© 2026 ХуульTech

Нийтлэл Блог

Шүүхийн шийдвэр №9411 | ХуульTech

Иргэн хэрэг·Давж шатны шүүх

Тогтоол №9411

Shuukh.mn дээр үзэх ↗

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

Үйл явдал: “С” ХХК “А” ХХК-тай худалдааны гэрээгээр бараа нийлүүлж үлдэгдэл 21 099 200 төгрөгийн төлбөр үүссэн, “Ч” ХХК өрийг хүлээн авч төлөөгүй, алданги нэмж нэхэмжилсэн.
Нэхэмжлэгч: “С” ХХК, үлдэгдэл болон алдангид 31 648 800 төгрөгийг гаргуулах.
Хариуцагч: “Ч” ХХК, үндсэн төлбөрийг төлөхөд зөвшөөрч алдангиас татгалзаж хуваарьтай төлөх санал тавьсан.

🏛️ АНХАН ШАТ

Өдөр: 2018-04-06, Дугаар: 181/ШШ2018/00787
Шийдвэр: Хариуцчаас 21 099 200 төгрөгийг олгож, алданги хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн.
Үндэслэл: ИХ 25.1, 262.1, 263.4; гэрээг зээлээр худалдах гэж үзэж алдангийг хүүтэй адилтгасан.

⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР

Өдөр: -, Дугаар: 181/ШШ2018/00787
Гомдол гаргагч: Нэхэмжлэгч
Гомдолын шалтгаан: Анхан шат гэрээг зээлээр худалдах гэж буруу тодорхойлж алдангийг хэрэгсэхгүй болгосон.
Шийдвэр: Анхан шатны шийдвэрийг өөрчилж нэхэмжлэлийг бүрэн хангасан.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

Гэрээ худалдаа худалдан авах харилцаа бөгөөд ИХ 222.1.1-д төлбөрийн хугацааг хэтрүүлсэн.
Талууд гэрээнд алданги тохиролцсон, анхан шат зээл гэж буруу тайлбарлаж ИХ 243.1, 232.4 зөрчсөн.
Үлдэгдэл 21 099 200 төгрөгийг авлагын гүйлгээ, тооцооны акт баримтжуулсан.
ИХ 243.1, 232.4-д үндэслэн нийт 31 648 800 төгрөгийг олгож, тэмдэгтийн хураамжийг өөрчилсөн.

Өөр асуулт байна уу?

Монгол Улсын хууль, тогтоомж, шүүхийн шийдвэрийн санд суурилсан хиймэл оюунаас хүссэн асуултаа асуу

