Тогтоол №20723

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Т ХХК нь А ХХК-д 30 тэрбум төгрөгийн зээл олгосон бөгөөд зээлдэгч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул зээлийн үндсэн, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулах, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг шаардсан. Хариуцагч нар зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн тодорхой хэсгийг эс зөвшөөрч, барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгох сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Т ХХК, А ХХК-аас 40,145,530,153 төгрөг гаргуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулах. - **Хариуцагч**: А ХХК, А ХХК, Х.Б, Х ХХК, А ХХК, Т.Ц нарыг хариуцагчаар татаж, зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн 9,093,710,205 төгрөгийг зөвшөөрөхгүй, барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгож, барьцаа хөрөнгөө чөлөөлүүлэх. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-09-05, **Дугаар**: 181/ШШ2023/02691 - **Шийдвэр**: Хариуцагч А ХХК-аас 33,856,016,952.9 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулахыг даалгаж, 6,289,513,200.63 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, батлан даалтын болон сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагуудыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 452.2, 453.1 дэх хэсэг, 458.1 дэх хэсэгт зааснаар зээлийн гэрээний үүрэг үүссэн, хариуцагч үүргээ биелүүлээгүй тул барьцаагаар хангуулах үндэслэлтэй. Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагад дурдсан гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-11-15, **Дугаар**: 210/МА2023/01995 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагаас 6,289,513,200.63 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон, нэмэгдүүлсэн хүү тооцох үндэслэлгүй гэж дүгнэсэн, батлан даагчийн хариуцлагыг тодорхой бус гэж үзсэн нь хууль зүйн үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтыг өөрчилж, хариуцагч А ХХК-аас 40,145,530,153 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зээлдэгч нь гэрээний хугацаанд зээлийн мөнгөн хөрөнгийг хүүгийн хамт буцаан төлөх үүргээ биелүүлээгүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 26.2-т зааснаар нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн шаардлагыг ихэсгэх эрхтэй бөгөөд хариуцагч үүргийн зөрчил гаргасан тул хэтэрсэн хугацааны хүү, нэмэгдүүлсэн хүү төлөх үүргээс чөлөөлөгдөхгүй. - Зээлийн гэрээний 2.1.4, 2.1.5-д заасан тохиролцоогоор зээлдэгч гэрээний хугацаанд зээлээ төлөөгүй нөхцөлд зээлийг төлөгдөж дуустал хүүгийн хэмжээгээр нэмэгдүүлсэн хүү төлөхөөр тохиролцсон нь Иргэний хуулийн 452.2, 453.1-д нийцнэ. - Анхан шатны шүүх зээлийн гэрээний хэтэрсэн хугацааны хүү, түүнд тооцогдох нэмэгдүүлсэн хүүг хэрэгсэхгүй болгосон нь үндэслэл муутай байх тул хариуцагч А ХХК-аас хэтэрсэн хугацааны хүү 12,969,868,593 төгрөг, нэмэгдүүлсэн хүү 890,868,963 төгрөг, нийт 13,860,737,556 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгох нь хуульд нийцнэ. - Батлан даалтын гэрээний 3.2.1-д "үндсэн үүрэг гүйцэтгэгч үүргээ зохих ёсоор гүйцэтгээгүй тохиолдолд банкны шаардлагаар түүний үүргийг бүрэн хариуцаж, энэ гэрээний 2.1.2-т заасан хөрөнгөөс төлбөрийг бүрэн барагдуулна" гэж заасан нь Иргэний хуулийн 198.1-д зааснаар батлан даагч нөхөх хариуцлага хүлээхээр тохиролцсон гэж үзэх үндэслэлтэй. - Барьцааны гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэл тогтоогдоогүй тул сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь зөв.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас зээлийн гэрээний үүрэг болон барьцаа хөрөнгөөс үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахаар нэхэмжилсэн. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулах, үүргээ биелүүлээгүй тохиолдолд барьцаалсан хөрөнгөөс хангуулахаар шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрт хариуцагчаас гаргуулах мөнгөн дүнг үндэслэлгүй бууруулсан, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг буруу тооцсон гэж гомдол гаргасан. Давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хүлээн авч, анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Хяналтын шатны шүүхээс уг хэргийн материал ирээгүй байна. ҮНДЭСЛЭЛ: Зээлдэгч нь зээл, хүүгээ хугацаанд нь төлөөгүй тохиолдолд гэрээнд заасан хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг төлөх үүрэгтэй. Хууль, гэрээний дагуу тооцсон хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг хасах нь хууль, гэрээний заалтанд нийцээгүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: С.