Улсын дээд шүүхийн Шүүх хуралдааны тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: “Х” ТӨХХК нь З-тай 2024 оны 02 дугаар сарын 21-ний өдөр “Тэжээлийн буудай зээлээр худалдах, худалдан авах” гэрээ байгуулж, 525,000,000 төгрөгийн үнэ бүхий 750 тонн тэжээлийн буудайг З-д хүлээлгэн өгсөн. З нь гэрээний дагуу төлбөрөө хугацаанд нь төлөөгүй тул “Х” ТӨХХК нь нийт 787,500,000 төгрөг гаргуулахаар нэхэмжлэл гаргасан.
• Нэхэмжлэгч: "Х" ТӨХХК нь З-гаас тэжээлийн буудайн үндсэн үнэ 525,000,000 төгрөг, гэрээний алданги 262,500,000 төгрөг, нийт 787,500,000 төгрөгийг гаргуулахыг шаардсан.
• Хариуцагч: З нь үндсэн төлбөрийг зөвшөөрсөн боловч алдангийг төлөхгүй гэж маргасан. Мөн Засгийн газрын 2024 оны 76 дугаар тогтоолыг үндэслэн Хүнс, хөдөө аж ахуйн яам уг төлбөрийг хариуцах ёстой тул өөрсдийгөө хариуцагч биш гэж үзсэн.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2024-11-25, Дугаар: 156/ШШ2024/00561
• Шийдвэр: З-с 525,000,000 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч “Х” ТӨХХК-д олгож, алданги 262,500,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 243.1, 232.8-д зааснаар талуудын хооронд худалдах-худалдан авах гэрээний харилцаа үүссэн, З нь төлбөрөө төлөөгүй. Байгалийн гамшиг буюу зудын нөхцөл байдалтай байсан тул алдангийг хэрэгсэхгүй болгосон. Засгийн газрын 76 дугаар тогтоол нь гэрээний оролцогч биш тул ХААЯам үүрэг хүлээхгүй.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2025-03-06, Дугаар: 226/МА2025/00006
• Гомдлол гаргагч: Хариуцагч З-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Д.М, Н.Ү
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүх Засгийн газрын 2024 оны 76 дугаар тогтоолын гэрээний үйлчлэлд хэрхэн нөлөөлөх, төлбөр хариуцах байгууллага өөрчлөгдөх эсэх талаар хууль зүйн дүгнэлт хийгээгүй, тэмдэгтийн хураамжаас чөлөөлсөн нь хууль бус.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан.
• Үндэслэл: Анхан шатны шүүх нотлох баримтыг үнэлэх шаардлага хангаагүй, Засгийн газрын тогтоолын гэрээний үйлчлэлд нөлөөлөх, төлбөрийг хариуцах байгууллага өөрчлөгдөх эсэхэд хууль зүйн дүгнэлт хийгээгүй. Мөн төсвийн байгууллага биш "Х" ТӨХХК-ийг улсын тэмдэгтийн хураамжаас чөлөөлсөн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 168.1.1-д заасан хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2025-04-24, Дугаар: 001/ШХТ2025/00435
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.М
• Гомдлолын шалтгаан: Давж заалдах шатны шүүх хуулийг зөрүүтэй тайлбарлаж, хэргийн баримтад үндэслэлгүй дүгнэлт хийсэн.
• Шийдвэр: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр давж заалдах шатны шүүхэд буцаасан.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Давж заалдах шатны шүүх нь хэргийн баримт, талуудын тайлбараас үзэхэд өөрийн эрх хэмжээний хүрээнд хэргийг шийдвэрлэх боломжтой байсан.
• Шүүх Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 167.1.5, 168.1-д заасан үндэслэлүүдэд нийцээгүй байхад анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан нь хууль бус.
• Давж заалдах шатны шүүх нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 166.4-т заасан үүргээ хэрэгжүүлээгүй, шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй.
• Маргааны үйл баримттай холбогдуулан эрх зүйн дүгнэлт хийгээгүй тул хяналтын шатны шүүхээс хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй.