Хөвсгөл аймаг дахь Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Нийгмийн даатгалын маргаан — тэжээгчээ алдсаны тэтгэмж тогтоохгүй байгаа эс үйлдэхүй. Нэхэмжлэгч нь өмнөх гэрлэлтээ цуцлуулаагүй байсан тул хариуцагч байгууллага нь нэхэмжлэгч болон түүний хүүхдүүдийн хамтын амьдрал, эцэг болох байдлыг тогтоогдоогүй гэж үзэн тэжээгчээ алдсаны тэтгэмж олгохгүй байжээ.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Хариуцагч байгууллага хүүхдүүдийн эцэг болох байдлыг тогтоогдоогүй гэх үндэслэлээр тэтгэмж олгохгүй байгаа нь хууль бус, хүүхдийн эрх ашигт сөргөвчилж байна гэж үзэн тэтгэмж олгохыг шаардсан.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Нэхэмжлэгч өөр хүнтэй гэрлэлттэй байсан тул хамтын амьдрал тогтоогдоогүй, улмаар хүүхдүүдийн эцэг болох нь тогтоогдоогүй тул тэтгэмж олгох боломжгүй гэж үзсэн.

Шийдвэр ба үндэслэл

Нэхэмжлэгчийн шаардлагыг бүрэн хангаж, хариуцагч байгууллагын эс үйлдэхүйг хууль бус гэж тогтоож, тэтгэмж олгохыг даалгасан.

• Хүүхдүүд улсын бүртгэлийн байгууллагад эцгээрээ овоглож, төрсний гэрчилгээ авсан байсан тул хүүхдийн эцэг болох нь тогтоогдсон гэж үзнэ.
• Нэхэмжлэгч өөр хүнтэй гэрлэлттэй байсан ч хамтын амьдралтай байсан нь хүүхдийн эрх, ашиг сонирхлыг хамгаалахад хамааралтай тул гэрлэлт бүртгүүлээгүй байх нь тэжээгчээ алдсаны тэтгэмж авах эрхийг хязгаарлах үндэслэл болохгүй.
• Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хуулийн заалтуудыг хэрэгтлэн хэрэглээгүй тул хариуцагч байгууллагын үйлдэл хууль бус байна.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Хүүхдийн эцэг, эх нь гэрлэлтээ бүртгүүлээгүй байх нь хүүхдийн эрх, ашиг сонирхлыг хамгаалахад саад болохгүй, тийм учраас тэжээгчээ алдсаны тэтгэмж авах эрх хамааралгүй тул тэтгэмж олгох ёстой (Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр, тэтгэмжийн тухай хууль 12.1.1, 15, 16).
• Захиргааны байгууллага нь хуульд зааснаас илүү хязгаарлалт тогтоож, хүний эрхийг зөрчих эрхгүй (Захиргааны ерөнхий хууль 4.1, 4.2.1).
• Захиргааны байгууллагын хууль бус үйлдэл, эс үйлдэхүйн улмаас учирсан хохирлыг нэхэмжлэгч нөхөн гаргуулж авах эрхтэй (Захиргааны ерөнхий хууль 100.1, 101.2).