Э нь Голомт банкнаас 110 сая төгрөгийн зээл авсан бөгөөд зээлийн гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул Голомт банкны шаардах эрхийг шилжүүлэн авсан Г ХХК нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Г ХХК нь С.Э-ээс зээлийн гэрээний үүрэгт 269 162 043 төгрөг гаргуулах, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: С.Э нь үндсэн зээлийн төлбөрийг зөвшөөрсөн боловч зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-02-17, **Дугаар**: 181/ШЗ2020/00483 - **Шийдвэр**: Хариуцагч С.Э-ээс 244 123 511 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас үлдэх 25 038 532 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгож, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахыг даалгасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 453.1, 169.1, 175.1-д зааснаар зээлийн үндсэн болон хүүгийн төлбөрийг гаргуулж, нэмэгдүүлсэн хүүгийн шаардлагыг хэрэгт авагдсан баримт хангалтгүй гэж үзсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2020-04-20, **Дугаар**: 210/МА2020/00600 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэмэгдүүлсэн хүүгийн шаардлагыг үндэслэлгүйгээр хэрэгсэхгүй болгосон нь хууль зөрчсөн гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зээлийн гэрээний үүргийн гүйцэтгэлийг хязгаарлаж тооцох хугацааг нэхэмжлэгч анх шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан буюу 2019-06-11-ний өдрөөр тооцох нь зүйтэй. - Энэ хугацаагаар тооцоход хариуцагчаас зээлийн үлдэгдэл 109 996 585 төгрөг, үндсэн зээлийн хүү 124 001 212 төгрөг, нэмэгдүүлсэн хүү 23 013 390 төгрөг, нийт 257 011 188 төгрөгийг гаргуулах үндэслэлтэй. - Анхан шатны шүүх нэмэгдүүлсэн хүүгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь Иргэний хуулийн 451.1, 453.1-д нийцээгүй байна. - Барьцааны гэрээ болон түүгээр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахаар шийдвэрлэсэн нь Иргэний хуулийн 174.1, 175.1-д нийцсэн байна. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 166.4-т зааснаар давж заалдах шатны шүүх нь гомдолд дурдсан үндэслэлээр хязгаарлагдахгүйгээр хэргийг бүхэлд нь хянах эрхийнхээ хүрээнд шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч зээлдэгчээс зээл болон хүү, алданги гаргуулж, барьцаа хөрөнгөнд эргэн төлөлт хийлгэхээр шаардсан. Хариуцагч нь гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэмээн үзэж, хэргийг хэрэгсэхгүй болгуулахээр сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Зээлдэгчээс үндсэн зээл, хүү, алданги гаргуулж, зарим барьцаа хөрөнгөөс үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахаар шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хянан хэлэлцэж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг үндэслэн шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх алдангийн хэмжээг бууруулахдаа үндэслэлээ тодорхой тайлаагүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 118 дугаар зүйлийн 118.4-т нийцээгүй. Анхан шатны шүүх барьцааны гэрээнд өөрчлөлт орсон гэж үзэн нэгэн барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэл хангуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь хуульд нийцээгүй. Давж заалдах шатны шүүх алдангийн хэмжээг бууруулсан шийдвэрийн хэсэгт өөрчлөлт оруулж, хүүгийн хэмжээг хэрэгсэхгүй болгосон анхан шатны шүүхийн дүгнэлтийг хэвээр үлдээсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас зээлийн гэрээний дагуу төлөгдөөгүй үнийг гаргуулж, барьцаалсан хөрөнгөөр үүргээ хангуулах шаардлага гаргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулж, үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч, хариуцагч аль аль нь анхан шатны шүүхийн шийдвэртэй санал нийлээгүй гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгч нь нэхэмжлэлийн бүх шаардлагыг хангаж, барьцаа хөрөнгөөр үүргийг хангуулах заалт оруулахыг хүссэн. Хариуцагч нь хүү, нэмэгдүүлсэн хүү, нотариатын зардлыг хасахыг шаардсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь хэргийг хянан шийдвэрлэхдээ талуудын эрх тэгш байдал, мэтгэлцэх зарчмыг хангуулаагүй, хариуцагчийн эрх зүйн туслалцаа авах хүсэлтийг шийдвэрлээгүй, нэхэмжлэлийн хоёр дахь шаардлагыг шийдвэрлээгүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг зөрчсөн тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгон хэргийг дахин хянан шийдвэрлүүлэхээр буцаасан.