Тогтоол №9057

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Т ХХК нь А ХХК-д 30 тэрбум төгрөгийн зээл олгосон бөгөөд зээлдэгч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул зээлийн үндсэн, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулах, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг шаардсан. Хариуцагч нар зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн тодорхой хэсгийг эс зөвшөөрч, барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгох сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Т ХХК, А ХХК-аас 40,145,530,153 төгрөг гаргуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулах. - **Хариуцагч**: А ХХК, А ХХК, Х.Б, Х ХХК, А ХХК, Т.Ц нарыг хариуцагчаар татаж, зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн 9,093,710,205 төгрөгийг зөвшөөрөхгүй, барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгож, барьцаа хөрөнгөө чөлөөлүүлэх. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-09-05, **Дугаар**: 181/ШШ2023/02691 - **Шийдвэр**: Хариуцагч А ХХК-аас 33,856,016,952.9 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг даалгаж, 6,289,513,200.63 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, батлан даалтын болон сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагуудыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 452.2, 453.1 дэх хэсэг, 458.1 дэх хэсэгт зааснаар зээлийн гэрээний үүрэг үүссэн, хариуцагч үүргээ биелүүлээгүй тул барьцаагаар хангуулах үндэслэлтэй. Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагад дурдсан гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-11-15, **Дугаар**: 210/МА2023/01995 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагаас 6,289,513,200.63 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон, нэмэгдүүлсэн хүү тооцох үндэслэлгүй гэж дүгнэсэн, батлан даагчийн хариуцлагыг тодорхой бус гэж үзсэн нь хууль зүйн үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтыг өөрчилж, хариуцагч А ХХК-аас 40,145,530,153 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зээлдэгч нь гэрээний хугацаанд зээлийн мөнгөн хөрөнгийг хүүгийн хамт буцаан төлөх үүргээ биелүүлээгүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 26.2-т зааснаар нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн шаардлагыг ихэсгэх эрхтэй бөгөөд хариуцагч үүргийн зөрчил гаргасан тул хэтэрсэн хугацааны хүү, нэмэгдүүлсэн хүү төлөх үүргээс чөлөөлөгдөхгүй. - Зээлийн гэрээний 2.1.4, 2.1.5-д заасан тохиролцоогоор зээлдэгч гэрээний хугацаанд зээлээ төлөөгүй нөхцөлд зээлийг төлөгдөж дуустал хүүгийн хэмжээгээр нэмэгдүүлсэн хүү төлөхөөр тохиролцсон нь Иргэний хуулийн 452.2, 453.1-д нийцнэ. - Анхан шатны шүүх зээлийн гэрээний хэтэрсэн хугацааны хүү, түүнд тооцогдох нэмэгдүүлсэн хүүг хэрэгсэхгүй болгосон нь үндэслэл муутай байх тул хариуцагч А ХХК-аас хэтэрсэн хугацааны хүү 12,969,868,593 төгрөг, нэмэгдүүлсэн хүү 890,868,963 төгрөг, нийт 13,860,737,556 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгох нь хуульд нийцнэ. - Батлан даалтын гэрээний 3.2.1-д "үндсэн үүрэг гүйцэтгэгч үүргээ зохих ёсоор гүйцэтгээгүй тохиолдолд банкны шаардлагаар түүний үүргийг бүрэн хариуцаж, энэ гэрээний 2.1.2-т заасан хөрөнгөөс төлбөрийг бүрэн барагдуулна" гэж заасан нь Иргэний хуулийн 198.1-д зааснаар батлан даагч нөхөх хариуцлага хүлээхээр тохиролцсон гэж үзэх үндэслэлтэй. - Барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй тул сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь зөв.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь зээлийн гэрээний үүрэг болон алданги шаардсан. Хариуцагч нь зээлийн хүүг хүлээн зөвшөөрч, алдангийг хүлээн зөвшөөрөөгүй. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас үндсэн зээл, хүү болон зарим алданги гаргуулж, үлдэх алдангыг хэрэгсэхгүй болгож, барьцааны хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангахыг шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль буруу хэрэглэсэн, хэргийн бодит байдлыг үнэлээгүй хэмээн гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Зээлийн гэрээнд заасан алдангийн хэмжээ нь хуульд нийцсэн байхад анхан шатны шүүх алдангийг хэрэгсэхгүй болгосон нь буруу байна. Зээлийн үндсэн үүрэг болон хуульд нийцсэн алдангийг хариуцагчаас гаргуулж, шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь зээлийн гэрээний дагуу төлөгдөөгүй үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг хүссэн. Хариуцагч нь гэрээний дагуу төлбөр хийх боломжгүй болсон, төлсөн мөнгөө зээлээс хасаагүй зэрэг үндэслэлээр нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрсөн. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг баримтлан хариуцагчаас тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулж, үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож, шийдвэр биелэгдээгүй тохиолдолд барьцаа хөрөнгийг албадан худалдаанд оруулахыг даалгасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэр хариуцагчийн ноцтой зөрчлийг хангалтгүй үнэлж, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг буруу тооцсон гэж гомдол гаргасан. Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүлээн зөвшөөрсөн. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх гэрээний зөрчлийн шинж чанар, зарим хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг тооцох байдал, Засгийн газрын тогтоолоос үүссэн нөхцөл байдлыг харгалзан үзэж, анхны шийдвэрийн зарим хэсгийг өөрчилж, барьцааны хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Зээлдэгч зээлийн гэрээний үүргээ биелүүлээгүйгээс барьцаа хөрөнгөөр үүргийг хангуулах тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Зээлийн гэрээний үүрэг, хүү, нэмэгдүүлсэн хүү, нотариатын зардлыг гаргуулж, барьцаа хөрөнгөөр хангуулах шийдвэр. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг дутуу тооцсон гэж гомдол гаргасан. Шүүх анхан шатны шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг тодорхой хэмжээгээр нэмэгдүүлэн, нотариатын зардлыг хасч шийдвэрлэсэн. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Хяналтын шатны тухай мэдээлэл байхгүй. ҮНДЭСЛЭЛ: Зээлдэгчийн төлбөрийн хугацаа хэтэрсэн хоног болон хүү, нэмэгдүүлсэн хүү тооцох хугацааг буруу тогтоосныг залруулсан. Барьцааны гэрээ хуулийн шаардлагыг хангасан тул барьцаа хөрөнгөөр үүргийг хангуулах үндэслэлтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь зээлийн гэрээний дагуу төлөгдөөгүй үүргийг гаргуулахээр шаарджээ. Хариуцагч нь зээлийн гэрээний нөхцөл, хүү, торгуулийн тооцоолон бодох эсэхэд маргажээ. АНХАН ШАТ: Зээлийн гэрээний үүрэг, хүү, торгуулийг үндэслэн хариуцагчаас тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгохоор шийдвэрлэжээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрт хэрэглэсэн хуулийн зүйл заалт, түүний тайлбар, хүү, торгуулийн тооцоолол нь буруу, хууль зөрчсөн гэж үзэн гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс гэрээний хугацаа, хүү, торгуулийг Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтууд болон гэрээний нөхцөл байдлыг үндэслэн дахин тооцож, шийдвэрт өөрчлөлт оруулжээ.