Үйл явдал
Нийгмийн даатгалын маргаан — хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр өндөр насны тэтгэвэр тогтоох эрх. Нэхэмжлэгч нь нефть хангамжийн салбарт шатахуун ачигч, насосчны чиг үүрэгээр ажилласан хугацаагаа хөдөлмөрийн хортой нөхцөлд тооцож, өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгохыг шаардсан боловч нийгмийн даатгалын байгууллага үүнийг хөдөлмөрийн хортой нөхцөлд хамаарахгүй гэж үзэн татгалзсан.
Талуудын байр суурь
- Нэхэмжлэгч: Ажилласан албан тушаал нь хөдөлмөрийн хортой нөхцөлийн жагсаалтад тусгагдсан тул хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр тэтгэвэр тогтоох эрхтэй.
- Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Тухайн ажил мэргэжил нь зөвхөн нефть боловсруулах үйлдвэрийн ажилтнуудад хамааралтай бөгөөд шатахуун түгээх станцын ажил нь хортой нөхцөлд хамаарахгүй.
Шийдвэр ба үндэслэл
Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, хариуцагчийн татгалзсан шийдвэрийг хууль бус гэж үзлээ. Учир нь нэхэмжлэгч нь шатахуун, бензин зэрэг хортой шингэнтэй шууд харьцдаг, тэсэрч дэлбэрэх бодистой ойр ажилладаг байсан тул хөдөлмөрийн хортой нөхцөлд ажилласан гэж үзнэ. Хариуцагч нь тухайн ажил мэргэжлийг зөвхөн нефть боловсруулах үйлдвэрийн ажилтнуудад хамааралтай гэж явцуу утгаар тайлбарлан, хөдөлмөрийн хортой нөхцөлийн жагсаалтыг хэрэгжүүлсэн нь тухайн хууль, тушаалын зорилгод нийцээгүй тул хариуцагчийн татгалзал нь хууль бус байна. Нэхэмжлэгч нь нийгмийн даатгалын шимтгэл төлсөн хугацаа болон хөдөлмөрийн хортой нөхцөлд ажилласан хугацааны шаардлагыг хангасан тул өндөр насны тэтгэвэр тогтоолгох эрхтэй (Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн тухай хууль 5.1.4).
Хууль зүйн гол дүгнэлт
- Ажил мэргэжлийн чиг үүрэг, орчны нөхцөл байдал (шатахуунтай харьцах, ууршилттай орчинд ажиллах) нь тухайн ажлыг хөдөлмөрийн хортой нөхцөлд хамааруулах үндэслэл болно (Хөдөлмөрийн, нийгмийн хамгааллын сайдын 2023 оны А/221 тушаал).
- Хөдөлмөрийн хортой нөхцөлийн жагсаалтыг хэрэгжүүлэхдээ тухайн ажил мэргэжлийн онцлогт тохирч, явцуу бус, ерөнхий утгаар тайлбарлах ёстой.
- Даатгуулагч нь хөдөлмөрийн хортой нөхцөлд ажилласан хугацаа болон шимтгэл төлсөн хугацааны хувь хэмжээгээр хуульд заасан болзлыг хангасан бол тэтгэвэр тогтоох эрх нь бүрэн бий (Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн тухай хууль 5.1.4).