ХуульGPT-ээс асуух

Ижил төстэй 5 тогтоол

Тогтоол №8840·Иргэн · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь хариуцагч нарт 2017-12-30-ны өдөр 105,000,000 төгрөгийн үнэ бүхий тамхи хүлээлгэн өгч, төлбөрийг нэг жилийн дараа авахаар тохиролцсон боловч хариуцагч нар төлбөрөө төлөөгүй тул үндсэн төлбөр болон алданги шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: Үндсэн төлбөр 105,000,000 төгрөг, алданги 52,500,000 төгрөг, нийт 157,500,000 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Тамхи хүлээн авсан болон үндсэн төлбөр 105,000,000 төгрөгийг зөвшөөрөх боловч алданги тооцох талаар бичгээр тохиролцоогүй тул үлдэх хэсгийг зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-12-19, **Дугаар**: 101/ШШ2019/03654 - **Шийдвэр**: Хариуцагч нараас 122,325,000 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 35,175,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 281.1, 232.6-д зааснаар талуудын хооронд зээлийн гэрээний харилцаа үүссэн гэж үзэж, үндсэн төлбөр болон хугацаа хэтрүүлсэн алдангийг гаргуулахаар шийдвэрлэв. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-04-03, **Дугаар**: 758 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэргийн харилцааг буруу тодорхойлсон, алданги тооцох бичгээр хийсэн хэлцэл байхгүй. - **Шийдвэр**: Шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, үндсэн төлбөр 105,000,000 төгрөгийг хариуцагч нараас хамтран, алданги 17,325,000 төгрөгийг зөвхөн нэг хариуцагчаас гаргуулахаар шийдвэрлэв. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 243.1-д зааснаар худалдах-худалдан авах гэрээний харилцаа үүссэн. Алданги төлөх тухай баримтад зөвхөн нэг хариуцагч гарын үсэг зурж баталгаа гаргасан тул бусад хариуцагчаас алданги гаргуулах үндэслэлгүй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-05-21, **Дугаар**: 001/ХТ2020/00431 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Алданги тооцсон баримт нь хүчээр хийлгэсэн хэлцэл бөгөөд хуулийн шаардлага хангаагүй тул 17,325,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгох. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, гомдлыг хангахгүй орхив. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын хооронд Иргэний хуулийн 243.1-д заасан худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулагдсан бөгөөд хариуцагч нар барааг хүлээн авч, төлбөр төлөх үүргээ зөвшөөрсөн тул Иргэний хуулийн 242.11-д зааснаар хамтран хариуцна. - Хэрэгт авагдсан зарим баримт эх хувь биш тул Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 44.2-т заасан шаардлага хангахгүй боловч, нэг хариуцагчийн гарын үсэгтэй алданги төлөхийг зөвшөөрсөн эх баримт хэрэгт авагдсан байна. - Иргэний хуулийн 232.3-т зааснаар анз тогтоосон гэрээг бичгээр хийх шаардлагыг тухайн хариуцагчийн гаргасан баталгаа хангаж байх тул түүнээс алданги гаргуулсан нь үндэслэлтэй. - Хариуцагч нь баталгааг хүчээр хийлгэсэн гэх тайлбараа баримтаар нотлоогүй тул гомдлыг хангах үндэслэлгүй гэж үзэв.
Тогтоол №10203·Иргэн · Давж шат
ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу төлөгдөөгүй үнийн дүн болон алданги гаргуулах тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Худалдах, худалдан авах гэрээний үүрэгт 109,260,000 төгрөг гаргуулж, үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв. Иргэний хуулийн 243.1, 232.6-д заасныг үндэслэв. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч гомдол гаргаж, алдангийн хэмжээг буруу тогтоосон, төлбөрийг тооцохдоо үндэслэлгүйгээр нэхэмжлэлийн шаардлагын үнийн дүнгээр тооцсон гэж маргажээ. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, гомдлыг хангахгүй орхив. ҮНДЭСЛЭЛ: Талууд гэрээгээр бүтээгдэхүүнийг нийлүүлснээс хойш 30 хоногийн дотор төлбөрийг төлөх, хугацаандаа төлөөгүй тохиолдолд хоног тутамд гүйцэтгээгүй үнийн дүнгийн 0.15 хувиар алданги тооцохоор тохиролцсон нь хуульд нийцсэн. Хариуцагч гэрээний дагуу нийлүүлсэн бүтээгдэхүүний төлбөрийг хугацаанд нь хийгээгүй бөгөөд алдангийн хэмжээг нэмэгдүүлэх, бууруулах үндэслэл байхгүй. Нэхэмжлэгчийн зүгээс шүүхэд нэхэмжлэл гаргаснаас хойш төлсөн төлбөрийг үндсэн төлбөрөөс хасуулж тооцох хүсэлт гаргасан нь зөвтэй.
