "хаягдал ус" үүсгэдэг тул нэхэмжлэгчийг "барилгын зориулалтаар усыг ашигласан" гэж үзэх нь зүйтэй.
- Байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийн тухай хуулийн 15.3-т Усны нөөц ашигласны төлбөрийн хувь, хэмжээг мөн хуулийн 15.1-д заасан хязгаарт багтаан Засгийн газар тогтооно гэж заасан. Засгийн газрын 2013 оны 326, 327 дугаар тогтоолууд нь Усны тухай хууль, Байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийн тухай хуулиудаар олгосон бүрэн эрхийн хүрээнд гарсан.
- Засгийн газрын 2013 оны 326 дугаар тогтоолын 1 дүгээр хавсралтын Тайлбарын 1 дэх хэсэгт "Барилгын суурийн хөрсний усыг шавхан зайлуулсан тохиолдолд хүснэгтийн 7в-тэй адил тооцно" гэж заасан нь Байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийн тухай хуулийн 15.1-д "барилга, барилгын материалын үйлдвэрлэл"-ийн зориулалтад "ус шавхан зайлуулах" гэж тусгайлан заагаагүй боловч ерөнхий зохицуулалтад нийцсэн нөхөн зохицуулалт юм. Үүнийг хуулийн зохицуулалтаас давсан, хэм хэмжээ шинээр тогтоосон гэж үзэхгүй.
- Засгийн газрын 2013 оны 327 дугаар тогтоолоор усны "Ашиглалтын зориулалтыг тооцох итгэлцүүр"-ийг өөрчлөн баталсан нь усны нөөц ашигласны төлбөрийн хувь, хэмжээ, чанар, ашиглалтын хэлбэр, зориулалтыг харгалзан Байгалийн нөөц ашигласны төлбөрийн тухай хуулийн 15.1-д заасан хязгаарт багтаан усны сав газар тус бүрд ялгавартай тогтоосноор нэхэмжлэгчийн эрх, ашиг сонирхлыг зөрчөөгүй байна.
- Захиргааны хэм хэмжээний акт хууль зөрчсөн, түүний улмаас нэхэмжлэгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол зөрчигдсөн нь тогтоогдоогүй тул нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон давж заалдах шатны шүүхийн дүгнэлт үндэслэлтэй.
ХуульTech