Улсын дээд шүүхийн Шүүх хуралдааны тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: Ч.С нь 2022-07-08-ны өдөр зам тээврийн осолд орж, түүний автомашинд учирсан гэмтэл болон орлого олох боломжгүй болсон хохирлыг хариуцагч нараас гаргуулахаар нэхэмжилсэн. Осол нь Дархан-Уул аймгаас Орхон аймаг чиглэлийн авто замын 31-32 дахь км-т түүний жолоодож явсан Тоёота Фейлдер маркийн тээврийн хэрэгсэл Л.Агийн жолоодож явсан Тоёота Королла маркийн тээврийн хэрэгсэлтэй мөргөлдсөнөөс үүссэн.
• Нэхэмжлэгч: Ч.С нь "Т ББСБ" ХХК, Сэлэнгэ аймгийн Сайхан сумын Засаг дарга, Сэлэнгэ аймгийн Сайхан сумын Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурал, Н.Э нараас гэм хорын хохирол 6,217,000 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. Тэрээр Л.Аг Замын хөдөлгөөний дүрмийн 13.4-ийг зөрчсөн, Сэлэнгэ аймгийн Сайхан сумын Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурал болон Засаг дарга нар замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангах үүргээ биелүүлээгүй, Л.Агийн жолоодож явсан тээврийн хэрэгсэл нь "Т ББСБ" ХХК-ийн өмчлөлд байсан гэж үзсэн.
• Хариуцагч:
  • Сэлэнгэ аймгийн Сайхан сумын Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурал, Засаг дарга: Жолоочийн буруутай үйлдлээс учирсан хохирлыг төр хариуцахгүй, эзэн холбогдогч нь тодорхой гэж маргасан.
  • "Т ББСБ" ХХК: Н.Э зээлийн гэрээ байгуулан автомашиныг барьцаалж авсан, осол гаргасан жолооч Л.А нь тухайн тээврийн хэрэгслийг жолоодож явсан, даатгалд даатгуулсан байсан тул хохирлыг даатгалын компаниас гаргуулах ёстой, өөрсдөө хариуцах үндэслэлгүй гэж маргасан.
  • Н.Э: Шинжээчийн дүгнэлтээр Ч.С Замын хөдөлгөөний дүрмийн 9.11-ийг зөрчсөн байх магадлалтай, ослоос болж өөрийн машин их хэмжээгээр гэмтсэн тул энэ хэргийн хариуцагч биш гэж маргасан.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2023-12-20, Дугаар: 135/ШШ2023/01719
• Шийдвэр: Сэлэнгэ аймгийн Сайхан сумын Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурал, Сэлэнгэ аймгийн Сайхан сумын Засаг дарга, Н.Э нараас тус бүр 1,305,667 төгрөг гаргуулж, Ч.Сд олгож, "Т ББСБ" ХХК-д холбогдох болон 2,300,000 төгрөг гаргуулах нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 499.1, 499.4, 510.1. Ч.С нь Замын хөдөлгөөний дүрэм зөрчөөгүй, харин Л.А 13.4-ийг зөрчсөн. Орон нутгийн удирдлагууд Замын хөдөлгөөний дүрмийн 9.4.6-д заасан үүргээ биелүүлээгүй нь осол гарах нөхцлийг бүрдүүлсэн. "Т ББСБ" ХХК нь зөвхөн фидуцийн гэрээгээр өмчлөгчөөр бүртгэгдсэн боловч бодит эзэмшигч нь Н.Э байсан тул "Т ББСБ" ХХК хариуцах үндэслэлгүй. Нэхэмжлэгчийн орох байсан орлого болон оношлогооны төлбөрийг нотлох баримтгүй тул хэрэгсэхгүй болгосон.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2024-02-19, Дугаар: 209/МА2024/00013
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгч
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлөхийг хүссэн.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, Н.Эаас 2,741,900 төгрөгийг гаргуулж Ч.Сд олгож, Сэлэнгэ аймгийн Сайхан сумын Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурал, Сэлэнгэ аймгийн Сайхан сумын Засаг дарга, "Т ББСБ" ХХК нарт холбогдох нэхэмжлэлийн шаардлага болон үлдэх 3,475,100 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 497.1, 499.1, 499.4, 510.1, 514.1. "Т ББСБ" ХХК нь фидуцийн гэрээний өмчлөгч тул гэм хор хариуцахгүй. Н.Э нь автомашины өмчлөгч тул гэм хорыг хариуцна. Сэлэнгэ аймгийн Сайхан сумын Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурал, Засаг дарга нар нь гэм хор учруулсан үйлдэлд шууд буруугүй. Ч.С нь Замын хөдөлгөөний дүрэм зөрчсөн байх магадлалтай гэсэн шинжээчийн дүгнэлтийг үндэслэн Иргэний хуулийн 514.1-д зааснаар хохирлын 70 хувийг хариуцуулсан.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2024-04-25, Дугаар: 001/ШХТ2024/00500
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.А
• Гомдлолын шалтгаан: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг бүхэлд нь эс зөвшөөрч, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээхийг хүссэн.
• Шийдвэр: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• "Т ББСБ" ХХК нь зөвхөн фидуцийн гэрээгээр өмчлөгчөөр бүртгэгдсэн бөгөөд автомашины бодит эзэмшигч нь Н.Э байсан тул "Т ББСБ" ХХК гэм хор хариуцахгүй гэсэн хоёр шатны шүүхийн дүгнэлт үндэслэлтэй.
• Н.Э нь автомашины өмчлөгч байсан тул Иргэний хуулийн 499.4-д зааснаар гэм хорыг хариуцах үндэслэлтэй.
• Зам тээврийн ослын хор хохирол нь тээврийн хэрэгслийн ашиглалтаас үүдэлтэй байдаг тул Иргэний хуулийн 499.1-д зааснаар тухайн тээврийн хэрэгслийг замын хөдөлгөөнд оруулсан этгээдийн гэм буруутай үйлдэл, эс үйлдэхүй хохиролд шууд шалтгаант холбоотой байхыг шаарддаг.
• Сэлэнгэ аймгийн Сайхан сумын Иргэдийн төлөөлөгчдийн хурал болон Засаг дарга нар нь нийтийн эрх зүйн этгээд бөгөөд Иргэний хуулийн 497.1-д заасан хариуцлагыг хүлээх үндэстэй. Тэдгээр нь замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангах үүргээ биелүүлээгүй нь осол гарах нөхцлийг бүрдүүлэхэд гэм буруутай нөлөөлсөн.
• Нэхэмжлэгч Ч.С нь Замын хөдөлгөөний дүрэм зөрчсөн байх магадлалтай гэх шинжээчийн дүгнэлт нь баримт нотолгоогүй тул Иргэний хуулийн 514.1-д заасан хохирогчийн гэм бурууг тооцох үндэслэлгүй.
• Нэхэмжлэгчийн орох байсан орлого болон оношлогооны төлбөрийн талаарх шаардлагыг нотлох баримт хангалтгүй байсан тул хэрэгсэхгүй болгосон анхан шатны шүүхийн дүгнэлт зөв.