Тогтоол №1025

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч компани нь Говь-Алтай аймгийн Бигэр сумын "Дөт" талбайд хайгуулын тусгай зөвшөөрөл хүссэн боловч орон нутгийн Засаг даргын эсэргүүцсэн саналаар хариуцагч татгалзсан. Үүний дараа гуравдагч этгээдэд давхацсан талбайд тусгай зөвшөөрөл олгосон нь маргаан үүсгэсэн. Нэхэмжлэгч нь тус талбайд хамгийн түрүүнд өргөдөл гаргасан этгээд байсан.

АНХАН ШАТ: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хангаж, нэхэмжлэгчид тусгай зөвшөөрөл олгохоос татгалзсан шийдвэрийг хүчингүй болгосон. Мөн давхацсан хэсэгт гуравдагч этгээдэд олгосон зөвшөөрлийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэгчийг тус зөвшөөрлийг түрүүлж авах эрхтэй этгээд болохыг тогтоож, Кадастрын хэлтэст зөвшөөрөл олгохыг даалгасан. Шүүх Ашигт малтмалын тухай хуулийн холбогдох заалтууд болон бусад дотоод зааврыг үндэслэжээ.

ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч болон гуравдагч этгээд анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч гомдол гаргасан. Тэд аймгийн Засаг даргын ашигт малтмалын зөвшөөрөл олгох үйл ажиллагаанд санал өгөх хуулиар олгогдсон эрхийг онцолж, Засаг даргын татгалзсан болон дэмжсэн санал нь хууль зүйн үндэслэлтэй байсан тул хариуцагчийн шийдвэрүүд хууль ёсны байсан гэж үзсэн. Анхан шатны шүүх Засаг даргын саналыг үндэслэлгүй гэж дүгнэсэн нь буруу, мөн гуравдагч этгээдийн эрх ашгийг хохироосон гэж маргасан.

ҮНДЭСЛЭЛ:

1. Ашигт малтмалын тухай хуулийн 19.5-д заасан "Засаг дарга зөвхөн хуульд заасан үндэслэлээр татгалзсан хариу өгч болно" гэдэг нь ашигт малтмал эрэх, хайхыг хуулиар хориглосон, хязгаарласан эсхүл тусгай хэрэгцээнд авсан зэрэг үндэслэлийг хэлэх бөгөөд хуульд заагдаагүй үндэслэлээр татгалзахыг хориглоно.
2. Ашигт малтмалын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны байгууллага нь Засаг даргын "дэмжихгүй" гэсэн саналыг хуульд заасан үндэслэлээр гарсан эсэхээс үл хамааран даган биелүүлэх үүрэггүй. Кадастрын хэлтэс нь хуульд нийцсэн, шударга ёс, тэгш байдлын зарчмыг баримтлах үүрэгтэй бөгөөд Засаг даргын саналын үндэслэлийг тодруулж, Ашигт малтмалын тухай хуулийн 11.1.16-д заасан бүрэн эрхийнхээ хүрээнд шийдвэрлэх эрхтэй.
3. Хариуцагч нь Засаг даргын (түүх, соёлын дурсгал, оршуулгын газар, бэлчээрийн хомсдол гэх мэт) хуульд заагдаагүй үндэслэлээр нэхэмжлэгчид зөвшөөрөл олгохоос татгалзсан атлаа, уг нөхцөл байдал өөрчлөгдөөгүй байхад ижил давхацсан талбайд гуравдагч этгээдэд зөвшөөрөл олгохыг дэмжсэн нь захиргааны байгууллагын үйл ажиллагаанд баримтлах шударга ёс, тэгш байдал, хууль дээдлэх зарчимд нийцээгүй гэж анхан шатны шүүх зөв дүгнэсэн.
4. Нэхэмжлэгч компани нь маргаан бүхий талбайд хайгуулын тусгай зөвшөөрөл хүсч хамгийн түрүүнд өргөдөл гаргасан болох нь тогтоогдсон тул Ашигт малтмалын тухай хуулийн 18.1-д заасны дагуу түүнд зөвшөөрөл олгох нь үндэслэлтэй.
5. Иймд, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн нэхэмжлэгчид тусгай зөвшөөрөл олгохоос татгалзсан шийдвэр, гуравдагч этгээдэд олгосон зөвшөөрлийн давхацсан хэсгийг тус тус хүчингүй болгож, нэхэмжлэгчид зөвшөөрөл олгохыг даалгасан хэсгүүд үндэслэлтэй байна.
6. Харин анхан шатны шүүх шийдвэрийн тогтоох хэсэгт "Ашигт малтмалын хайгуулын тусгай зөвшөөрөл олгох үйл ажиллагааны дотоод заавар"-ыг баримталсан нь буруу, мөн байгууллагын нэрэнд алдаатай бичигдсэнийг тус тус зөвтгөн, бусад заалтыг хэвээр үлдээж, давж заалдах гомдлуудыг хангахгүй орхисон.