Тогтоол №1212

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Иргэнд анх олгогдсон амины орон сууцны зориулалттай газрыг нэхэмжлэгч шилжүүлэн эзэмшиж, гэрээ байгуулсан. Хариуцагч нь нэхэмжлэгчийн газар эзэмших эрхийг "хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр гэрээнд заасан зориулалтын дагуу тухайн газраа 2 жил дараалан ашиглаагүй" үндэслэлээр захирамжаар хүчингүй болгосон. Нэхэмжлэгч уг захирамжийг хүчингүй болгуулах нэхэмжлэл гаргасан.

АНХАН ШАТ: Шүүх нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. Нэхэмжлэгчийг Монгол Улсад түр эзгүй байсныг газар эзэмшигчийн үүргээс чөлөөлөх хүндэтгэх шалтгаан биш гэж үзэж, газарт амины орон сууц баригдаагүйг үндэслэсэн. Газрын тухай хуулийн 35.3.1, 40.1, 40.1.6 зүйл заалтуудыг баримталсан.

ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч давж заалдах гомдол гаргасан. Гомдлын шалтгаан нь анхан шатны шүүх "хүндэтгэн үзэх шалтгаан"-ыг буруу тайлбарласан, нэхэмжлэгч гадаад улсад байнга оршин суусан нөхцөл байдлыг үл харгалзсан, мөн хариуцагч газар эзэмших эрхийг хүчингүй болгохдоо хүндэтгэх шалтгаан байсан эсэхийг тодруулалгүй, нотлох баримтгүйгээр шийдвэр гаргасан гэж үзсэн. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангасан.

ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүх нотлох баримтыг бүрэн үнэлээгүйгээс шийдвэр хууль ёсны болон үндэслэл бүхий болж чадаагүйг дүгнэв. Газрын тухай хуулийн 40.1.6-д заасан "хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр гэрээнд заасан зориулалтын дагуу тухайн газраа 2 жил дараалан ашиглаагүй" гэсэн үндэслэлийг буруу тайлбарлан хэрэглэжээ. Газар эзэмшүүлэх гэрээний дагуу гэрээний хугацаа дуусахад цуцлах санал тавиагүй, эзэмшигч газраа эзэмшсээр байсан тул гэрээг 1 жилийн хугацаанд хүчинтэй байхаар заасан бөгөөд хариуцагч гэрээ дуусгавар болсон, эрхийг хүчингүй болгосон талаар мэдэгдээгүй. Нэхэмжлэгч газрын төлбөрөө хугацаанд нь бүрэн төлж байсан, мөн маргаан бүхий газрыг хашаалж, барилгын ажил эхлүүлэх зорилгоор бэлтгэл хийсэн нь Газрын тухай хуулийн 35.1.1-д заасан эрхээ эдэлж байсныг нотолж байна. Иймд нэхэмжлэгчийг Газрын тухай хуулийн 40.1.6-г зөрчиж, газрыг зориулалтын дагуу ашиглаагүй гэж шууд үзэх боломжгүй тул хариуцагчийн газар эзэмших эрхийг хүчингүй болгосон захирамж нь хууль бус. Үүнийг үндэслэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хариуцагчийн захирамжийг хүчингүй болгуулах нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангав.