Тогтоол №2289

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Иргэн ******* нь хариуцагч Сэлэнгэ аймгийн Улсын бүртгэлийн хэлтэстэй холбогдуулан, өмчлөх эрхийн гэрчилгээг хүчингүй болгуулах тухай нэхэмжлэл гаргасан. Нэхэмжлэгч нь ээжийнхээ орон сууцыг дүү нь хууль бусаар өөрийн нэр дээр шилжүүлэн авсан, өв залгамжлах эрхээ зөрчсөн гэж үзсэн. Хариуцагч нь хуульд заасан журмын дагуу бүртгэл хийсэн гэж тайлбарласан. Гуравдагч этгээдүүд өмчлөх эрхээ бататгасан, эсвэл нэхэмжлэгчийн шаардлагыг дэмжсэн. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Тухайн орон сууц нь Засгийн газрын тогтоолоор хувьчлагдах байсан бөгөөд сууц эзэмших эрхийн бичиг, гэрээгээр эзэмшиж байсан иргэн, гэр бүлийн гишүүд хувьчлах эрхтэй байсан. Орон сууцыг Ш.Алтангэрэл болон түүний гэр бүлийн гишүүд (үүнд *******, А.Болормаа, А.Шижиртунгалаг нар багтсан) хувьчилж, өмчлөх эрхийн гэрчилгээ олгогдсон нь хуульд нийцсэн байсан. Нэхэмжлэгч ******* нь маргаан бүхий орон сууцыг хувьчлагдсаныг мэдсэн байх боломжтой ч эрх бүхий байгууллагуудад хандаж байгаагүй. Гэр бүлийн гишүүдийн эрх хөндөгдсөн гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц хувьчлал болон улсын бүртгэлийн холбогдох шийдвэрүүдийг хууль бус болохыг тогтоолгож, гэр бүлийн гишүүд болох нэхэмжлэгч, түүний охиныг орон сууцны хууль ёсны өмчлөгчөөр бүртгүүлэхийг даалгах шаардлага. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ҮНДЭСЛЭЛ: Орон сууц хувьчлал болон улсын бүртгэл нь холбогдох хууль тогтоомжууд болон хуулийн хүчин төгөлдөр шүүхийн шийдвэртэй нийцсэн байна. Нэхэмжлэгч болон түүний охин нь тухайн орон сууцыг хамтран хувьчлах эрхгүй болох нь тогтоогдсон. Д.Ш, Э.Э нарыг тухайн орон сууцны өмчлөгчөөр бүртгэсэн нь хуулийн дагуу хийгдсэн үйлдлэл юм. Т.Э өөрийн өмчлөх эрхээсээ татгалзсан хэлцэл нь хуульд нийцсэн байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь орон сууцны өмчлөх эрхийн гэрчилгээ болон улсын бүртгэлийг хүчингүй болгуулахаар нэхэмжилжээ. Хариуцагч нь цагдаагийн байгууллагаас ирүүлсэн хоригийг цуцалсан албан бичиг болон өв залгамжлалын гэрчилгээг үндэслэн бүртгэл хийсэн гэж тайлбарлажээ. Гуравдагч этгээд нь өмчлөх эрх хууль ёсны бөгөөд нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгуулахыг хүссэн. АНХАН ШАТ: Орон сууцны улсын бүртгэл болон өмчлөх эрхийн гэрчилгээг хууль бус болохыг тогтоож, хүчингүй болгосон. Хуулийн зүйл заалт: Улсын бүртгэлийн ерөнхий хууль, Эд хөрөнгө өмчлөх эрх, түүнтэй холбоотой эд хөрөнгийн бусад эрхийн улсын бүртгэлийн тухай хууль. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Гуравдагч этгээд нь өвлөн авч бүртгүүлсэн өмчлөх эрхийг хүчингүй болгосонд гомдолтой гэж, хууль бус үйлдэл хийгээгүй, өв залгамжлалын гэрчилгээ хууль ёсны тул шийдвэрийг хүчингүй болгуулахаар гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Эрүүгийн хэргийн улмаас үүссэн маргааныг шийдвэрлэхэд, улсын бүртгэлийн үйл ажиллагаа нь хууль бус болон хуульд заасан журмыг зөрчсөн байсныг тогтоож, анхан шатны шүүхийн дүгнэлтийг хэвээр үлдээсэн. Бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцож, улсын бүртгэлийн үйл ажиллагаа нь бусдын эрхийг зөрчөөгүй гэж үзсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагч болон түүний гэр бүлийг орон сууцнаас албадан гаргах, хариуцагч нь орон сууцны хамтран өмчлөгчөөр тогтоолгох шаардлага гаргасан. Нэхэмжлэгч нь эхээ асарч, хариуцагч нь гэр бүлээрээ байранд амьдарч, өмчлөх эрхээ шаардаж байгаа. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэгчийн үндсэн нэхэмжлэлийг хангаж, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. ҮНДЭСЛЭЛ: Орон сууц нь улсын бүртгэлд нэхэмжлэгчийн өмчлөлд бүртгэгдсэн. Иргэний хуулийн дагуу өмчлөгч нь өөрийн хөрөнгөө бусдын хууль бус эзэмшлээс шаардах эрхтэй. Хариуцагчийн хамтран өмчлөгч болох тухай шаардлага нь улсын бүртгэл дээр тогтоогдсон өмчлөх эрхтэй үндэслэлгүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Ц.Энхболд нь өөрийн өмчлөлийн орон сууцыг Ц.Энхжаргалын хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэхээр нэхэмжлэл гаргасан. Тус орон сууцанд Ц.Энхболдын эцэг, эх амьдарч байгаад нас барсны дараа Ц.Энхжаргалын хүү Н.Батсайхан эхнэр, хүүхдүүдийн хамт түр амьдарч байгаад Ц.Энхжаргал амьдарч эхэлсэн байна. - **Нэхэмжлэгч**: Ц.Энхболд нь Хан-Уул дүүрэг, 2 дугаар хороо, 19 дүгээр хороолол, 21 дүгээр байр, 87 тоот орон сууцны хууль ёсны өмчлөгч бөгөөд Ц.Энхжаргалын хууль бус эзэмшлээс орон сууцыг чөлөөлүүлэхийг хүссэн. - **Хариуцагч**: Ц.Энхжаргал нь тус орон сууцыг эцэг, эх нь худалдан авч, улмаар хүү Э.Батсайханд шилжүүлсэн, харин Ц.Энхболд зээл авахад баталгаа болгож түр өөрийн нэр дээр шилжүүлж авсан тул өмчлөх эрхтэй гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-09-30, **Дугаар**: 183/ШШ2019/02050 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг хангаж, Ц.Энхжаргалын хууль бус эзэмшлээс орон сууцыг чөлөөлүүлсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-12-04, **Дугаар**: 2020 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 162.4. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-07-22, **Дугаар**: 210/МА2025/00515 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Шийдвэр, магадлал хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй, сөрөг нэхэмжлэлийг үндэслэлгүйгээр хүлээн авахаас татгалзсан, гуравдагч этгээдийг оролцуулаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч нь бэлэглэлийн гэрээний үндсэн дээр орон сууцны өмчлөх эрхийг олж авсан нь шүүхийн хүчин төгөлдөр шийдвэр болон өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээгээр тогтоогдсон. Энэ нь Иргэний хуулийн 110.1, 183.1-д заасантай нийцнэ. - Хариуцагч Ц.Энхжаргал орон сууцыг хууль ёсоор эзэмшиж байгаа нь тогтоогдоогүй тул Иргэний хуулийн 106.1-д заасныг зөв хэрэглэсэн. - Хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэл нь үндсэн нэхэмжлэлтэй хамт тооцогдохгүй гэж шүүх үзсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 73.2-т нийцсэн. Мөн сөрөг нэхэмжлэл нь бүрдүүлбэр хангаагүй, улсын тэмдэгтийн хураамж төлөөгүй байсан. - Э.Батсайханы бэлэглэлийн гэрээг хүчингүй болгуулах нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон шүүхийн шийдвэр хүчин төгөлдөр болсон тул бэлэглэгчээс эзэмшлийг шаардахгүйгээр гуравдагч этгээдээс шаардаж байгаа нь хууль бус гэх гомдол үндэслэлгүй. - Орон сууцанд Ц.Энхжаргалаас гадна Ц.Энхтуяа оршин суудаг болох нь нотлогдоогүй тул Ц.Энхтуяаг гуравдагч этгээдээр татан оролцуулах хүсэлтийг үндэслэлгүйгээр татгалзсан гэх гомдол хүлээн авах үндэслэлгүй.