Тогтоол №8645·Иргэн · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч "О" ХХК нь хариуцагч "Э" ХХК-тай шатахуун зээлээр худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулж, шатахуун нийлүүлсэн боловч хариуцагч төлбөрөө хугацаанд нь барагдуулаагүй. - **Нэхэмжлэгч**: "О" ХХК 106,953,336 төгрөгийн үндсэн төлбөр, 45,777,387 төгрөгийн алданги, нийт 152,730,723 төгрөгийг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: "Э" ХХК үндсэн төлбөр 106,953,336 төгрөгийг хүлээн зөвшөөрч, харин алдангийг гэрээний хугацаанд үүссэн үүргийн зөрчилд л тооцох ёстой бөгөөд Иргэний хуулийн 232.4-т зааснаар гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 50 хувиас хэтрүүлэхгүй байх үндэслэлээр 2,849,224 төгрөг байх ёстой гэж маргасан. Мөн үнийн хөнгөлөлт 18,000,000 төгрөгийг тооцуулах саналтай байсан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-12-18, **Дугаар**: 138/ШШ2019/00934 - **Шийдвэр**: Хариуцагчаас 106,953,336 төгрөгийн үндсэн төлбөр, 5,544,752 төгрөгийн алданги, нийт 112,498,088 төгрөгийг гаргуулж, үлдэх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 186.1, 243.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-02-17, **Дугаар**: 201/МА2020/0008 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн алданги тооцсон нь буруу бөгөөд Иргэний хуулийн 232.4-т зааснаар алдангийн дүн хэтэрсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 162.4. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-03-27, **Дугаар**: 201/МА2020/0008 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Шүүхүүд алданги тооцохдоо Иргэний хуулийн холбогдох хэм хэмжээг буруу тайлбарлаж, буруу тооцоолол гаргасан. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалд өөрчлөлт оруулж, хариуцагчаас гаргуулах алдангийн хэмжээг 4,576,048 төгрөг, нийт 111,529,384 төгрөг болгон бууруулсан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хоёр шатны шүүх зохигчийн хооронд үүссэн эрх зүйн харилцааг "Шатахуун зээлээр худалдах-худалдан авах гэрээ" гэж зөв тодорхойлсон. - Гэрээний хугацаа дууссан, талууд гэрээг сунгаагүй тул гэрээний 5.2-т заасны дагуу хугацаа хэтэрсэн хоног тутам гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 0.5 хувиар алданги тооцох нь зөв. - Гэрээний хугацаа дууссанаас хойш нийлүүлсэн шатахууны үнэ 106,953,336 төгрөгт алданги тооцохгүй. - Гэрээний дагуу төлөгдөөгүй үлдсэн үндсэн төлбөр 5,698,446 төгрөгөөс алданги тооцох нь зүйтэй. - 2019.05.22-2019.10.03 хүртэлх 134 хоногийн алданги 3,817,928 төгрөгийг тооцохдоо Иргэний хуулийн 232.4-т заасан "Анзын нийт дүн гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 50 хувиас хэтэрч болохгүй" гэсэн заалтыг зөрчсөн байна. - Иймд, 2019.05.22-2019.10.03 хүртэлх хугацааны гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүн болох 5,698,449 төгрөгийн 50 хувиар 2,849,224 төгрөг болгон алдангийг бууруулах үндэслэлтэй. - Хариуцагчийн 2019.04.30-2019.05.22 хүртэлх 22 хоногийн алданги 1,726,824 төгрөгийг төлөхгүй гэсэн гомдол үндэслэлгүй.
Тогтоол №146503·Иргэн · Анхан шат
ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Худалдах-худалдан авах гэрээний үнийн үлдэгдэл болон алданги гаргуулах тухай нэхэмжлэл. Нэхэмжлэгч нь бараа нийлүүлсэн, хариуцагч нь төлбөр хийгээгүй гэж маргасан. Хариуцагч нь барааны үнийн үлдэгдлийг хүлээн зөвшөөрсөн ч алданги тооцох үндэслэлгүй гэж тайлбарласан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас барааны үнийн үлдэгдэл 1,440,000 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, алданги 720,000 төгрөгийг гаргуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. ҮНДЭСЛЭЛ: Худалдах-худалдан авах гэрээ болон үүрэг гүйцэтгэлийн үндсэн дээр барааны үнийн үлдэгдлийг гаргуулах эрхтэй. Гэвч анз (алданги) нь гэрээнд тодорхой заагдаагүй, бичгээр байгуулагдаагүй бол нэхэмжлэх эрх үүсэхгүй. Төлбөр барагдуулах гэрээ нь үүрэг гүйцэтгэх хугацаа хэтрүүлсэн тохиолдолд нэмэлт хугацаа тогтоосон агуулгатай тул алданги тооцох үндэслэл болохгүй.
Тогтоол №14577·Иргэн · Давж шат
ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь худалдах-худалдан авах гэрээний үүрэг, алданги, торгууль гаргуулах шаардлага гаргасан. Хариуцагч нь төлбөрийг бүрэн хийсэн, гэрээг цуцлаагүй гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Худалдах-худалдан авах гэрээний үндсэн төлбөр болон алданги нийт 72 288 053 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь гэрээнд заасан үнэ, төлбөрийн нөхцөл нь хуульд нийцсэн, гэрээг цуцлаагүй байхад алданги тооцсон нь буруу гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хооронд худалдах-худалдан авах гэрээний харилцаа үүссэн. Худалдан авагч нь гэрээнд заасан төлбөрийг хугацаанд нь төлөөгүй бөгөөд төлбөр төлөх дарааллын дагуу алданги тооцох нь хууль зүйн үндэслэлтэй. Хариуцагч нь төлбөрийг бүрэн барагдуулсан гэх нотлох баримтыг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн дагуу нотлоогүй. Алданги нь гэрээний хугацаа хэтрүүлсэнтэй холбоотой үүссэн хариуцлага учраас гэрээг цуцалсан эсэх нь алданги тооцох эрхэд нөлөөлөхгүй. Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй байна.